II SAB/Po 16/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. Ś. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie niewydania decyzji w sprawie oceny legalności wykonanych robót budowlanych; postanawia oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. /-/ B.Kamieńska Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym odmówił J. Ś. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że sytuacja majątkowa i finansowa przedstawiona przez wnioskodawcę nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy, chociażby w części. Uzyskuje on bowiem stałe miesięczne dochody w wysokości przeszło 2.000 zł netto. Z dochodu tego pokrywa wszystkie swoje wydatki zarówno niezbędne koszty bieżącego utrzymania (prąd, woda, podatek od nieruchomości, gaz), jak i inne, których do niezbędnych zaliczyć nie można. Podkreślono, że z dobrodziejstwa prawa pomocy skorzystać mogą jedynie osoby, które nie mają dostatecznych środków na zaspokojenie swoich koniecznych, bieżących potrzeb. Tymczasem wydatki skarżącego na nawozy, środki ochrony roślin oraz na zabezpieczenie terenu budowy do takich nie należą. W ocenie referendarza sądowego skoro dochody skarżącego pozwalają na ponoszenie dodatkowych, prócz koniecznych, wydatków, to tym bardziej powinien ponieść koszty związane z prowadzeniem zainicjowanych przez siebie postępowań sądowych. Uwzględnić należało przy tym, że skarżący z uzyskiwanych dochodów pokrywa koszty sądowe w niniejszej sprawie oraz innych zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, a z załączonej kopii dowodu wpłaty wynika, że stać go także na uiszczenie wydatków związanych z postępowaniem przed sądem powszechnym. Na podstawie zebranego materiału dowodowego referendarz sądowy stwierdził, że wnioskodawca uzyskuje dochód, który zapewnia mu zweryfikowaną przez bank zdolność kredytową. Terminowo spłaca kredyt zaciągnięty w 2006r. z miesięczną ratą w wysokości około 580 zł. Mimo tego zadłużenia bank udzielił mu kolejnego kredytu w wysokości 10.000 zł z miesięczną ratą przekraczającą 500 zł. Co istotne, wnioskodawca zawarł umowę kredytową już po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a to oznacza, że dochody wnioskodawcy mimo obciążeń kredytowych i kosztów bieżącego utrzymania gwarantują terminową spłatę nie tylko kapitału, ale i odsetek. Dodatkowo bank, w którym skarżący zaciągnął kredyt ,udzielił mu kredytu debetowego w kocie do wysokości 2.000 zł. Skarżący może więc wspomóc się środkami i z tego źródła. Ponadto wnioskodawca uzyskał z kredytu zaciągniętego 17 marca 2008 r. dodatkowe środki w wysokości znacznie przekraczającej przewidywane wynagrodzenie fachowego pełnomocnika z wyboru, więc część tych pieniędzy powinien przeznaczyć na poniesienie kosztów niniejszego postępowania, ponieważ koszty te powinien ponosić w pierwszej kolejności, a nie na końcu, gdy ewentualnie pozostaną mu jakieś wolne środki. Dodatkowo wskazano, że skarżący dysponuje majątkiem nieruchomym o znacznej wartości położonym w P. przy ul. W., który również może stanowić źródło uzyskania dodatkowego dochodu, przykładowo poprzez jego sprzedaż, wydzierżawienie, czy obciążenie. J. Ś. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Zarzucił, iż w postanowieniu tym nie uwzględniono realnych możliwości finansowych wnioskodawcy. Wskazał, iż absurdalne jest twierdzenie, że w celu opłacenia pełnomocnika może skorzystać z 2000 zł debetu, skoro nie będzie miał z czego go spłacić. Nadto zaznaczył, że w sposób jasny podał jakie posiada możliwości finansowe, a Sąd nie jest od tego by pouczać go, w jaki sposób ma wydawać pieniądze. Dodał, że w dniu 29 kwietnia br. zapłacił 244,04 zł za prąd na terenie budowy oraz w dniu 5.05. br. 200 zł - za wpis sądowy. Wobec skutecznego wniesienia przez J. Ś. sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) - postanowienie z 24 kwietnia 2008 r. utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (w tym ustanowienia adwokata) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu J. Ś. nie wykazał, by nie był w stanie opłacić z posiadanych przez siebie środków pomocy fachowego pełnomocnika. Stwierdzić należy, że skarżący uzyskuje stosunkowo wysoką emeryturę w kwocie ok. 2034 zł netto, nie mając przy tym na utrzymaniu innych osób. Znaczną jej część, bo aż ok. 1088 zł, przeznacza na spłatę dwóch kredytów. Okoliczność ta z jednej strony świadczy o wysokiej zdolności kredytowej wnioskodawcy, z drugiej - o jego dużych możliwościach płatniczych. Gdyby bowiem skarżący znajdował się w trudnej sytuacji finansowej nie stać by go było na zaciągnięcie kredytu, którego miesięczna rata przekracza kwotę najniższego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej (1126 zł brutto - § 1 rozp. RM z 11.09.2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia na pracę w 2008 r. - Dz.U. Nr 171, poz. 1209). Poza tym istnienie zobowiązań prywatnoprawnych skarżącego (umowy kredytowe), a przez to ograniczenie jego zdolności płatniczych, nie może być powodem ustanowienia adwokata z urzędu, bowiem w rzeczywistości koszty reprezentacji adwokata występującego z urzędu musiałyby zostać pokryte z budżetu Państwa. Tym samym decyzje skarżącego o zaciągnięciu kredytów bankowych pośrednio skutkowałyby przeniesieniem obowiązku opłacenia pomocy prawnej adwokata ze skarżącego na pozostałych podatników. Nie ma zaś podstaw do przyjęcia, że jakiekolwiek prywatne zobowiązania mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Kolejną okolicznością wyłączającą możliwość ustanowienia adwokata jest fakt, iż skarżący posiada majątek - 1/2 udziału w domu mieszkalnym w P. przy ul. W., który może obciążyć w celu opłacenia usług adwokata (por. postanowienie NSA z 29.07.2004 r., sygn. akt FZ 131/04, niepubl.). Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący dotychczas był w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania (100 zł), opłacić zaliczkę na poczet ustanowienia biegłego w sprawie przed sądem powszechnym (50 zł), a także uiścić wpis sądowy od kolejnej skargi przed Sądem (200 zł). Okoliczności te świadczą o tym, że skarżący posiada wolne środki ponad wydatki konieczne dla swojego utrzymania. Biorąc pod uwagę powyższe wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym należało w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oddalić. /-/ B.Kamieńska MK