II SAB/Po 15/10

Dnia 13 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2010 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w przedmiocie rozpoznania wniosku M. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza P. z dnia [...] września 2005 r. umarzającej postępowanie w sprawie usunięcia bez zezwolenia drzew rosnących na nieruchomości gruntowej postanawia: odrzucić skargę /-/ T.Świstak W dniu 25 lutego 2010 r. M. K. złożył skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza P. z dnia [...] września 2005 r. W uzasadnieniu skargi M. K. podniósł, iż w dniu 11 maja 2006 r. skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza P. z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] , który to wniosek nie został dotąd przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznany w sposób zgodny z prawem, bowiem organ ten nie spełnił obowiązku realizacji żądania strony postępowania i nie przeprowadził postępowania w trybie art. 156 k.p.a., lecz odmówił decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Oceniając dopuszczalność skargi w pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny władny jest rozpoznawać sprawy skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a tegoż przepisu, a więc między innymi w sprawach, w których wydawane są decyzje. Do katalogu tych spraw należą zatem niewątpliwie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych. Nadto zgodnie z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Wobec tego, iż organem któremu M. K. zarzuca bezczynność jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które nie posiada nad sobą organu wyższego stopnia, a zatem stronie nie przysługują od jego bezczynności żadne środki odwoławcze, a jednocześnie żaden przepis nie nakłada na stronę obowiązku wzywania organu do usunięcia naruszenia prawa w przypadku skargi na bezczynność uznać należy, iż przedmiotowa skarga jest dopuszczalna również w świetle tego przepisu. Skarga mimo to musi jednak zostać uznana za niedopuszczalną i jako taka zgodnie z art. jako zgodnie z art. 59 § 1 pkt 6 odrzucona. Zauważyć bowiem należy, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III., teza 36 do art. 3). Pojęcie bezczynności organu należy bowiem rozpatrywać w kontekście art. 104 k.p.a. ustanawiającego w § 1 zasadę, iż organ załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej i wprowadzającego w § 2 podział decyzji na merytoryczne, rozstrzygające dana sprawę co do istoty i i niemerytoryczne, które wywołują jedynie skutki proceduralne, natomiast nie konkretyzują norm prawa materialnego, a do jakich zalicza się między innymi decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji. Jak wynika zaś zarówno z treści samej skargi, dołączonych do niej dokumentów jak i nadesłanych przez skarżony organ akt postępowania administracyjnego w następstwie rozpatrzenia wniosku M.K. z dnia 11 maja 2006 r. wydana została w dniu [...] lutego 2007 r. decyzja nr [...]mocą której Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza P. z dnia [...] września 2005 r., przy czym skarżący składając skargę na bezczynność samorządowego Kolegium Odwoławczego o wydaniu tej decyzji wiedział. Podkreślić należy, iż wbrew poglądowi przedstawionemu przez skarżącego nie sposób utożsamiać braku merytorycznego rozpoznania sprawy zgodnie z wnioskiem strony z bezczynnością organu, albowiem prowadziłoby to do niedopuszczalnej kontroli w toku postępowania ze skargi na bezczynność organu poprawności wydanego przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia. Zauważyć wreszcie należy, iż uwzględniając skargę na bezczynność organu Sąd, zgodnie z art. 149 p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przepis ten nie upoważnia zatem Sądu do kontroli określonego aktu danego organu, względnie do wydawania temuż organowi wskazówek co do merytorycznego sposobu załatwienia sprawy, lecz jedynie do rozstrzygnięcia, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności w chwili orzekania przez Sąd i w przypadku pozytywnej odpowiedzi na tak postawione pytanie nałożenia obowiązku wydania w określonym terminie aktu, bez wskazywania jednakże jego treści. Jednocześnie z przepisu tego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż przedmiotem rozpoznania może być tylko i wyłącznie bezczynność organu istniejąca w dniu wydawania orzeczenia sądowego, albowiem tylko w takiej sytuacji faktycznej możliwym będzie wydanie orzeczenia zawierającego obligatoryjne elementy wskazane w przywołanym powyżej art. 149 p.p.s.a., w tym w szczególności zobowiązanie do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności. Stąd też w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę o ile już w momencie składania skargi na bezczynność organ administracji, którego skarga dotyczy, faktycznie nie pozostawał już w bezczynności, to brak jest w istocie przedmiotu zaskarżenia, którego istnienie stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, a co za tym idzie zasadnym jest jej odrzucenie. Odmienny pogląd skutkowałby koniecznością nadania biegu skardze, która z przyczyn wskazanych powyżej nie mogłaby zostać uwzględniona, przy czym niemożność uwzględnienia, której byłaby oczywista już w momencie jej składania. W sprawie nie znajdzie zastosowania art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe albowiem użycie w tym przepisie zwrotu normatywnego "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, że chodzi w nim o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego (po wniesieniu skargi do sądu), zaś w niniejszej sprawie bezczynność organu ustała z chwilą wydania decyzji z 26 lutego 2007 r. Analogiczny jak w niniejszym postanowieniu pogląd prawny przedstawiony został w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 1987 r., sygn. IV SAB 14/86 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego), wydanym wprawdzie pod rządami ówcześnie obowiązujących przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne, jednakże zachowującym pełną aktualność również w obecnym stanie prawnym. Niejako na marginesie powyższych rozważań zauważyć należy, iż dla rozstrzygnięcia zapadłego w niniejszej sprawie bez znaczenia pozostaje faktycznie przewlekły sposób prowadzenia postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, które decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza P,. po upływie ponad 5 miesięcy od złożenia przez M. K. wniosku o wszczęcie tegoż postępowania, albowiem jak trafnie wskazuje się w doktrynie jeżeli do daty orzekania przez Sąd organ administracji publicznej, którego bezczynności dotyczyła skarga, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - mimo pozostawania w zwłoce - przestaje on tkwić w bezczynności (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, W. Pr., Warszawa 2006, s. 318). Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. /-/ T.Świstak br