II SAB/Po 16/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009r. sprawy ze skargi J. C. na bezczynność Prezydenta Miasta P. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. zobowiązuje Prezydenta Miasta P. do załatwienia wniosku zarejestrowanego pod numerem (...) o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. (...) w terminie 2 (dwóch) miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, II. zasądza od Prezydenta Miasta P. na rzecz skarżącej kwotę (...) zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska Decyzją z dnia (...) września 2005 r. Nr (...) Prezydent Miasta P. - działająca jego z upoważnienia Z-ca Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego, orzekł o zwrocie na rzecz J. T. K. w 2/3 części, R. P. K. oraz J. C., każdemu w 1/6 części, nieruchomości lokalowej nr (...) położonej w P. przy ul. (...) zapisanej w księdze wieczystej Kw nr (...) oraz na rzecz J. P. w (...) części, B. P. w (...) części nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny nr (...), zapisanej w księdze wieczystej KW nr (...) wraz z przynależnymi do tych lokali udziałami wynoszącymi po połowie części nieruchomości zapisanej w (...) jako własność Skarbu Państwa - Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, położonej w P. przy ul. (...) nar. (...). W punkcie II powyższej decyzji nałożono na osoby, na rzecz których orzeczono zwrot, obowiązek uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa - Wojskowej Agencji Mieszkaniowej odpowiednio kwot (...) zł (lokal mieszkalny nr (...)) i łącznie (...) zł (lokal mieszkalny nr (...)). Zgodnie z punktem III powyższej decyzji ustanowiono zabezpieczenie wierzytelności Skarbu Państwa na zwracanej nieruchomości, natomiast w pkt IV decyzji umorzono postępowanie w zwrot części nieruchomości położonej w Poznaniu oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działki nr (...). nr (...), nr (...). Wojewoda decyzją z dnia (...) marca 2006 r., nr (...), podjętą w wyniku rozpatrzenia odwołań wniesionych przez J. C. oraz Wojskową Agencję Mieszkaniową Oddział Regionalny w P., uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem organu II instancji w przedmiotowej sprawie wystąpiła konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w znacznej części, w szczególności poprzez ustalenie, czy w dacie złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości obowiązywał dla tego terenu miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i czy istnieje możliwość zagospodarowania działki zgodnie z tym planem, albo w przypadku jego braku, z decyzją o warunkach zabudowy. Wojewoda nakazał również Prezydentowi rozważenie, czy na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, jak również wyjaśnienie dlaczego nie zachodzi możliwość rozłożenia na raty kwoty podlegającej zwrotowi. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji w dniu (...) września 2006 r. wyznaczył końcowy termin jej załatwienia na dzień (...) grudnia 2006 r. W trakcie prowadzonych czynności organ I instancji bezskutecznie wzywał stronę postępowania - Wojskową Agencję Mieszkaniową, do przedłożenia dokumentów takich jak decyzja z dnia (...) grudnia 1968 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji - zespołu budynków mieszkalnych czy informacji o możliwości i warunkach realizacji inwestycji dla Okręgu Wojskowego z dnia (...) czerwca 1970 r. wydanej przez Wydział Budownictwa i Architektury Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej. Pismami z dnia (...) listopada 2006 r. i (...) marca 2007 r. organ I instancji bezskutecznie zwracał się do Archiwum Wojsk Lądowych z wnioskiem o sprawdzenie, czy w przekazanych przez Służby Zakwaterowania i Budownictwa Okręgu Wojskowego aktach archiwalnych znajdują się powyższe dokumenty. Ponadto pozyskano informacje odnośnie przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego oraz pozyskano dokumentację archiwalną dot. Kompleksu (...). W dniu (...) maja 2008 r. skarżąca J. C. (C.), z powołaniem się na przepis art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), wniosła do Wojewody zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez organ I instancji. Postanowieniem z dnia (...) czerwca 2008 r., nr (...), Wojewoda wyznaczył Prezydentowi Miasta P. jako prezydentowi miasta na prawach powiatu wykonującemu zadanie z zakresu administracji rządowej, termin załatwienia przedmiotowej sprawy do dnia (...) grudnia 2008 r. Organ I instancji pismem z dnia (...) stycznia 2009 r., wydanym po bezskutecznym upływie czasu określonego w postanowieniu organu nadzoru z dnia (...) czerwca 2008 r., zakreślił nowy termin załatwienia sprawy do dnia (...) czerwca 2009 r. J. C., reprezentowana przez pełnomocnika T. R., w dniu (...) stycznia 2009 r. wniosła skargę na bezczynność Prezydenta Miasta P. w przedmiocie załatwienia sprawy z wniosku o zwrot nieruchomości położonej przy ul. (...) narożnik ul. (...). Zdaniem skarżącej organ dopuścił się naruszenia art. 35 § 3 kpa poprzez nie zachowanie terminów załatwienia sprawy określonych powyższym przepisem. Podniesiono, iż od dnia (...) listopada 2006 r. organ nie dopuścił żadnego nowego dowodu w sprawie, natomiast nie przedstawienie przez Wojskową Agencję Mieszkaniową żądanych dowodów winno być interpretowana na jej niekorzyść. W odpowiedzi na skargę organ administracji wyjaśnił, że sprawa nie mogła zostać zakończona w terminie zakreślonym przez organ nadzoru z uwagi na skomplikowany jej charakter. Wskazano na brak materiałów archiwalnych związanych z wywłaszczeniem. Wskazano także, iż na obecnym stadium postępowania zachodzi potrzeba uzyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego oraz, że podjęto w tym zakresie stosowne czynności. Na rozprawie sądowoadministracyjnej w dniu 28 października 2009 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że do chwili obecnej organ nie wydał decyzji. Obecni na rozprawie uczestnicy postępowania poparli skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność Sąd przeprowadza ocenę, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) oraz czy skarga wniesiona została z zachowaniem trybu określonego w art. 52 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym zgodnie z art. 36 k.p.a., stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a zażalenie to jest środkiem zaskarżenia przewidzianym w art. 52 § 2 p.p.s.a. W rozpatrywanym przypadku skarga na bezczynność wniesiona została z zachowaniem powyższego trybu, po uprzednim wniesieniu zażalenia do Wojewody, jako organu wyższego stopnia w sprawach rozpatrywania wniosków o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Powyższe oznacza, że skarga podlega merytorycznemu rozpoznaniu. W dalszej kolejności wyjaśnić należy, iż orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności. Stosownie do treści art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z powyższego przepisu wynika - gdy chodzi o decyzję administracyjną, że nakazanie jej wydania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy. Celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest doprowadzenie do wydania przez właściwy organ decyzji administracyjnej w sprawie wszczętej żądaniem strony. Tym samym skarga na bezczynność może być wniesiona do sądu administracyjnego tylko w razie niepodejmowania przez organy nakazanych prawem aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej. Formę działania organu administracji w konkretnej sprawie administracyjnej określają natomiast przepisy prawa materialnego lub w szczególnych przypadkach przepisy proceduralne. W przedmiotowej sprawie zarzut bezczynności dotyczy organu I instancji, prowadzącego postępowanie w sprawie z wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a który po decyzji kasacyjnej Wojewody Wielkopolskiego nie rozpoznał sprawy i nie wydał decyzji. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu jednego miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania, a w każdym przypadku przekroczenia powyższych terminów organ ma obowiązek poinformować strony postępowania, podać przyczynę zwłoki oraz wskazać termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a). W przedmiotowej sprawie organ I instancji pomimo upływu ponad trzech lat od wydania decyzji Wojewody, którą uchylono decyzję z dnia (...) września 2005 r., nie wydano decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż organ wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji. Sąd podziela stanowisko skarżonego organu, iż postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku skarżącej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jest prowadzone w sprawie skomplikowanej, dla rozpatrzenia której niezbędne jest zebranie i ocenienie rozproszonego materiału dowodowego. Jednakże powyższe okoliczności nie mogą przesądzać o prowadzeniu postępowania w sposób naruszający postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie terminów prowadzenia spraw. Okoliczność, że w okresie od marca 2006 r. do października 2009 r. prowadzono postępowanie lecz nie wydano rozstrzygnięcia, nie tylko narusza zasadę szybkości postępowania administracyjnego, ale i podważa nadrzędną zasadę praworządności określoną w art. 6 k.p.a., podważa bowiem zaufanie do organów administracji publicznej. Strona wnosząca skargę na bezczynność zarzuciła Prezydentowi Miasta P. - działającemu z jego upoważnienia Dyrektorowi Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego, iż począwszy od (...) listopada 2006 r. nie dopuszczono innego dowodu, który mógłby przyczynić się do wyjaśnienia powstałych wątpliwości. Wskazano na bierność organu, w tym w zakresie oceny pasywnego zachowania strony postępowania, w której gestii znajduje się nieruchomość objęta postępowaniem zwrotowym. Ocenę powyższą Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż materiał dowodowy zawarty w aktach administracyjnych potwierdza zasadność zarzutu przewlekłości postępowania, bowiem akta sprawy zwrócone zostały przez Wojewodę do skarżonego organu w dniu (...) maja 2006 r. (karta nr 230 akt administracyjnych - tom II), a pierwsze czynności podjęte po zwrocie akt miały miejsce dopiero w dniu (...) września 2009 r., kiedy to zwrócono się do rzeczoznawcy majątkowego o zaktualizowanie operatu szacunkowego oraz poinformowano strony postępowania o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy - (...) grudnia 2006 r. (kart nr 1 i 2 akt administracyjnych - tom III). W okresie od lipca do (...) listopada 2008 r. skarżony organ podejmował kolejne czynności w sprawie (wizyty w wydziale ksiąg wieczystych Sądu Rejonowego) w odstępach miesięcznych, dokumentując te czynności notatką służbową. W okresie tym nie podejmowano przy tym żadnych innych czynności. Jednocześnie treść pisma wystosowanego do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w dniu (...) grudnia 2008 r. wskazuje, iż dopiero na tym etapie dokonano oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału oraz przedstawiono wnioski mieszczące się w granicach swobodnej oceny dowodów. Zważyć należy, iż nastąpiło to dopiero po upływie trzech lat od wydania przez Wojewodę decyzji uchylającej decyzję zwrotową z dnia (...) września 2005 r. W ocenie Sądu wskazane działanie organu I instancji nie może stanowić usprawiedliwienia dla nierozpoznania sprawy w tak długim okresie czasu. Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. uznając skargę na bezczynność za zasadną, sąd zobowiązuje organ do wydania aktu lub dokonania czynności. W badanym przypadku Sąd uznał, iż obowiązkiem organu I instancji jest zakończenie postępowania oraz wydanie decyzji rozstrzygającej wniosek skarżącej J. C. w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku. W ocenie Sądu termin dwóch miesięcy jest wystarczającym okresem dla sporządzenia operatu majątkowego, przeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz wydania decyzji, tym bardziej, że operat majątkowy był już raz sporządzany dla nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powyższej ustawy. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska MK