II SAB/Po 167/17

Dnia 15 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak–Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2018 roku sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Inne w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Inne do załatwienia wniosku skarżącej z dnia [...] lipca 2017 r., II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Inne na rzecz skarżącej kwotę [...]zł (sto pięć złotych [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. K., reprezentowana przez adwokata Ł. K., wniosła do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Inne w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W skardze zarzuciła naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm. – określanej dalej jako u.d.i.p.) przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem. Przy tak sformułowanym zarzucie skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt organowi oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 zł według załączonego spisu kosztów w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 złotych, stosownie do treści § 14 ust 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 11 lipca 2017 r. złożyła do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie czy organ w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej, Skarżąca wniosła o przesłanie kopii tych umów. Skarżąca podała, że wniosek został złożony za pomocą platformy ePUAP i został prawidłowo doręczony organowi, co potwierdza urzędowe poświadczenie. Podkreśliła, że żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ jako podmiot sektora finansów publicznych jest obowiązany do jej udostępnienia. W odpowiedzi na skargę Inne z siedzibą w P. – reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na jego bezprzedmiotowość gdyż podmiot zobowiązany pismem z dnia 22 września 2017 r. udostępnił żądane informacje oraz wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano, że wniosek o udzielenie informacji publicznej został złożony przez skarżącą w dniu 11 lipca 2017 r. za pomocą platformy ePUAP. Jednocześnie złożyła ona oświadczenie, iż rezygnuje z doręczania jej pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, wskazując adres do korespondencji. Wniosek ten został przez pracownika zarejestrowany w dniu 13 lipca 2017 r., a następnie błędnie zadekretowany na Zespół Radców Prawnych i Zamówień Publicznych [...], gdzie jednakże nie został faktycznie przekazany na skutek zaniedbań pracownika. Nadto organ wskazał, iż wnioski takie są rozpatrywane przez Dział Organizacyjny [...]. Dopiero po wniesieniu skargi zorientowano się, że sprawa nie jest zakończona i niezwłocznie przystąpiono do działań pozwalających na udzielenie żądanych informacji. Pismem z dnia 22 września 2017 r. udzielono skarżącej żądanej informacji za pośrednictwem operatora pocztowego. W tej sytuacji z powodu udzielenia żądanej informacji przez organ skarga stała się bezprzedmiotowa. Jednocześnie organ wskazał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Przekroczono wprawdzie termin załatwienia sprawy jednak organ po otrzymaniu skargi w dniu 5 września 2017 r. podjął niezwłocznie niezbędne kroki do wyjaśnienia sprawy i w dniu 22 września 2017 r. przeesłał Skarżącej żądane informacje. Opóźnienie w udzielaniu żądanych informacji nie wynikało z lekceważącego traktowania obowiązków ustawowych lecz z zaniedbania pracownika i nie było znaczne. Pismem z dnia 15 listopada 2017 r. skarżąca reprezentowana przez adwokata Ł. K. w związku z udzieleniem odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wniosła o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów zastępstwa adwokackiego według załączonego do skargi spisu kosztów. W ocenie Skarżącej organ nie udzielając w terminie informacji publicznej dopuścił się bezczynności. Na dzień wnoszenia skargi istniała zatem podstawa do jej wniesienia. Jednocześnie dokonanie przez organ w toku sprawy czynności stanowiącej przedmiot skargi na bezczynność powoduje , że skarżąca ma prawo domagania się zwrotu kosztów procesu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności Inne z siedzibą w P. w przedmiocie rozpoznania wniosku M. K. z dnia 11 lipca 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie czy organ w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego i przesłanie kopii tych umów. Na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 ze zm., dalej: u.d.i.p.) przez bezczynność organu rozumieć należy sytuację, w której organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Natomiast stanowisko organu o odmowie udzielenia informacji winno przybrać procesową formę decyzji administracyjnej, co uzasadnia stosowanie w tym zakresie przepisów k.p.a. Jeżeli jednak żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ odmawia jej udostępnienia zwykłym pismem, sporządzonym z zachowaniem przewidzianych terminów. Dla oceny, czy organ pozostaje w bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej, czego dotyczy niniejsze postępowanie, istotne znaczenie ma ustalenie, iż dysponuje on informacją, która jest informacją publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. oraz że jest on podmiotem zobowiązanym do udostępnienia tej informacji, przy czym, stosownie do treści art. 4 ust. 3 u.d.i.p., podmioty określone w ust. 1 i 2 tego artykułu są zobowiązane do udzielenia informacji, jeśli są w jej posiadaniu. W dalszej kolejności ustaleniu podlega, czy organ udostępnił żądaną informację (lub podjął inne ustawą określone czynności) we wskazanym ustawą terminie (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Nie ulega wątpliwości, że Inne, jako związek międzygminny realizujący zadania publiczne powołany i działający na zasadach określonych w art. 64 i nast. ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1875), stanowi podmiot obowiązany do udostępniania informacji publicznych stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 lutego 2015 r., II SAB/Lu 22/15). Poza sporem jest również to, iż zakresem u.d.i.p. objęte są umowy cywilnoprawne zawierane przez organy władzy publicznej lub inne podmioty w zakresie wykonywanych przez nie zadań publicznych, jako dotyczące majątku publicznego. Dotyczy to umów o świadczenie usług prawnych, ponieważ są finansowane ze środków publicznych (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 2606/15). Zatem żądane przez Skarżącą umowy stanowiły informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że wniosek M. K. o udostępnienie jej informacji publicznej wpłynął do organu drogą elektroniczną przez platformę ePUAP w dniu 13 lipca 2017 r. i w 14-dniowym terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. żądanej informacji nie udzielono. Dopiero na skutek złożenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na bezczynność, Inne z siedzibą w P. pismem z dnia 22 września 2017 r. udzielił Skarżącej informacji, że zawierał w okresie 2014-2016 umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego i przekazał kserokopię umów. Tym samym Inne z siedzibą w P. pozostawał w bezczynności w czasie wniesienia skargi, która następnie ustała przed wydaniem niniejszego orzeczenia. Ostatecznie Związek Międzygminny prawidłowo, choć z opóźnieniem, załatwił wniosek Skarżącej, udzielając jej informacji w całości. W tej sytuacji postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.). Podjęcie przez Inne z siedzibą w P. stosownego działania po wniesieniu skargi na bezczynność nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność podmiotu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W ocenie Sądu, bezczynność [...] w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II. Nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku Skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Jak wynika z wyjaśnień złożonych w odpowiedzi na skargę wniosek skarżącej z 11 lipca 2017 r. złożony przez platformę ePUAP nie został przekazany przez pracowników do właściwej kom orki podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Związek Międzygminny niezwłocznie po otrzymaniu skargi udostępnił stronie żądaną informację w całości (pismo z 22 września 2017 r.). Orzekając o kosztach postępowania sądowego Sąd uznał, że poniesionym w sprawie kosztem niezbędnym, w rozumieniu art. 200 p.p.s.a. jest kwota [...]złotych, obejmująca stosownie do dołączonego do skargi spisu kosztów, wyłącznie poniesiony przez stronę koszt wpisu od skargi (100 zł) i koszt nadania skargi listem poleconym ( [...] zł). Na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz Skarżącej żądanych kosztów z tytułu zastępstwa prawnego. Wprawdzie, stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednakże wyjątek od tej zasady został przewidziany w powołanym art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że stosownie art. 206 p.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie właśnie taki uzasadniony przypadek zaistniał. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, że tylko przed tutejszym Sądem zawisło kilkanaście jednorodzajowych spraw ze skarg M. K. reprezentowanej przed adw. Ł. K.: sygn. akt II SAB/Po 140/17, II SAB/Po 142/17, II SAB/Po 146/17, II SAB/Po 147/17, II SAB/Po 148/17, II SAB/Po 149/17, II SAB/Po 150/17, II SAB/Po 152/17, II SAB/Po 157/17, II SAB/Po 158/17, II SAB/Po 162/17, II SAB/Po 163/17, II SAB/Po 164/17, II SAB/Po 166/17, II SAB/Po 171/17, II SAB/Po 173/17), zaś w skali całego kraju spraw tego rodzaju jest ponad 140. We wszystkich sprawach wniesionych do tut. Sądu pełnomocnik skarżącej adwokat Ł. K. dołączał do skarg spis kosztów, obejmujący m.in. koszty zastępstwa prawnego w kwocie [...]zł. Do żadnej ze spraw nie dołączono dokumentu potwierdzającego, że koszty zastępstwa prawnego rzeczywiście zostały przez skarżącą poniesione. Ponadto zdaniem Sądu jednorodzajowość tychże spraw i nieskomplikowany charakter rozpoznawanej sprawy (udostępnienie informacji publicznej o umowach dotyczących obsługi prawnej organu), świadczą o znikomym wręcz nakładzie pracy adwokata. Skargi w poszczególnych sprawach składanych w całym kraju w zasadzie różnią się tylko w zakresie dat złożenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej i wskazaniu adresata wniosku tj. organu, do którego wnioski zostały złożone. Wszystkie zarzuty skarg i ich argumentacja są zaś takie same. Nie sposób zatem uznać, że niezbędnym do celowego dochodzenia praw skarżącej w dostępie do informacji publicznej było ustanawianie fachowego pełnomocnika w każdej z wymienionych spraw. Ponadto Sądowi z urzędu wiadomo – w oparciu o bazę orzeczeń na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl – iż skarżąca tylko w 2017 r. wniosła na terenie całej Polski liczne, podobne skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia tej samej rodzajowo informacji publicznej (m.in. w sprawach akt II SAB/Op 126/17, II SAB/Kr 191/17, II SAB/Ke 55/17, II SAB/ Rz 80/17). Adresatami wniosków skarżącej były zawsze jednostki budżetowe, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej, publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Jednorodzajowość wnoszonych skarg nie wymagała ustanawiania w każdej z nich profesjonalnego pełnomocnika, tym bardziej że skarżąca sama jest adwokatem (http://www.lodz.adwokatura.pl/dla-adwokata/lista-adwokat/k). Tym samym nie można uznać, aby były to wydatki niezbędne do celowego dochodzenia praw skarżącej w rozumieniu art. 200 p.p.s.a.