II SAB/Po 21/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2015 r. 1) zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2015 r. o odmowie zmiany postanowienia z dnia 24 lipca 2014 r. w przedmiocie prawa pomocy, 2) zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2015 r. o odrzuceniu zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 listopada 2014 r. w przedmiocie wpisu od zażalenia, 3) zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2015 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z dnia 24 lipca 2014 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy P. w przedmiocie ochrony zwierząt postanawia odrzucić zażalenia. /-/ J. Zieliński Kolejnymi postanowieniami z dnia 5 marca 2015 r. tutejszy Sąd: 1) odmówił zmiany postanowienia z dnia 24 lipca 2014 r. wydanego w przedmiocie prawa pomocy (k. 555), 2) odrzucił zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 listopada 2014 r. w przedmiocie wpisu od zażalenia (k. 563), 3) odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 24 lipca 2014 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia (k. 361, 568) Odpisy postanowień z dnia 5 marca 2015 r. zostały doręczone skarżącej w dniu 12 marca 2015 r. (k. 580). W dniu 19 marca 2015 r. za pośrednictwem platformy ePUAP skarżąca wniosła w jednym piśmie "zażalenie na postanowienie: 1. II SAB/Po 21/13 z dnia 05.03.2015r. o »odmowie zmiany postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 24.07.2014r. o odmowie przyznania prawa pomocy«, 2. II SAB/Po 21/13 z dnia 05.03.2015r. o »odrzuceniu zażalenia« z dnia 06.08.2014r. 3. II SAB/Po 21/13 z dnia 06.08.2014r. o »odrzuceniu zażalenia« z dnia 05.03.2015r.". Do zażalenia dołączyła wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF – również w formie elektronicznej (k. 584, k. 591, k. 595). Takie same podania strona wniosła do tutejszego Sądu również za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres e-mail Wydziału II tutejszego Sądu (k. 596, 604). Następnie w dniu 20 marca 2015 r. bezpośrednio w Biurze Podawczym tutejszego Sądu zostało złożone przedmiotowe zażalenie w formie papierowej (pisemnej) oraz wniosek o prawo pomocy, opatrzone własnoręcznymi podpisami strony (k. 606, 610v, 614, 615). Zarządzeniem Przewodniczącego (sędziego sprawozdawcy) z dnia 10 kwietnia 2015 r. skarżąca została wezwana w dniu 15 kwietnia 2015 r. (data doręczenia wezwania - k. 624) do podpisania zażalenia z dnia 19 marca 2015 r. wniesionego drogą elektroniczną (w załączeniu została doręczona kopia zażalenia) - w terminie 7 dni i pod rygorem "pozostawienia pisma bez rozpoznania" (k. 619v i 620). W terminie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia skarżąca w dniu 22 kwietnia 2015 r. za pośrednictwem poczty e-mail Wydziału II tutejszego Sądu (k. 625) wniosła pismo przewodnie datowane "21.03.2015r.", wskazując, że dotyczy "wezwania II SAB/Po 21/13 z dnia 09.04.2015r. do podpisania zażalenia i wniosków wniesionych w dniu 19.03.2015r." i w związku z tym wezwaniem "w załączeniu do wysyłki elektronicznej (..) [przekazuje] skan z pierwszej strony wniesionego (...) w dniu 19.03.2015r. ww. zażalenia i wniosków, w dniu 20.03.2015r. bez dodatkowego wezwania wniesionego za pośrednictwem biura podawczego WSA w Poznaniu w postaci podpisanego egzemplarza wraz z odpisem i podobnie podpisanym wnioskiem o ustanowienie prawa pomocy". Ponadto w tym samym dniu za pośrednictwem platformy ePUAP (k. 628, 629) strona złożyła, wniosek dotyczący "wezwania II SAB/Po 21/13 z dnia 09.04.2015r.", w którym zawarła tożsame oświadczenie (k. 630), a także dołączyła ten sam "skan" pisma z dnia 19 marca 2015 r. złożonego bezpośrednio w Sądzie w dniu 20 marca 2015 r. (k. 632), jak również "skan" pisma datowanego na 21 marca 2015 r., które wniosła w dniu 22 kwietnia 2015 r. za pośrednictwem skrzynki e-mail Wydziału II (k. 633). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zażalenie jest pismem procesowym, które zgodnie z art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.) powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie. Natomiast stosownie do wymogów z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo procesowe strony powinno zawierać podpis strony albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Ponadto, jeżeli pismo strony nie spełnia jednego z wymogów formalnych przewidzianych dla pisma procesowego i nie można z tych przyczyn nadać mu prawidłowego biegu, przewodniczący powinien wezwać stronę do usunięcia stwierdzonych braków, wskazując jej termin do ich uzupełnienia i skutki niezastosowania się do wezwania (art. 49 § 1 p.p.s.a.). W aktach sprawy znajdują się dwa tożsame co do swej treści pisma strony skarżącej wniesione za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, które można traktować jako wniesione w jednym piśmie zażalenia na wymienione w części sprawozdawczej uzasadnienia postanowienia tutejszego Sądu z dnia 5 marca 2015 r. Pierwsze (k 584-595 i 596-604). Pisma te zostały wniesione w terminie, jednak brak jest na nich podpisu skarżącej. Ponadto bezpośrednio w siedzibie tutejszego Sądu zostało złożone w dniu 20 marca 2015 r. analogiczne do powyższych pismo w formie papierowej, opatrzone podpisem skarżącej. Ostatnie z tych pism zostało wniesione po terminie do wniesienia zażalenia, który rozpoczął swój bieg w dniu 12 marca 2015 r. (k. 580) i upłynął z dniem 19 marca 2015 r. W tym miejscu – w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym, który w postanowieniu z dnia 24 marca 2015 r. sygn. akt I OZ 217/15 wyraził takie stanowisko w podobnej sprawie, tej samej strony poprowadzonej przez tutejszy Sąd pod sygn. akt II SAB/Po 59/14, jednocześnie zwracając akta tutejszemu Sądowi celem usunięcia braków zażalenia – Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie można było nadać biegu pismu skarżącej złożonemu w Biurze Podawczym Sądu w dniu 20 marca 2015 r. (k. 606), traktując je jako zażalenie na postanowienia z dnia 5 marca 2015 r., bowiem niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że zażalenie zostało złożone w terminie, skoro termin do jego wniesienia upłynął w dniu 19 marca 2015 r. Sąd II instancji w wyżej przywołanym postanowieniu wskazał tutejszemu Sądowi wyraźną zasadę interpretacyjną co do niemożności uznania – bez uprzedniego wezwania do uzupełnienia braku formalnego pisma poprzez jego podpisanie – za wniesione w terminie takiego pisma, które wprawdzie w terminie zostało wniesione drogą elektroniczną, ale którego podpisany egzemplarz został wniesiony do sądu już po upływie terminu. Wobec powyższego, Przewodniczący wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniesionego w terminie zażalenia (k. 584, 585, 596) przez jego podpisanie. W konsekwencji, gdyby skarżąca podpisała to zażalenie w wyznaczonym siedmiodniowym terminie, to zachowałaby termin do jego wniesienia i zażaleniu można byłoby nadać bieg. Tymczasem w czasie biegu przedmiotowego terminu skarżąca nie podpisała zażalenia z dnia 19 marca 2015 r., a jedynie – ponownie za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej – wyraziła swoje stanowisko w korespondencji elektronicznej z dnia 22 kwietnia 2015 r. (k. 625, 628), powołując się jedynie na fakt wniesienia do tutejszego Sądu podpisanego osobiście zażalenia w dniu 20 marca 2015 r. To zaś – w świetle argumentów i wykładni przepisów zaprezentowanej w postanowieniu NSA z dnia 24 marca 2015 r. sygn. akt I OZ 217/15 – nie może być uznane za skuteczne zastosowanie się do treści wezwania do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez jego podpisanie (opatrzenie podania z dnia 19 marca 2015 r. własnoręcznym podpisem). Bez znaczenia przy tym pozostaje dla rozstrzygnięcia sprawy, że w przedmiotowym zarządzeniu został wskazany rygor w postaci odrzucenia zażalenia (k. 619v)), co jest uzasadnione brzmieniem przepisu art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., natomiast w samym skierowanym do strony wezwaniu został omyłkowo wskazany rygor w postaci pozostawienia pisma bez rozpoznania, który koresponduje z treścią przepisu art. 49 § 1 i 2 p.p.sa. (k. 620). Niewątpliwe bowiem w wezwaniu doręczonym skarżącej w dniu 15 kwietnia 2015 r. (k. 624) został jasno sformułowany obowiązek i termin jego wykonania, zaś rygor pozostawienia pisma bez rozpoznania jest dalej idący niż rygor odrzucenia zażalenia, który zawiera w sobie formalne jego rozpoznanie (bez merytorycznego rozpatrzenia żądania i rozstrzygnięcia sprawy). W obydwu przypadkach, w wyniku zastosowania przywołanych rygorów, nastąpiłby skutek w postaci braku merytorycznego rozpatrzenia podania i rozstrzygnięcia co do jego zasadności (tu: pisma procesowego w postaci zażalenia). W konsekwencji, objęte jednym pismem z dnia 19 marca 2015 r. zażalenia na trzy postanowienia tutejszego Sądu z dnia 5 marca 2015 r. (bliżej opisane w rubrum niniejszego postanowienia i części sprawozdawczej jego uzasadnienia) obarczone były tym podstawowym brakiem formalnym, jakim jest brak podpisu strony, gdyż ostatecznie pismo z dnia 19 marca 2015 r. nie zostało opatrzone przez skarżącą własnoręcznym podpisem. W tym miejscu podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 12 maja 2014 r. sygn. akt I OPS 10/13 (orzeczenie dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) orzekł bowiem, że "w aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej". Sąd nie znalazł zaś powodów, dla których mógłby nie zastosować się do obowiązku respektowania tzw. ogólnej mocy wiążącej przedmiotowej uchwały (tzw. abstrakcyjnej - podjętej na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), która wynika z brzmienia przepisu art. 269 § 1 p.p.s.a. Podpis elektroniczny, w tym bezpieczny podpis elektroniczny, jest bowiem zawsze integralną częścią dokumentu elektronicznego, stąd też możliwość skutecznego posługiwania się takim podpisem w pismach procesowych sporządzonych w formie elektronicznej (stanowiących zbiór danych w postaci elektronicznej) jest uzależniona od prawnej możliwości składania do sądu pism w tej formie, co musi być wyraźnie uregulowane w przepisach ustawy procesowej. W aktualnym stanie prawnym – z uwagi na treść art. 46 p.p.s.a. i brak w tej ustawie przepisów szczególnych dopuszczających wniesienie pisma procesowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej, opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym – nie jest dopuszczalne wniesienie takiego pisma do sądu administracyjnego, aż do dnia wejścia w życie art. 4 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r., poz. 183), co nastąpi w dniu 11 lutego 2017 r. (patrz też: postanowienia NSA z dnia: 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OZ 292/14 i 30 października 2014 r. sygn. akt I OSK 2132/14 - orzeczenia dostępne jw.). Reasumując wszystko powyższe, Sąd stwierdza, że zażalenia objęte jednym pismem procesowym z dnia 19 marca 2015 r., wniesionym za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, podlegają odrzuceniu wobec nieuzupełnienia, pomimo stosownego wezwania, braku formalnego przedmiotowego pisma poprzez jego podpisania. Natomiast wniesienie w dniu 20 marca 2015 r., a zatem już po terminie do wniesienia zażalenia i przed wezwaniem strony do uzupełnienia braku formalnego zażalenia, podpisanego pisma o treści analogicznej z wniesionym w dniu 19 marca 2015 r. jest bezskuteczne i nie mogło sanować braku formalnego, jakim obarczone było pismo z dnia 19 marca 2015 r. Innymi słowy, złożenie w siedzibie tutejszego Sądu w dniu 20 marca 2015 r. – a zatem już po terminie do wniesienia zażalenia, lecz przed wydaniem zarządzenia o wezwaniu strony do uzupełnienia braków formalnych zażalenia – opatrzonego własnoręcznym podpisem strony pisma datowanego na 19 marca 2015 r. nie mogło być uznane za skuteczne zastosowanie się do wezwania do usunięcia braków formalnych skargi. Ubocznie Sąd również wyjaśnia w odniesieniu do wniosku o przyznanie prawa pomocy czy też zmianę wcześniej wydanego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy (wniesionego drogą elektroniczną w dniu 19 marca 2015 r., a następnie wniesionego w dniu 20 marca 2015 r. bezpośrednio do tutejszego Sądu poprzez złożenie w Biurze Podawczym podpisanego egzemplarza wniosku), że wniosek ten zostanie – po jego zbadaniu formalnym – odrębnie rozpoznany pod kątem zasadności zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art.178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekła, jak w sentencji. /-/ Jakub Zieliński