II SAB/Po 198/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązać Prokuratora Rejonowego w S. do załatwienia wniosku G. K. z dnia 25 września 2024 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność organu nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia 25 września 2024 r. G. K. złożył do Prokuratury Rejonowej w S. wniosek o udzielenie informacji publicznej poprzez "udostępnienie mu zawiadomień o popełnieniu przestępstwa, które złożył do tutejszej Prokuratury Dyrektor Zakładu Karnego [...] W. w roku 2023/ 2024". Wniosek zarejestrowano w dniu 1 października 2024 r. pod sygnaturą [...]. Pismem z dnia 7 października 2024 r. udzielono wnioskodawcy odpowiedzi, wskazując że w 2023 roku zarejestrowano dwa postępowania z zawiadomienia Zakładu Karnego w S., a w 2024 roku zarejestrowano jedno postępowanie. Następnie G. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego w S. . Skarżący zarzucił organowi, że informacje zawarte w odpowiedzi na wniosek udzielone zostały nieprawidłowo i niezgodnie z treścią wniosku. Skarżący podał, że wnioskował o udostępnienie mu zawiadomień o popełnieniu przestępstwa Złożonych przez Dyrektora Zakładu Karnego [...] W. , podczas gdy organ podał mu zupełnie inne informacje. Skarżący wniósł o stwierdzenie przez Sąd, że w przedmiotowej sprawie nastąpiła bezczynność Prokuratora Rejonowego w S. , która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zobowiązanie organu do udostępnienia mu wnioskowanej informacji w terminie 7 dni. Odpowiadając na skargę Prokurator Rejonowy w S. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że przedmiotowa sprawa została rozstrzygnięta po wnikliwej i rzeczowej analizie wniosku oraz z zachowaniem terminu - odpowiedzi udzielono w 7 października 2024 r. W ocenie organu w sprawie nie jest zasadny stawiany przez skarżącego zarzut bezczynności, a organ uczynił zadość żądaniu skarżącego. W piśmie procesowym z 24 lutego 23025 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu skarżącego podtrzymał skargę podkreślając, że organ nie udzielił skarżącemu odpowiedzi zgodnie z wnioskiem, podając wyłącznie informację o liczbie złożonych zawiadomień. Należy zatem uznać, że organ udzielił skarżącemu jedynie częściowej informacji, podając wyłącznie liczbę zawiadomień. Zdaniem skarżącego żądane informacje stanowią informacje publiczne. Natomiast jeżeli zdaniem organu jakiś zakres informacji publicznej musi być ze względu na przepisy szczególne ograniczony, to winno to być w sposób należyty uzasadnione. Pełnomocnik wniósł również o zwrot poniesionych kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w ramach prawa pomocy oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone nawet w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "P.p.s.a."). W razie uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej sąd administracyjny bada, czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego w ustawie do udostępnienia informacji publicznych, a także czy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy. Poza tym sąd administracyjny musi ocenić, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku, czy zostały dokonane w wymaganej formie, a jeśli udzielono żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc czy podmiot zobowiązany wywiązał się ze wszystkich obowiązków nałożonych ustawą (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3109/12 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 902 - dalej: "u.d.i.p."), każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. Jak wynika przy tym z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej, przy czym w myśl art. 2 ust. 2 u.d.i.p. od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W świetle powyższych uwag nie ulega wątpliwości, że skarżący był zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z kolei Prokurator Rejonowy w S. , jest organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadzał się do tego, czy organ udzielił skarżącemu informacji publicznej zgodnie z jego wnioskiem. Jak wynika części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia skarżący we wniosku z dnia 25 września 2024 r. zwrócił się o "udostępnienie mu zawiadomień o popełnieniu przestępstwa które złożył do tut. Prokuratury Dyrektor Zakładu Karnego [...] W. w roku 2023/24" (k. [...] akt administracyjnych). Organ udzielił skarżącemu w dniu 7 października 2024 r. następującej odpowiedzi "(...) informuję, iż w 2023 roku zarejestrowano dwa postępowania z zawiadomienia Zakładu Karnego w S., natomiast w 2024 roku zarejestrowano 1 postępowanie z zawiadomienia Zakładu Karnego w S." (k.[...] akt administracyjnych). W tym miejscu wskazać należy, że zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa stanowi co do zasady informację publiczną, rozumianą jako każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Skierowane do właściwej Prokuratury zawiadomienia wskazującego na wolę zainicjowania postępowania karnego w związku z podejrzeniem popełnienia przez osadzonego czynu zabronionego dotyczy więc niewątpliwie zakresu obowiązków Dyrektora, a więc stanowi informację publiczną. Sąd zauważa, że o ile organ dochował 14 - dniowego terminu udzielenia odpowiedzi na wniosek, wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., to jednak nie udzielił skarżącemu informacji publicznej, o którą się ubiegał. Zapytanie skarżącego nie dotyczyło ilości zarejestrowanych postępowań z zawiadomienia Dyrektora Zakładu Karnego w S., lecz zawiadomień o popełnieniu przestępstwa, które złożył do Prokuratury Rejonowej w [...] Dyrektor Zakładu Karnego [...] W.. Należy zatem podkreślić, że skarżący domagał się po pierwsze kopii zawiadomień, a nie informacji o ilości tych zawiadomień, a po drugie zawiadomień złożonych przez Dyrektora Zakładu Karnego [...] W., a nie przez Dyrektora Zakładu Karnego w S.. W świetle powyższego uzasadniony jest zarzut skargi, że wniosek skarżącego nie został prawidłowo rozpatrzony. Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że Prokurator Rejonowy w S. nie uczynił zadość żądaniu skarżącego i nie udzielił mu odpowiedzi stosownie do zakresu zapytania kierowanego we wniosku z dnia 25 września 2024 r. Powyższe świadczy o tym, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego, o czym Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Prokuratora Rejonowego w S. do rozpoznania wniosku G. K. z dnia 25 września 2024 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. Orzekając w zakresie uregulowanym w przepisie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił z kolei, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne (por. m.in. wyroki: WSA w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 38/17; WSA w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 13/17 oraz WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 35/17). Rażącym naruszeniem prawa będzie zatem stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Oceny sposobu prowadzenia postępowania pod kątem bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15), co nakazuje uwzględniać m.in. stopień zaniedbań ze strony organu i naruszenia terminów załatwienia sprawy, obiektywną sytuację w jakiej działa oraz sposób zachowania tak organu, jak i strony. Kierując się przedstawionymi kryteriami i regulacjami prawnymi Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie bezczynność Prokuratora nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jak już zaznaczono, rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy. Bezsporne jest, że organ udzielił skarżącemu odpowiedzi, zrobił to w ustawowym terminie, lecz nie była to odpowiedź zgodna z żądaniem skarżącego. Powyższa okoliczność nie może jednak świadczyć o tym, że bezczynność organu ma charakter rażący (pkt III sentencji wyroku). Sąd nie orzekł o kosztach postępowania sądowego, albowiem skarżący w tym postępowaniu żadnych kosztów nie poniósł. Skarżący pozostaje w sprawie zwolniony od kosztów sądowych, co wynika z prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2024 r. w sprawie o sygn. II SPP/Po [...] przyznającego prawo pomocy w zakresie całkowitym. Natomiast wniosek pełnomocnika o zwrot poniesionych kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w ramach prawa pomocy zostanie rozpoznany odrębnym postanowieniem, które zostanie wydane przez referendarza sądowego. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.