II SAB/Po 203/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 3 września 2026 r., na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi J. C., E. W., T. W. na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odrzucić skargi wniesione przez E. W. oraz T. W.. Wnioskiem z 21 marca 2026 r. J. C., będący adwokatem, zwrócił się – powołując na art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 2 zd. 2, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c i d, pkt 3 lit. d-g oraz art. 10 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej: "u.d.i.p.") – do Prezesa Sądu o udostępnienie informacji wymienionych w treści pisma. Następnie pomiędzy wnioskodawcą a organem doszło do wymiany korespondencji, odpowiednio pismami z 7 kwietnia i 18 maja 2026 r. Prezesa Sądu i pismem z 25 kwietnia 2026 r. pochodzącym od wnioskodawcy. W piśmie z 25 czerwca 2026 r. adw. J. C. skierował do tut. Sądu skargę na bezczynność Prezesa Sądu w postaci nieudostępnienia informacji publicznej i niewydania decyzji o odmowie jej udostępnienia. W treści skargi podał, że występuje jako skarżący, a także działa w interesie klientów E. i T. małżonków W.. Do skargi załączono pełnomocnictwo pochodzące od E. W. i T. W.. Pismem z 10 sierpnia 2026 r. skarżący J. C. uzupełnił braki formalne skargi m.in. podając numery PESEL pozostałych skarżących, a więc E. W. i T. W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, której wniesienie jest z innych przyczyn niedopuszczalne, a więc między innymi – która została wniesiona przez osobę nie mająca interesu prawnego. Konsekwentnie przed merytoryczną oceną skargi Sąd zobowiązany jest do ustalenia, kto mógł skutecznie wnieść skargę. W tym miejscu należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 50 § 1 i 2 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 P.p.s.a., ma charakter obiektywny, a jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego (niekiedy również procesowego, czy też nawet ustrojowego), w związku z czym o jego istocie trzeba wnioskować na podstawie jego związku z konkretną normą prawną, co oznacza, że istnienie interesu prawnego uzasadnia istnienie przepisu prawa i rekonstruowanej z niego normy prawnej stanowiącej źródło (podstawę) wywiedzenia z niej dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków (por. postanowienie NSA z 26 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 290/13, wyrok NSA z 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 478/12, postanowienie NSA z 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1609/11, dostępne w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, musi istnieć bezpośredni związek, jak w tym przypadku między zaskarżonym stanem bezczynności, a chronioną prawnie sferą praw i obowiązków skarżącego. Jednocześnie zwraca się uwagę, że przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, stroną postępowania o udostępnienie informacji publicznej czynią jedynie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1860/12, CBOSA). Ustawa ta jako regulacja szczególna – zgodnie z dyrektywą wykładni, według której regulacja szczególna ma pierwszeństwo przed regulacją ogólną (lex specialis derogat legi generali) – wyłącza dopuszczalność stosowania w sprawach o udostępnienie informacji publicznej regulacji o charakterze ogólnym, w tym możliwość ustalenia stron w oparciu o art. 28 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "K.p.a."). W ostatnio przywołanym orzeczeniu NSA podkreślił, że nie można zatem uznać, by ktokolwiek poza podmiotem, któremu odmówiono udostępnienia informacji publicznej w drodze decyzji (w tym także podmiot, którego informacja ta pośrednio dotyczy) miał interes prawny uprawniający do złożenia skargi na tę decyzję. Gdyby ustawodawca zapewnił innym podmiotom prawo do udziału w postępowaniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, to u.d.i.p. wyraźnie by o tym stanowiła lub odsyłała we wskazanym zakresie do regulacji K.p.a. Takiego unormowania jednak nie zawiera (por. wyrok NSA z 14 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2392/17, CBOSA). W sprawie ze skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej Sąd jest zobligowany do ustalenia wyłącznie podmiotu zgłaszającego żądanie udostępnienia tej informacji. Nie bada żadnych innych przesłanek. Skoro "każdemu" przysługuje prawo żądania informacji publicznej (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.), to tym samym stroną postępowania sądowego (art. 32 P.p.s.a.) jest "każda" osoba, która żąda sądowej kontroli prawidłowości realizacji jej wniosku (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2033/12, CBOSA). Interes prawny do wniesienia skargi ma konsekwentnie jedynie osoba wnioskująca o udostępnienie informacji publicznej (zob. wyrok NSA z 17 czerwca 2026 r., sygn. akt III OSK 2545/25, CBOSA). W realiach rozpatrywanego przypadku zarówno E. W., jak i T. W. nie są osobami, które wystąpiły z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej do Prezesa Sądu, której to brak udostępnienia ma rodzić kwestionowany przed tut. Sądem stan bezczynności tego organu. Analiza wniosku z 21 marca 2026 r., jak i pisma z 25 kwietnia 2026 r., wskazuje, że podpisana pod nim osoba - adw. J. C. - działała w sprawie wyłącznie we własnym imieniu, a więc jedynie tej osobie - jako wnioskodawcy - przysługuje interes prawny w rozumieniu art. 50 P.p.s.a. pozwalający na skuteczne wywiedzenie do tut. Sądu skargi na rzeczoną bezczynność. Bez znaczenia pozostają przy tym relacje wiążące E. W. i T. W. ze wspomnianą osobą (jak wynika z treści skargi są oni jego klientami), czy to, jakie znaczenie dla nich, w tym ich spraw, mają informacje objęte wnioskiem z 21 marca 2026 r. Skoro interes prawny do złożenia skargi przysługuje wyłącznie wnioskodawcy wszelkie te pozostałe okoliczności mogą być rozważane jedynie w kategorii interesu faktycznego E. W. i T. W., który nie daje im legitymacji do wystąpienia ze skargą w niniejszej sprawie. Mając powyższe na względzie przyjąć należało, że E. W. oraz T. W. nie mieli interesu prawnego w rozumieniu art. 50 P.p.s.a. do wniesienia skarg, a co za tym idzie, wniesione przez nich skargi podlegały odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a.