II SAB/Po 16/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. L. na bezczynność i przewlekłość Rektora Uniwersytetu im. A. M. w przedmiocie postępowania dyscyplinarnego postanawia: 1. odrzucić skargę 2. odmówić J. L. przyznania prawa pomocy Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. J. L. wniósł skargę na przewlekłość postępowania i bezczynność Rektora Uniwersytetu im. [...] w [...] (zwanego dalej "Rektorem") w zakresie rozpoznania jego żądań o przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego wobec nauczycieli akademickich, które to żądania skarżący składał kolejno w pismach z dnia [...] czerwca, [...] sierpnia i [...] listopada 2018 r. Kopie poszczególnych wniosków o przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego skarżący przedłożył jako załączniki do skargi. Do skargi J. L. dołączył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej odrzucenie podkreślając, że sprawy dyscyplinarne nauczycieli akademickich nie należą do właściwości sądów administracyjnych. Niezależnie organ odnotował, że J. L. – który złożył skargę na bezczynność – nie dopełnił także wymogu z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), to jest przed jej wniesieniem nie złożył ponaglenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Dopuszczalność skargi Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie natomiast do art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Kontrola sądu administracyjnego w sprawach dyscyplinarnych dopuszczalna jest tylko wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi. Pogląd ten jest akceptowany zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie (por. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2008 r., II SAB/Wa 71/08, z dnia 7 czerwca 2011 r., II SAB/Wa 75/11, z dnia 2 września 2016 r., VIII SA/Wa 559/16, orzeczenia.nsa.gov.pl oraz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2011, wyd. el. komentarz do art. 3, punkt 49). W niniejszej sprawie J. L. powołał się w skardze na żądania wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec nauczycieli akademickich kolejno w pismach składanych na przestrzeni 2018 r. (z [...] czerwca[...] sierpnia i [...] listopada 2018 r.). Jego wystąpienia, w każdym razie w momencie ich złożenia, znajdowały więc podstawy w różnych ustawach Prawie o szkolnictwie wyższym z 2005 r. oraz Prawie o szkolnictwie wyższym z 2018 r. (choć skarżący powoływał się w nich wyłącznie na ustawę z 2005 r.). Stosownie do treści pierwszego aktu prawnego: art. 139 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (ostatni tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm., dalej "P.sz.w."), postępowanie dyscyplinarne toczy się przed komisjami dyscyplinarnymi do spraw nauczycieli akademickich i jest dwuinstancyjne. Od prawomocnego orzeczenia komisji dyscyplinarnej, o której mowa w art. 142 ust. 1 pkt 2, stronom służy odwołanie do Sądu Apelacyjnego w [...] - Sądu [...]. Do odwołania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące apelacji. Od orzeczenia sądu apelacyjnego nie służy skarga kasacyjna (art. 146 ust. 4 P.sz.w.). Przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 r. nie poddały kontroli sądu administracyjnego żadnego stadium postępowania dyscyplinarnego lub czynności związanych z takim postępowaniem. Co więcej – z przywołanych przepisów P.sz.w. wynika, że od prawomocnego orzeczenia odwoławczej komisji dyscyplinarnej przysługuje odwołanie do właściwego sądu apelacyjnego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, zatem sprawy dotyczące postępowania dyscyplinarnego wobec nauczyciela akademickiego wyraźnie przekazano do właściwości sądu powszechnego. Skoro zaś postępowanie dyscyplinarne wobec nauczyciela akademickiego nie podlega kontroli sądu administracyjnego, to również kontroli tej nie podlega ani bezczynność, ani przewlekłość postępowania w tym zakresie. Przyjęcie odmiennego stanowiska oznaczałoby bowiem wprowadzenie dwutorowości kontroli sądowej w zależności do etapu postępowania. Podobnie jak było w odniesieniu do postępowań dyscyplinarnych wobec nauczycieli akademickich na gruncie ustawy z 2005 r., tak również w świetle ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 85, dalej "P.sz.w.n.") nie sposób dopatrzeć się kognicji sądów administracyjnych w tego rodzaju sprawach. Zgodnie z art. 275 P.sz.w.n., nauczyciel akademicki podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za przewinienie dyscyplinarne stanowiące czyn uchybiający obowiązkom nauczyciela akademickiego lub godności zawodu nauczyciela akademickiego. Jak wynika z art. 279 P.sz.w.n. postępowanie dyscyplinarne toczy się przed komisjami dyscyplinarnymi do spraw nauczycieli akademickich i jest dwuinstancyjne. W sprawach dyscyplinarnych nauczycieli akademickich orzekają w pierwszej instancji – uczelniana komisja dyscyplinarna – w przypadku gdy rzecznik dyscyplinarny wniósł o zastosowanie kary określonej w art. 276 ust. 1 pkt 2 albo 3 wobec nauczyciela akademickiego innego niż wymieniony w art. 277 ust. 3; komisja dyscyplinarna przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego – w przypadku nauczyciela akademickiego w stosunku do którego rzecznik dyscyplinarny wniósł o zastosowanie kary określonej w art. 276 ust. 1 pkt 4-8. W drugiej instancji orzeka komisja dyscyplinarna przy ministrze. Postępowanie dyscyplinarne wszczyna komisja dyscyplinarna na wniosek rzecznika dyscyplinarnego po przeprowadzeniu przez niego postępowania wyjaśniającego wszczętego z urzędu lub na polecenie organu, który go powołał, to jest rektora uczelni (art. 285 w zw. z art. 293 P.sz.w.n.). Zgodnie z art. 295 ust. 2 P.sz.w.n. od prawomocnego orzeczenia komisji dyscyplinarnej przy ministrze, stronom przysługuje odwołanie do Sądu Apelacyjnego w [...] - [...]. Do odwołania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące apelacji. Od orzeczenia sądu apelacyjnego nie służy skarga kasacyjna. Z powyższego wynika, że także na gruncie obecnie obowiązującej ustawy sprawy z zakresu postępowania dyscyplinarnego nauczyciela akademickiego uczelni wyższej, w tym bezczynność organów uczelni wyższej, a zatem i rektora, w ramach tego postępowania, nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Oznacza to, że niniejsza skarga w kontekście obu stanów prawnych jest niedopuszczalna. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a., skargę jako niedopuszczalną skargę odrzucił, o czym orzekł w punkcie 1. postanowienia. 2. Wniosek o przyznanie prawa pomocy Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie Mając na uwadze przedstawiony wyżej punkt 1 niniejszego uzasadnienia, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy (zarejestrowanego pod sygn. II SPP/Po 58/20). Zgodnie z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (tak: J. P. Tarno, op. cit., komentarz do art. 247, pkt 5). W niniejszej sprawie oczywista bezzasadność skargi wynikała z faktu wniesienia jej jednoznacznie w sprawie nie objętej kognicją sądu administracyjnego. W konsekwencji, podstawie art. 247 P.p.s.a., Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy o czym orzeczono w punkcie 2. niniejszego postanowienia.