II SAB/Po 21/13

17 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 17 października 2013 r. wniosku C. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy P. w przedmiocie ochrony zwierząt postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ J. Zieliński /-/ J. Zieliński Skarżąca C. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego (k. 17 akt sąd.). W uzasadnieniu wniosku powołała się na stan materialny i zdrowotny uniemożliwiający ponoszenie dodatkowych kosztów bez uszczerbku dla zdrowia i życia. Wskazała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości (...) zł miesięcznie, utrzymuje także schorowanego i leczącego się od lipca 2011r. syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Oświadczyła, że posiada dom o powierzchni 156 m² oraz oszczędności w wysokości łącznie około (...) zł. Wskazała, że syn nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów, nieruchomości, gruntów czy papierów wartościowych. Nadto wskazała, że sytuacja materialna uniemożliwia ponoszenie dodatkowych kosztów. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej skarżącej, zwrócono się, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 2012, poz. 270 - dalej "p.p.s.a.") o uzupełnienie wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi skarżąca podała, że z powodu stanu zdrowia posiada jako jedyne źródło dochodu emeryturę w wysokości (...) zł miesięcznie, z której wraz z chorym i niepracującym synem ponosi koszty leczenia i przejazdów do ośrodka zdrowia i utrzymuje wspólne gospodarstwo domowe. Nie prowadzi działalności gospodarczej. Podała, że w lutym i marcu 2012r. otrzymała odszkodowanie, które przeznaczyła na leczenie. Koszty bieżącego utrzymania jakie ponosi to leki – (...) zł w lutym ((...) zł w innych miesiącach), energia elektryczna - (...) zł na dwa miesiące, podatek od nieruchomości i śmieci w cyklu rozliczeniowym - (...) zł, telefon komórkowy – (...) zł, koszty dojazdów – (...) zł miesięcznie, abonament telewizyjny - (...) zł. Oświadczyła, że wyciągi z rachunków bankowych załączy po ich uzyskaniu, a szczegółowy spis kosztów miesięcznego utrzymania złączy po zgromadzeniu wszystkich aktualnych danych. Wnioskodawczyni dołączyła kserokopie: - PIT-37 za 2011r., PIT-40A za 2012r., z którego wynika dochód w wysokości (...) zł, - faktur z apteki na sumę około (...)zł w styczniu 2013r., (...) zł w lutym 2013r., (...) zł w marcu 2013r., - faktury za media, podatek od nieruchomości, - karty leczenia szpitalnego z 2007r., 2012r., opinie o stanie zdrowia z 2011r. 2012r. i 2013r. dowody wpłaty należności za wizyty lekarskie z 2011r. na kwotę (...) i (...) zł. Wnioskodawczyni powtórzyła powyższe oświadczenia w piśmie z 6 kwietnia 2013r. i 14 kwietnia 2013r. oraz ponownie złożyła kserokopie powyżej opisanych dokumentów. Nadto zwróciła się z prośbą o wydłużenie terminu do przedłożenia spisu aktualnych kosztów utrzymania i wyciągów z rachunków bankowych, których nie jest w stanie uzyskać i przesłać na czas. Ponownym zarządzeniem wezwana została do podania wyszczególnionych kosztów leczenia, w tym do podania czy skarżąca korzysta z odpłatnej pomocy lekarskiej, w jakiej wysokości i w jakim ośrodku zdrowia oraz do przedłożenia wyciągów z jej rachunku bankowego za okres ostatnich 6 miesięcy. Postanowieniem z dnia 20 maja 2013 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy podnosząc, iż wnioskodawczyni nie wyjaśniła w jakikolwiek sposób swoich twierdzeń dotyczących aktualnie ponoszonych kosztów prywatnego leczenia, ponadto nie przedłożyła wyciągów ze swoich rachunków bankowych. Wskazano nadto, że z oświadczenia skarżącej wynika, iż otrzymała odszkodowanie w kwocie (...) zł. nie wyjaśniając jaką częścią tego odszkodowania nadal dysponuje. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła C. K. Podniosła, iż nie była w stanie przedłożyć rachunków za wszystkie wizyty jakie odbywały w ramach odpłatnego leczenia, gdyż nie zawsze otrzymuje rachunek za taką wizytę. Ponadto pogarszające się zdrowie (odklejenie się ciała szklistego siatkówki powoduje konieczności częstych podróży z miejsca zamieszkania do lekarzy specjalistów. Podróże te generują koszty. Skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie zakupić wszelkich niezbędnych jej pomocy ortopedycznych jak i okulistycznych. Postanowieniem z 8 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przywrócił stronie skarżącej termin do wniesienia sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z 20 maja 2013 r. Następnie zarządzaniem z 20 września 2013 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia w terminie 10 dni wniosku o prawo pomocy przez nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą oraz jej syna z miesięcy maj-wrzesień 2013 r. ; udzielenie informacji o posiadanych aktualnie przez skarżącą i jej syna oszczędnościach (np. na lokatach terminowych); nadesłanie szczegółowego spisu średnich miesięcznych kosztów utrzymania ponoszonych przez skarżącą (koszty utrzymania mieszkania, wyżywienia, lekarstw, niezbędnych przejazdów, mediów itp.) w miesiącu lipcu i sierpniu 2013 r. Pismem z 7 października 2013 r. skarżąca nadesłała do Sądu skany zaświadczeń lekarskich, rachunków, faktur i wyciągów bankowych. Jednocześnie wyjaśniła, iż nie posiada wraz z synem oszczędności a uzyskiwane środki przeznacza na leczenie i życie. Koszty zakupu leków wynoszą ok. (...) zł miesięcznie, dojazdy do lekarzy, aptek ok. (...) zł Pozostałe środki przeznaczone są na utrzymanie mieszkania, wyżywienie, niezbędne przejazdy, media itp. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszym rzędzie wyjaśnić, należy, iż zgodnie z przepisem art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do dyspozycji art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje po wykazaniu, że nie jest ona w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Trzeba również zaznaczyć, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Przez brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych należy rozumieć jako brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego, wskutek czego ograniczona zostaje, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, możność realizacji prawa do sądu. Orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy musi znajdować uzasadnienie w całej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Dlatego też, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wskazała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, który nie pracuje i choruje przewlekle. Wskazano, iż jedynym źródłem utrzymanie jej i syna jest emerytura skarżącej w kwocie (...) zł netto. Według oświadczeń skarżącej syn jest na jej całkowitym utrzymaniu. Z oświadczeń C. K. oraz przedłożonej przez nią dokumentacji wynika bezsprzeczne, iż syn skarżącej jest osobą przewlekle chorą i średnie wydatki na lekarstwa oscylują w kwocie (...) zł. Skarżąc stwierdziła, iż ponosi nadto koszty związane z wizytami u lekarza, i dojazdami na wizyt oraz badania, które wynoszą ok. (...) zł. miesięcznie. Na tę okoliczność przedłożyła dwa rachunki z miesiąca września 2013 r. na łączną kwotę (...) zł. a także dwa rachunki z marca 2011 r. na kwotę (...) zł. oraz paragony ze stancji benzynowych z miesięcy czerwiec-wrzesień 2013 na łączną kwotę (...) zł. Skarżąca wyjaśniła, iż resztę środków wraz z synem przeznaczają na utrzymanie mieszkania ( budynek mieszkalny o pow. 156 m2 ), media, wyżywienie itp. W ocenie Sądu skarżąca nie przedstawiła w pełni swojej sytuacji, a w szczególności sytuacji majątkowej syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Z przedłożonych rachunków bankowych M. K. za okres od 19 kwietnia 2013 r. do dnia 19 maja 2013 r. i od dnia 20 maja do dnia 18 czerwca 2013 r. wynika, iż w tych miesiącach na konto M. K. dwukrotnie wpłynęły kwoty w wysokości (...),- zł. Z przedłożonych wyciągów bankowych (nr rachunku: (...)) wynika, iż kwoty te zostały przelane przez M. K. z innego rachunku ( nr (...)). Powyższe oznacza, iż syn skarżącej posiada inne rachunki bankowe, na których może posiadać środki. Wyciągów tych kont nie przedstawiono Sądowi. Nie wyjaśniono także pochodzenia przelanych na kontro M. K. kwot w sytuacji gdy skarżąca twierdzi, iż jej syn nie osiąga jakiegokolwiek dochodu od maja 2011 r ( k. 17 verte akt sądowych) . Powyższe budzi wątpliwości Sądu co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej i jej syna, z którym jak twierdzi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Zauważyć również należy, iż skarżąca mimo wezwanie nie przedłożyła do wglądu Sądu wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez nią oraz jej syna za miesiąc wrzesień 2013 r. Natomiast z wyciągów bankowych za miesiąc sierpień wynika, iż na dzień sporządzenia zestawień tj 26 sierpnia 2013 r ( rachunek nr (...)) i 27 sierpnia 2013 r. ( rachunek nr (...)) skarżąca dysponowała oszczędnościami w łącznej kwocie (...) zł. Nie można zatem uznać, iż C. K. wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z uczestnictwem w postępowaniu sądowym – nie zobrazowała bowiem w pełni swojej sytuacji majątkowej oraz sytuacji majątkowej swojego syna. W tej sytuacji Sąd działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. /-/ J. Zieliński