II SAB/Po 203/22

Dnia 25 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do rozpoznania wniosku z dnia 26 października 2022 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącej kwotę 217 zł (dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. B. (dalej: "strona") wnioskiem z 26 października 2022 r. (data wpływu do Urzędu Gminy [...] 27 października 2022 r.) wystąpiła o udostępnienie w ramach ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej: "u.d.i.p.") informacji dotyczących: - zarządzania optymalizacją zużycia i pozyskania energii elektrycznej, - zarządzania alternatywnymi rodzajami pozyskania energii z podziałem na źródło, - zarządzania magazynowaniem wytworzonej energii własnej, - zarządzania inteligentnymi systemami dedykowanymi do zarządzania energią, - stosowanych sposobach ograniczania zużycia energii elektrycznej, - sposobach ograniczania emisji ze stosowania paliw, które służą wytworzeniu energii cieplnej, - sposobach ograniczenia emisji ze stosowania paliw, które są wykorzystywane w transporcie, - dokumentów zawierających informacje o bilansie energetycznym punktów użyteczności publicznych, - dokumentów zawierających informacje o umowach zawieranych na dostawy energii elektrycznej, - dokumentów zawierających informacje o rodzajach stosowanych metod ocieplania w sezonie jesienno-zimowym w punktach użyteczności publicznej, - dokumentów zawierających informacje o znaczeniu i zakresie, który jest w istocie jednoznaczny z powyższymi punktami. W piśmie procesowym z 15 listopada 2022 r. strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata D. B., złożyła skargę skierowaną na bezczynność Wójta Gminy [...] zarzucając naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek o jej udostępnienie, 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku przez brak realizacji wniosku polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi, a tym samym brak: - decyzji odmownej, - powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem. Skarżąca zwróciła się o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku, 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w związku z jego rozpoznaniem, 3) ustalenie charakteru bezczynności, 4) przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w skardze, 5) zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych, 6) przekazanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Wójt Gminy w dniu 23 listopada 2022 r. (pismo z 18 listopada 2022 r.) udzielił odpowiedzi na zadane pytania w formie wskazanej we wniosku – poprzez przesłanie ich pocztą elektroniczną na podany adres. W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o: - umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, - stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, - stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, - zasądzenie od Wójta na rzecz skarżącej kwoty 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania i oddalenie wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W piśmie procesowym z 19 grudnia 2022 r. skarżąca wniosła o: 1) uwzględnienie skargi w całości, 2) procedowanie sprawy w zakresie ustalenia, że organ dopuścił się bezczynności i ustalenia jej charakteru, 3) zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Skarżąca – odnosząc się do poszczególnych pytań zawartych we wniosku – podała, że organ udzielił odpowiedzi po wniesieniu skargi. Jednocześnie podniosła, że poniosła koszt ustanowienia pełnomocnika i powinna otrzymać zwrot wydatków. Skarżąca przedłożyła fakturę imienną od adwokata z 19 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zastosowanie przez sąd trybu uproszczonego oznacza, że sprawa zostaje rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Stanowi to odstępstwo od zasady jawnego rozpoznawania spraw wyrażonej w art. 10 P.p.s.a. Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta, co wynika już z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność. Zakres sądowej kontroli sprowadza się wówczas do oceny, czy dana sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej oraz czy ich wydanie nastąpiło w ustawowo przewidzianym terminie. Zgodnie z art. 149 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (§ 2). Dokonując merytorycznej oceny zasadności skargi wyjaśnić trzeba, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Rodzaje informacji, które ustawa w ramach katalogu otwartego uznaje za informację publiczną określone zostały w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów. W realiach niniejszej sprawy skarżąca zwróciła się wnioskiem datowanym na 26 października 2022 r. (wpływ do Urzędu 27 października 2022 r.) do Wójta Gminy [...] o udostępnienie informacji, których przedmiotem było – ogólnie rzecz ujmując – zarządzanie przez Gminę zużyciem i pozyskaniem energii elektrycznej, ograniczeniem emisji ze stosowania paliw i ocieplenie punktów użyteczności publicznej. Nie budzi wątpliwości, jak i jest bezsporne pomiędzy stronami, że wniosek ten dotyczył informacji publicznej, zaś Wójt był podmiotem zobowiązanym do jej udzielenia. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, co wynika już z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od złożenia wniosku. Pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej oznacza w praktyce niepodjęcie stosownych czynności w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. Bezczynność polega zatem zasadniczo na nieudostępnieniu informacji (zaniechaniu rozpatrzenia wniosku), względnie na niewydaniu decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), jak też na niepoinformowaniu wnioskodawcy, że organ nie dysponuje żądaną informacją lub też, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Z kolei w stosunku do informacji, która ze względu na swój charakter jest informacją publiczną i może być udostępniona, stan bezczynności ustaje zasadniczo w sytuacji, gdy organ udostępni żądaną informację w zakresie i w formie określonej we wniosku przez podmiot zainteresowany jej uzyskaniem. Wójt Gminy w rozpatrywanym przypadku nie skorzystał z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Termin do udzielenia informacji minął w konsekwencji 10 listopada 2022 r. Brak udzielenia wnioskowanej informacji w tym terminie spowodowało, że Wójt popadł w stan bezczynności, który trwał do 23 listopada 2022 r., kiedy to udzielono odpowiedzi na wszystkie punkty z wniosku skarżącej w formie w nim wskazanej. Zarówno istotne w tym względzie okoliczności, jak i sama bezczynność Wójta są zresztą pomiędzy stronami niniejszego postępowania bezsporne. Mając na względzie to, że po wniesieniu skargi do tut. Sądu, choć przed jej rozpoznaniem, doszło do udzielenia informacji publicznej, postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku jako bezprzedmiotowe podlegać musi umorzeniu, o czym na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono w pkt I. wyroku. Rozpatrzenie przez organ administracji publicznej wniosku przed datą wyrokowania w przedmiocie bezczynności skutkuje umorzeniem postępowania przed sądem w zakresie zobowiązania tego organu do załatwienia wniosku, jednak nie zwalnia to Sądu od zbadania i orzeczenia, czy w sprawie zaistniała bezczynność, a jeżeli tak, to czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak już zostało to powyżej wykazane w rozpatrywanym przypadku doszło do bezczynności Wójta Gminy [...] dlatego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku. Oceniając charakter tak stwierdzonej bezczynności Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie nie miało rażącego charakteru (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy takiego opóźnienia w podejmowanych czynnościach, które pozbawione jest jakiegokolwiek racjonalnej przyczyny. W niniejszej sprawie zwłoka Wójta w rozpoznaniu wniosku była nieznaczna, a mając na względzie złożoność i obszerność informacji, o które skarżąca wnioskowała, nie sposób uznać, że zwłoka ta nie miała jakichkolwiek racjonalnych przyczyn, bowiem – jak podano w odpowiedzi na skargę – udzielenie informacji publicznej wiązało się ze znacznym nakładem pracy i wymagało czasu. Wobec tego w oparciu o art. 149 § 1a P.p.s.a. w pkt III. sentencji wyroku stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku dowodowego zawartego w skardze Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten określa granice rozpoznania sprawy przez sąd I instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot, wynikający z treści zaskarżonej działalności organu administracji publicznej. Poza tym sąd wyrokuje na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Sąd rozstrzygnął zatem sprawę na podstawie akt sprawy, to jest akt sądowych i akt administracyjnych nadesłanych przez organ. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd w procesie kontroli bierze pod uwagę okoliczności, które wynikają z tych dokumentów. W sprawie nie było zatem potrzebny przeprowadzania, w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a., odrębnego dowodu z dokumentów, skoro pisma procesowe wraz z załącznikami składały się na akta sprawy. Akta sprawy były kompletne i pozwalały na jej rozstrzygnięcie. Analiza i ocena prawna okoliczności sprawy nastąpiła na gruncie faktów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (zob. orzecznictwo powołane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2021 r., III OSK 2678/21, dostępnego w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie IV. wyroku, na podstawie art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 2 oraz art. 206 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów w łącznej kwocie 217 zł. Motywując wysokość zasądzonych kosztów wyjaśnić należy, że poza równowartością uiszczonego wpisu od skargi (100 zł) wzięto pod uwagę koszty związane z zastępstwem procesowym strony. Na te ostatnie składały się z kolei kwota 17 zł tytułem uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa, a także 100 zł wynagrodzenia adwokata działającego w sprawie. Sąd uznał za zasadne przyznać obniżone wynagrodzenia pełnomocnika, mając na uwadze treść art. 206 P.p.s.a. oraz okoliczności niniejszej sprawy, jak i jej szersze tło. Zasądzona na rzecz skarżącej kwota 100 zł wynagrodzenia pełnomocnika jest niższa od kwoty 480 zł stanowiącej stawkę minimalną określoną w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Przepis art. 206 P.p.s.a. dopuszcza możliwość miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego. Art. 206 P.p.s.a. dotyczy kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym mowa w art. 205 P.p.s.a., zatem obejmuje swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika. Sąd stosuje ten przepis z urzędu, według swobodnej oceny okoliczności sprawy, a na przeszkodzie w zastosowaniu tego przepisu (o charakterze ustawowym) nie stoi treść przepisów wykonawczych, w tym § 14 przywołanego rozporządzenia. Określając wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika sąd uwzględnia zarówno stopień zawiłości sprawy, jak i nakład pracy pełnomocnika, przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym, jak i wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, które mogą budzić wątpliwości judykatury bądź doktryny. W ocenie tut. Sądu, nieskomplikowany charakter sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika, który ograniczał się do złożenia zwięzłej skargi, jak również całkowicie bezsporny charakter samej bezczynności Wójta, uzasadniały miarkowanie wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika. Także pismo procesowe z 19 grudnia 2022 r., w którym pełnomocnik ustosunkował się do odpowiedzi organu na skargę – nota bene przyznając, że informacja publiczna została udzielona, lecz nadal wnosząc o uwzględnienie skargi w całości – nie wymagało szczególnego nakładu pracy. Sąd uwzględnił także z urzędu, że ten sam pełnomocnik wniósł kilkadziesiąt skarg w zbliżonych sprawach - dotyczących bezczynności różnych organów wykonawczych gmin w udostępnieniu informacji publicznej, zawisłych przed różnymi wojewódzkimi sądami administracyjnymi (zob. m.in. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Opolu z 30 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Op 100/21, w Lublinie z 28 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Lu 122/21, w Krakowie z 14 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Kr 225/21, w Olsztynie z 14 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Ol 147/21, w Warszawie z 20 stycznia 2022 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 54/21, w Gorzowie Wlkp. z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt II SAB/Go 232/21, czy w Poznaniu z 10 maja 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 76/22). Analiza danych dostępnych tut. Sądowi z urzędowego systemu do prowadzenia spraw wskazuje, że adwokat D. B. jest pełnomocnikiem w 96 takich sprawach o bezczynność (sprawy rozstrzygnięte albo w toku), w których reprezentuje powtarzających się mocodawców, w tym wspólnika i prokurenta spółki D. B. Sp. j. (KRS [...]). W 11 z tych spraw jako skarżąca i jego mocodawca występuje natomiast K. B.. Wobec tego w pełni uprawnione jest uznanie, że w sytuacji sporządzenia skargi o charakterze szablonowym, wykorzystywanym w zbliżonych sprawach, uzasadnione jest zastosowanie art. 206 P.p.s.a. w zakresie miarkowania zasądzanego zwrotu kosztów wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika.