II SAB/Po 164/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lipca 2015r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w przedmiocie rozpatrzenia skarg postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/ E. Brychcy Skarżąca C. K. w dniu 10 marca 2015r. wniosła na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika (uzupełniony brak formalny wniosku k. 75 i nast.). Postanowieniem z 18 czerwca 2015r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Wskazano w uzasadnieniu, że w świetle przedłożonego uzupełnienia wniosku o prawo pomocy i dołączonej dokumentacji źródłowej, skarżąca dysponuje oszczędnościami w wysokości, która nie pozwala na przyznanie prawa pomocy chociażby w części. Instytucja prawa pomocy służy bowiem osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych związanych z obroną swoich praw przed sądem. Wnioskodawczyni nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez nią środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Zasadą jest, że skoro skarżąca dysponuje oszczędnościami, brak podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami, które co do zasady winna ponieść skarżąca inicjująca postępowanie sądowe. Skarżąca złożyła w ustawowym terminie sprzeciw na powyższe postanowienie referendarza (k. 214 akt adm.). W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca wskazała, że wadliwie zarzuca się jej dysponowanie niezmienną od kilku miesięcy kwotą oszczędności, jakie zgromadziła na rachunku bankowym. Naruszono zasadę instytucji prawa pomocy wynikającą z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej stanowiącego, że w ramach prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, obywatele mają również możliwość uzyskania porady pranej, skorzystania z obrońcy i przedstawiciela, a osobom które nie posiadają wystarczających środków, jest udzielana pomoc prawna w zakresie w jakim jest ona konieczna dla zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. WSA wadliwie i błędnie, jako rzekome oszczędności przypisuje gromadzenie środków pochodzących ze zlikwidowanej przez mojego syna jego polisy ubezpieczeniowej z przeznaczeniem na zabiegi ratujące moje życie i zdrowie w obliczu śmiertelnej i nieuleczalnej choroby. Sprzeciw jest niezbędny i merytorycznie zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tzn. tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się, więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem wniesionego przez skarżącego sprzeciwu jest utrata mocy zaskarżonego postanowienia i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z danych zawartych we wniosku o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie wynika, że skarżąca wraz z synem utrzymuje się z jej emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie. Argumentowała, że sytuacja finansowa uniemożliwia ponoszenie dodatkowych kosztów bez uszczerbku dla zdrowia i życia skarżącej. Utrzymuje także schorowanego i leczącego się od lipca 2011r. syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ponosi pełne koszty utrzymania i leczenia syna, który nie może podjąć zatrudnienia. Podała, że z emerytury kwotę [...] zł przeznacza na leki i leczenie syna, do tego dochodzą poza kosztami utrzymania wydatki związane z wizytami w ośrodku zdrowia, rehabilitacji i u lekarzy specjalistów skarżącej i jej syna. Oświadczyła, że posiada dom o powierzchni [...] m² w okolicach P. Wskazała, że syn nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów, nieruchomości, gruntów czy papierów wartościowych. Z uwagi na przewlekłość schorzeń nie może podjąć żadnej pracy. Oświadczyła, że syn z uwagi na brak zatrudnienia, stan zdrowia, brak możliwości zarejestrowania się w urzędzie pracy jako bezrobotny, korzysta wyłącznie z prywatnej pomocy lekarskiej. Skarżąca korzysta z pomocy publicznej służby zdrowia. Obroty na posiadanym przez wnioskodawczynię rachunku bankowym sprowadzają się do uzyskiwania emerytury i jej wydatkowania, nie ma kredytów, pożyczek, ani zajęć komorniczych. Nie posiada samochodu. Przesłała kserokopie decyzji ZUS o wysokości emerytury, rocznego rozliczenia przychodów za 2014r. z którego wynika dochód w wysokości [...] zł. oraz rachunków za media, zaświadczeń o stanie zdrowia z 2010, 2012, 2013r, marca i sierpnia 2014r., zestawienia wydatków za media, ubezpieczenie, leki, koszty utrzymania samochodu za okres od stycznia do grudnia 2014r. w wysokości [...] zł. (k. 125 akt sąd.), rachunków za leki w kwocie [...] zł w styczniu i lutym 2014r. oraz [...] zł i [...] zł w grudniu 2013r. Nadto wnioskodawczyni przedłożyła kserokopie wyciągów z jej rachunku bankowego za okres od października 2014r. do kwietnia 2015r., na którym stan środków na koniec października 2014r. wynosił [...] zł, listopada 2014r. wynosił [...] zł, grudnia 2014r. wynosił [...] zł, stycznia 2015r. wynosił [...] zł, lutego 2015r. wynosił [...] zł, marca 2015r. wynosił [...] zł, kwietnia wynosił [...] zł. (k.116–124 akt sąd.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, o co ubiega się skarżąca w niniejszej sprawie, następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 2012, poz. 270 - dalej "p.p.s.a."). Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Każdy zatem, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ponadto należy wskazać, iż przepis art. 246 § 1 p.p.s.a., co do zasady nie może mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadają majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny. Instytucja prawa pomocy nie powinna bowiem prowadzić do przyznawania pomocy państwa dla osób, które nie czyniąc oszczędności we własnych wydatkach oczekują zrekompensowania kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w całości nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze zdaniem Sądu, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącą zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnieniu nie pozwala na stwierdzenie, że skarżąca nie dysponuje środkami, których nie może przeznaczyć na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Z przedłożonych dokumentów, zwłaszcza wyciągów z rachunku bankowego, wynika, że emerytura skarżącej wystarcza na pokrycie wszystkich kosztów koniecznego utrzymania skarżącej i jej syna. Wypływy z rachunku bankowego równoważone są wpływem środków z emerytury skarżącej. Stałe miesięczne salda rachunku wskazują, że skarżąca nie musi posiłkować się środkami pozyskanymi z likwidacji polisy ubezpieczeniowej. Jak sama podała korzysta z publicznej służby zdrowia, nie przedstawiła dokumentacji potwierdzającej odpłatne leczenie syna, ani potwierdzającej wydatki na leki i leczenie w kwocie [...] zł miesięcznie. Wskazała, że nie musi korzystać z kredytów, czy pożyczek w rachunku bankowym, czy na karcie kredytowej. Z wyciągów z rachunku bankowego skarżącej wynika, że po likwidacji polisy ubezpieczeniowej i wpłacie środków w wysokości około [...] zł na bieżący rachunek bankowy nie zanotowano uszczuplenia tych środków, a nawet ich wzrost, skoro aktualne saldo przekracza [...] zł. Zgodzić się należy ze skarżącą, że środki te stanowią finansowe zabezpieczenie dla jej leczenia, ale mają one również charakter oszczędności, którymi niezmiennie może ona swobodnie dysponować. Z istoty prawa pomocy wynika bowiem, że z tego dobrodziejstwa nie może skorzystać strona, która dysponuje jakimikolwiek oszczędnościami, wykraczającymi po za niezbędne wydatki koniecznego utrzymania. Nie bada się celu gromadzenia oszczędności, ale sam fakt ich posiadania. Takimi wolnymi środkami i to w znacznej wysokości, przekraczającej łączne koszty niniejszego postępowania, skarżąca w niniejszej sprawie dysponuje. Brak więc przesłanek do obciążania Skarbu Państwa, zatem i innych podatników, kosztami postępowania zainicjowanego przez skarżącą. O dobrej kondycji finansowej skarżącej świadczy też okoliczność, że nie posiada żadnych zaległości płatniczych i wywiązuje się ze swoich zobowiązań. Okoliczności powyższe nie pozwalają na stwierdzenie, że skarżącej nie stać na wygospodarowanie środków na koszty niniejszego postępowania. Skarżąca również w treści sprzeciwu nie wskazała konkretnych argumentów uzasadniających przyznanie oprawa pomocy, chociażby w części. Nie przedstawiła żadnych okoliczności faktycznych na poparcie podnoszonych twierdzeń, czy nowych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej. Powtórzyła, że środki jakie posiada na rachunku bankowym pochodzą ze zlikwidowane polisy ubezpieczeniowej i stanowią one zabezpieczenie przyszłych kosztów leczenia. Sąd bada aktualne możliwości płatnicze skarżącej, a nie przyszłe i w oparciu o bieżącą sytuację majątkową i finansową ma ona możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania w całości. Należało, zatem odmówić przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. /-/ E. Brychcy