II SAB/Po 173/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Dyrektora Szkoły w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Szkoły do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, II. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Szkoły nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Dyrektora Szkoły na rzecz skarżącej kwotę 100 (słownie: stu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarga dotyczy bezczynności Dyrektora Gimnazjum nr [...] w K. (obecnie: Szkoły Podstawowej [...] nr [...] w K.). Zarzucana bezczynność wystąpić miała w następujących okolicznościach. W dniu 11 lipca 2017 r. M. K. złożyła, za pomocą platformy ePUAP, do Dyrektora Gimnazjum nr [...] im. [...] w K. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie odpowiedzi na pytanie, czy szkoła ta w latach 2014-2016 zawierała umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. Wnioskodawczyni wskazała, że w przypadku odpowiedzi pozytywnej prosi o przesłanie jej kopii tych umów na wskazany adres do korespondencji. Pismem z dnia 4 września 2017 r. M. K., reprezentowana przez adwokata Ł. K., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Dyrektora Gimnazjum nr [...] w K., domagając się zobowiązania organu do rozpoznania wniosku oraz zasądzenia kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 zł. Skarżąca uzasadniła, że organ nie zareagował na wniosek w żaden sposób. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły Podstawowej [...] nr [...] im. [...] w K. wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na niewniesienie przez M. K. ponaglenia. Z ostrożności, na wypadek uznania, że skarżąca nie była obowiązana do wniesienia ponaglenia, organ wystąpił o umorzenie postępowania wobec wywiązania się z obowiązku udostępnienia informacji. W uzasadnieniu podniesiono, że uchwałą nr [...] Rady Miasta K. Gimnazjum nr [...] zakończyło działalność z dniem 31 sierpnia 2017 r. Następcą prawnym ww. szkoły jest Szkoła Podstawowa [...] nr [...] im. [...] w K.. Nieudzielenie w terminie odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej spowodowany był okresem urlopowym, rekrutacją uczniów oraz procesem przekształcenia szkoły w związku z wdrożeniem reformy oświaty. Dyrektor podkreślił, że niezwłocznie po wpłynięciu skargi rozpatrzył wniosek. Pismem z dnia 18 grudnia 2017 r. M. K. wniosła o umorzenie postępowania w zakresie określonym art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. oraz ponowiła wniosek o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a."); stanowi o tym art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm., dalej "u.d.i.p."). Ustawa ta stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. tylko informacja publiczna w rozumieniu tej ustawy podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. W przepisie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., jako zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, wskazano m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. Złożenie wniosku do podmiotu zobowiązanego przesądza o tym, iż w odniesieniu do tego właśnie konkretnego podmiotu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). W razie uwzględnienia skargi bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a.: 1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a P.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie adresatem wniosku skarżąca uczyniła Gimnazjum nr [...] w K., którego następcą prawnym jest Szkoła Podstawowa [...] nr [...] im. [...] w K.., a w istocie jej Dyrektora, domagając się informacji na temat zawieranych umów w przedmiocie obsługi prawnej. W świetle powołanego art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie powinno budzić wątpliwości, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Żądana informacja stanowiła zaś informację publiczną z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. Zatem Dyrektor Gimnazjum (funkcjonującego do 31 sierpnia 2017 r.) powinien załatwić wniosek w trybie przewidzianym w u.d.i.p. Bezsporne w sprawie jest, że wniosek M. K. o udostępnienie jej informacji publicznej wpłynął do podmiotu zobowiązanego drogą elektroniczną przez platformę ePUAP w dniu 11 lipca 2017 r. r. i w 14-dniowym terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. żądanej informacji nie udzielono. Dopiero na skutek złożenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na bezczynność, Dyrektor pismem z dnia 27 września 2017 r. udzielił skarżącej żądanej informacji. Tym samym Dyrektor gimnazjum nr [...] w K., a następnie Dyrektor Szkoły Podstawowej [...] nr [...] im. [...] w K. , pozostawał w bezczynności w czasie wniesienia skargi, która następnie ustała po doręczeniu mu skargi i przed wydaniem niniejszego orzeczenia. Ostatecznie organ prawidłowo, choć z opóźnieniem, załatwił wniosek skarżącej, udzielając jej wnioskowanej informacji. W tej sytuacji postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] nr [...] im. [...] w [...] do załatwienia sprawy jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Podjęcie przez organ stosownego działania po wniesieniu skargi na bezczynność nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku jej rozpoznania na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność organu zaistniała i czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W ocenie Sądu, bezczynność w niniejszej sprawie z całą pewnością wystąpiła, jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie II wyroku. W sprawie tej nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Jak wynika z wyjaśnień organu przyczyną nieudzielenia żądanej informacji w terminie były problemy związane z reorganizacją i okresem urlopowym. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] w K. niezwłocznie po otrzymaniu skargi udostępnił stronie żądaną informację. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Orzekając o kosztach postępowania sądowego Sąd uznał, że poniesionym w sprawie kosztem niezbędnym, w rozumieniu art. 200 P.p.s.a. jest kwota 100 zł obejmująca wpis od skargi. Skarżąca nie udokumentowała natomiast uiszczenia kwoty 17 złotych uiszczona tytułem opłaty od złożonego dokumentu pełnomocnictwa. Dlatego na podstawie art. 201 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie III wyroku. Na podstawie art. 206 P.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej żądanych kosztów z tytułu zastępstwa prawnego ani także innych kosztów, których żądano w skardze, ale które nie zostały udokumentowane. Stosownie do art. 205 § 2 P.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego). Zarazem jednak wyjątek od tej zasady został przewidziany w powołanym art. 206 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że stosowanie art. 206 P.p.s.a. ustawodawca pozostawił uznaniu sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie właśnie taki uzasadniony przypadek zaistniał. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, że tylko przed tutejszym Sądem zawisło 17 jednorodzajowych spraw ze skarg M. K. reprezentowanej przed adw. Ł. K.: sygn. akt II SAB/Po 140/17,, II SAB/Po 142/17, II SAB/Po 150/17, II SAB/Po 146/17, II SAB/Po 147/17, II SAB/Po 148/17, II SAB/Po 149/17, II SAB/Po 150/17, II SAB/Po 157/17, II SAB/Po 158/17, II SAB/Po 162/17, II SAB/Po 163/17, II SAB/Po 164/17, II SAB/Po 166/17, II SAB/Po 171/17, II SAB/Po 173/17). We wszystkich tych sprawach pełnomocnik skarżącej adwokat Ł. K. żądał przyznania na rzecz skarżącej wynagrodzenia z tytułu zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł. Do żadnej ze spraw nie dołączono dokumentu potwierdzającego, że koszty zastępstwa prawnego rzeczywiście zostały przez skarżącą poniesione. Ponadto zdaniem Sądu jednorodzajowość tychże spraw i nieskomplikowany charakter rozpoznawanej sprawy (udostępnienie informacji publicznej o umowach dotyczących obsługi prawnej organu), świadczą o znikomym wręcz nakładzie pracy adwokata. Skargi w poszczególnych sprawach w zasadzie różnią się tylko w zakresie dat złożenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej i wskazaniu adresata wniosku tj. organu, do którego wnioski zostały złożone. Wszystkie zarzuty skarg i ich argumentacja są zaś takie same. Nie sposób zatem uznać, że niezbędnym do celowego dochodzenia praw skarżącej w dostępie do informacji publicznej było ustanowienie fachowego pełnomocnika w każdej z wymienionych spraw. Ponadto Sądowi z urzędu wiadomo – w oparciu o wewnętrzną bazę orzeczeń – iż skarżąca tylko w 2017 r. wnosiła do podmiotów na terenie całej Polski liczne, podobne skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia tej samej rodzajowo informacji publicznej (m.in. w sprawach akt II SAB/Op 126/17, II SAB/Kr 191/17, II SAB/Ke 55/17, II SAB/ Rz 80/17). Adresatami wniosków skarżącej były zawsze jednostki budżetowe, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej, publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Jednorodzajowość wnoszonych skarg nie wymagała ustanawiania w każdej z nich profesjonalnego pełnomocnika, tym bardziej że skarżąca sama jest adwokatem ([...]). Tym samym nie można uznać, aby były to wydatki niezbędne do celowego dochodzenia praw skarżącej w rozumieniu art. 200 P.p.s.a.