II SAB/Po 17/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2008r. sprawy ze skargi W. M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie niezałatwienia sprawy w terminie; oddala skargę /-/ E.Podrazik /-/ B.Drzazga /-/ A.Łaskarzewska Pismem z dnia (...), nazwanym "żądaniem strony", W. M. wezwał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do udzielenia informacji oraz umożliwienia wykonania kopii enumeratywnie wymienionych dokumentów, znajdujących się w dyspozycji organu, na podstawie art. 73 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa). Równocześnie prosił on organ o dokładną informację, kiedy będzie mógł wykonać lub odebrać kopię żądanych dokumentów. W odpowiedzi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. pismem z dnia (...) poinformował wnioskodawcę, że zgodnie z przytoczonym art. 73 § 1 i 2 kpa, organ administracji jest zobowiązany do umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzenia z nich notatek lub odpisów, przy czym strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Zdaniem organu, postanowienia powyższe nie uprawniają strony do przerzucenia wykonania uprawnienia na organ poprzez żądanie wykonania przez niego np. kserokopii akt sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował również stronę o możliwości przejrzenia akt sprawy i sporządzenia z nich notatek i odpisów w godzinach pracy urzędu po uprzednim uzgodnieniu terminu z inspektorem prowadzącym. W dniu (...) W. M. wniósł, na podstawie art. 227 – 229 kpa, skargę na sposób załatwienia wniosku z dnia (...) przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Skarżący podniósł, że PINB nie poinformował go, kiedy konkretnie (określając dzień i godzinę) będzie mógł wykonać lub odebrać kopię żądanych dokumentów, organ w sposób nieuzasadniony sugeruje jakoby skarżący żądał wykonania kopii dokumentów, gdy tymczasem pytał on wyłącznie o sposób i możliwość wykonania kopii dokumentów. Ponadto skarżący powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że organ ma obowiązek zapewnienia stronie możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo poprzez wykonanie kopii dokumentów za pomocą kserokopiarki. Zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy z dnia (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., na podstawie art. 237 § 3 kpa, uznał skargę W.a M. za bezzasadną. Organ II instancji wskazał, że należy w przedmiotowej sprawie rozgraniczyć obowiązek organu polegający na umożliwieniu przeglądania akt i sporządzenia z nich notatek i odpisów od uprawnienia strony do przeglądania akt i sporządzenia z nich notatek i odpisów. Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ administracji uczynił zadość swoim obowiązkom informując stronę, o możliwości zapoznania się z aktami sprawy po uprzednim uzgodnieniu terminu z inspektorem prowadzącym. W. M trzema pismami datowanymi na dzień (...) złożył: zażalenie w trybie art. 35 kpa na niezałatwienie sprawy – żądania strony z dnia (...) przez PINB w K., ponowną skargę do WINB w P. w trybie art. 239 § 1 kpa na sposób załatwienia wniosku – żądania strony oraz wezwanie skierowane do PINB w K., w trybie art. 52 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm), do usunięcia naruszenia prawa. W zażaleniu podniósł, iż niezałatwienie sprawy jego żądania z dnia (...) polega na niewydaniu do tej pory postanowienia w trybie art. 74 § 2 kpa, gdy tymczasem z pisma PINB z dnia (...) wynika, iż organ odmawia skarżącemu udostępnienia kserokopiarki znajdującej się w urzędzie, w celu wykonania kopii dokumentów. W ponownej skardze w trybie art. 239 § 1 kpa skarżący wskazał, że organ administracji ma obowiązek odpłatnie udostępnić stronie kserokopiarkę będącą na wyposażeniu urzędu. W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa skarżący wezwał PINB w K. do usunięcia zwłoki w załatwieniu sprawy, tj. wydania postanowienia na podstawie art. 74 § 2 kpa odmawiającego udostępnienia mu urządzeń technicznych (kserokopiarki znajdującej się na wyposażeniu urzędu, umożliwiających wykonanie kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Skarżący podniósł, iż z pisma PINB z dnia (...) wynika, iż organ odmawia skarżącemu udostępnienia kserokopiarki znajdującej się w urzędzie, w celu wykonania kopii dokumentów. W odpowiedzi na powyższe Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy z dnia (...), na podstawie art. 237 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał za bezzasadne skargę na sposób załatwienia żądania strony oraz skargę nazwaną "zażaleniem na niezałatwienie sprawy". Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji wskazał, że skarżący nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do przeglądania akt sprawy, a jedynie ograniczył się do pisemnego żądania wykonania kopii dokumentów. Zdaniem WINB organ administracji nie ma obowiązku samodzielnego wykonywania kopii i dostarczania ich stronie postępowania administracyjnego. Uprawnienie to leży wyłącznie w gestii strony. Konsekwencją powyższego założenia, jest w opinii Inspektora, uznanie, że organ administracji nie ma obowiązku udostępniania stronie urządzeń biurowych. Z akt sprawy nie wynikało również, aby w jakimkolwiek momencie postępowania PINB w K. odmówił stronie prawa przeglądania akt administracyjnych i robienia z nich notatek czy odpisów – stąd organ I instancji nie był zobowiązany do wydania postanowienia w trybie art. 74 § 2 kpa o odmowie udostępnienia akt. W. M. pismem z dnia (...) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., polegającą na niezałatwieniu żądania skarżącego z dnia (...) dotyczącego umożliwienia mu wykonania kopii dokumentów. W skardze skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – domagał się zobowiązania organu do załatwienia jego żądania z dnia (...), tj. albo udostępnienia mu przez organ kserokopiarki w celu wykonania kopii żądanych dokumentów, albo wydania postanowienia w trybie art. 74 § 3 kpa. Uzasadniając swoje stanowisko, pełnomocnik skarżącego wskazał, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego organ zobowiązany jest do udostępnienia stronie kserokopiarki celem sporządzenia kopii żądanych akt. Zdaniem skarżącego zarówno organy I instancji dopuścił się bezczynności poprzez nie podjęcie działań wprost wynikających z przepisów prawa, zaś pismo PINB z dnia (...) nie wskazuje żadnej podstawy prawnej jego wydania. Ponadto w trakcie trwania postępowania organ I instancji nie wskazywał nigdy na brak możliwości technicznych pozwalających na kserowanie przez stronę żądanych dokumentów. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., powołując się na pisma z dnia (...) oraz (...), wskazał, że nie pozostawał w sprawie bezczynny, pismem z dnia (...) udzielił stronie odpowiedzi na wniesione w dniu (...) podanie. Skarga jako bezprzedmiotowa powinna zostać oddalona. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż zgodnie z art. 73 § 1 i 2 kpa w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzenie z nich notatek i odpisów, przy czym strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Art. 74 § 2 kpa przewiduje z kolei, że odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelniania takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Regulacje te pozostają w związku z art. 9 kpa, który nakazuje organom administracji publicznej należycie i wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Powyższa zasada ogólna o kluczowym znaczeniu w postępowaniu administracyjnym powinna być szczególne respektowana przez organy administracji, bowiem służy udzieleniu ochrony prawnej słabszej stronie stosunku administracyjnego. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia postanowień art. 73 kpa, nie zaistniała także konieczność wydania przez organ postanowienia z art. 74 § 2 kpa, ani nie doszło do bezczynności organu w takim znaczeniu, jakim posługuje się tym pojęciem Kodeks postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że osnową pisma z dnia (...) było żądanie strony udzielenia informacji oraz umożliwienia wykonania kopii dokumentów. Analiza powyższego dokumentu nie wskazuje, jakoby skarżący domagał się sporządzenia kserokopii wskazanych w nim dokumentów, a jedynie zwracał się o umożliwienie dokonania ich kopii, jednocześnie w ogóle nie wskazując środków technicznych, jakimi mógłby się posłużyć by tego dokonać. Powyższe wymaga podkreślenia, bowiem istnieje wiele różnorodnych możliwości wykonania przez stronę kopii dokumentów, jak przykładowo ręczny odpis, posłużenie się cyfrowym aparatem fotograficznym, użycie ręcznego skanera. Skarżący w piśmie z dnia (...) nie żądał również wydania uwierzytelnionych odpisów powyższych dokumentów. Również w piśmie z dnia (...) nazwanym "skargą na sposób załatwienia wniosku" skarżący podkreślał, iż nie żądał wykonania kopii dokumentów przez organ, tylko wystąpił z zapytaniem o sposób i możliwość wykonania kopii. W odpowiedzi na żądanie z dnia (...). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. pismem z dnia (...) poinformował skarżącego, iż przeglądanie akt sprawy i sporządzanie odpisów dokumentów jest możliwe w godzinach pracy urzędu po uprzednim uzgodnieniu terminu z inspektorem prowadzącym. W piśmie organu z dnia (...) znalazło się także stwierdzenie, iż organ nie ma obowiązku sporządzania kserokopii akt sprawy dla strony oraz udostępniania stronie służbowych urządzeń technicznych. Treść przytoczonych wyżej pism skarżącego oraz organu I instancji wskazuje, że PINB w K. nie odmówił stronie możliwości przejrzenia akt sprawy i sporządzenia z nich notatek i odpisów, nie zaistniała więc konieczność wydania przez tenże organ postanowienia z art. 74 § 2 kpa. Z akt administracyjnych nie wynika, aby w toku postępowania skarżący zgłosił wobec organu I instancji żądanie wykonania i wydania mu kserokopii dokumentów z akt sprawy, albo udostępnienia skarżącemu służbowej kserokopiarki w celu wykonania kopii – jak wskazano wyżej żądanie takie nie zostało zawarte w piśmie z dnia (...). Po tej dacie kolejne pisma skarżącego skierowane były do WINB w P. i zawierały polemikę co do hipotecznej – wobec braku zgłoszenia przez skarżącego takiego żądania organowi I instancji – możliwości wykorzystania kserokopiarki. Dopiero w poprzedzającym skargę wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z dnia (...) dopatrzeć się można wyrażonego pośrednio żądania udostępnienia skarżącemu służbowej kserokopiarki organu w celu wykonania kopii dokumentów. Podkreślić jednak należy specyfikę instrumentu "wezwania do usunięcia naruszenia prawa", który ze swej istoty nie może służyć do skutecznego formułowania nowych, niezgłoszonych wcześniej żądań strony. Przede wszystkim jednak odnośnie sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie nie można w ogóle mówić w kategoriach bezczynności z Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy zauważyć, że z bezczynnością organu w postępowaniu administracyjnym mamy do czynienia w przypadku uchylania się przez organ od wydania aktu, pomimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku. W celu wyeliminowania tego rodzaju sytuacji przepisy prawa zakreślają organom terminy do podjęcia czynności. Takim przepisem na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego jest art. 35. Przepis ten jednak określa terminy do załatwienia sprawy administracyjnej, tj. do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, powyższe terminy nie odnoszą się zaś do rozstrzygnięć kwestii incydentalnych, powstałych w toku prowadzonego postępowania. W określonym w Kodeksie terminie organ administracji powinien rozpatrzyć całą sprawę, łącznie z wszelkimi toczącymi się w jej ramach sprawami wpadkowymi. Nie ulega wątpliwości, że złożona przez skarżącego skarga odnosi się do czynności wpadkowej podejmowanej przez organ administracji w ramach toczącego się postępowania. Tym samym w przedmiotowej sprawie nie będą mogły znaleźć zastosowania określone kodeksowo terminy załatwienia sprawy. Reasumując powyższe rozważania podkreślić należy, że w niniejszej sprawie nie doszło do bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego w K. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd oddalił skargę. /-/A. Łaskarzewska /-/ B. Drzazga /-/ E.Podrazik