II SAB/Po 21/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2015 r. wniosku C. K. o zmianę postanowienia z dnia 24 lipca 2014 r. i przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy P. w przedmiocie ochrony zwierząt postanawia odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lipca 2014 r. o odmowie przyznania C. K. prawa pomocy. /-/ J. Zieliński Prawomocnym postanowieniem z dnia 24 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ponownie odmówił przyznania w przedmiotowej sprawie skarżącej C. K. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że w jego ocenie, skarżąca nie wskazała okoliczności uzasadniających przyznania jej wnioskowanego prawa pomocy. Nie wykazała bowiem, iż jej sytuacja materialna uniemożliwia jej ponoszenie jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca nadesłała dokładne wyliczenia comiesięcznych niezbędnych (minimalnych) wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz ponoszeniem kosztów leczenia, z których wynika, że wydatki te w całości pokrywają się z kwotą uzyskiwanej przez skarżącą emerytury ([...] zł), jednak z nadesłanych przez skarżącą wyciągów z jej rachunku bankowego z okresu od grudnia 2013 do maja 2014 r. wynika, iż skarżąca w każdym z tych miesięcy posiadała na rachunku saldo dodatnie, które m.in. odpowiednio w dniach: 31 marca 2014 r. wyniosło [...] zł, 30 kwietnia 2014 r. wynosiło [...] zł, a w dniu 4 czerwca 2014 r. wyniosło [..] zł. Z powyższego, zdaniem Sądu, wynika, że skarżąca posiada oszczędności w kwocie umożliwiającej jej ponoszenie kosztów postępowania oraz ponoszenie kosztów profesjonalnego zastępstwa procesowego; posiadane przez skarżącą środki oraz stały dochód w postaci emerytury uniemożliwia zaliczenie jej do osób żyjących w ubóstwie; skarżąca przy tym sama przyznała w swoim wniosku z dnia 19 maja 2014 r., iż osiągane przez nią dochody (emerytura) są zbyt wysokie, aby mogła ubiegać się o przyznanie je świadczeń z pomocy społecznej. Ponadto Sąd stwierdził, że skarżąca podniosła, iż brakuje jej środków na konieczne zabiegi i operacje, ale nie wykazała, iż za te bliżej nieokreślone zabiegi musi zapłacić z własnych środków - nie będą one refundowane z powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd zauważył również, że skarżąca twierdzi, iż jej syn M. K. jest na jej całkowitym utrzymaniu (pkt 5 wniosku o prawo pomocy z dnia 19 maja 2014 r.), niemniej w piśmie z dnia 9 lipca 2014 r. stwierdziła, że mimo to nie pozostaje on z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i w związku z tym nie ma obowiązku wskazywania jego sytuacji majątkowej. Według Sądu wspólne zamieszkanie, pozostawanie na całkowitym utrzymaniu oraz materialne wsparcie, które M. K. otrzymuje od skarżącej, uzasadnia ocenę, że skarżąca wraz z synem, współtworzą wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto Sąd wskazał na to, że syn skarżącej jest osobą zobowiązaną do jej alimentacji, a zatem dla oceny możliwości poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych istotne jest ustalenie sytuacji majątkowej jej syna. Odmowa udzielenia informacji w tym zakresie uniemożliwia Sądowi zapoznanie się z pełną sytuacją stanu rodzinnego skarżącej, co obok posiadanych przez nią oszczędności, stanowiło kolejną przesłankę odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 września 2014 r. sygn. akt II OZ 868/14 oddalił zażalenie C. K. na wyżej opisane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lipca 2014 r. Sąd II instancji podzielił wątpliwości tutejszego Sądu dotyczące zależności majątkowych skarżącej i zamieszkującego z nią syna, którego sytuacja majątkowa nie została ujawniona przez skarżącą. Ponadto uznał, że z przedłożonych wyciągów bankowych wynika, że skarżąca posiada środki pozwalające na pokrycie w całości kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Następnie tutejszy Sąd – po rozpatrzeniu kolejnych wniosków skarżącej z dnia 3 października oraz 26 i 27 listopada 2014 r. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu – prawomocnym postanowieniem z dnia 4 grudnia 2014 r. odmówił zmiany postanowienia z dnia 24 lipca 2014 r. wydanego w przedmiocie prawa pomocy; Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 26/15 oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 4 grudnia 2014 r. W uzasadnieniu tutejszy Sąd stwierdził, że skarżąca w złożonych ponownie wnioskach nie wskazała nowych okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku i zmianę dotychczasowego stanowiska Sądu; informacje wskazane we wniosku z dnia 3 października i 27 listopada 2014 r. dotyczące stanu majątkowego skarżącej oraz jej syna są takie same jak informacje zawarte we wcześniej składanych wnioskach; strona nie wskazała na jakiekolwiek nowe, nieznane Sądowi okoliczności, które świadczyłyby o pogorszeniu się jej sytuacji materialnej w okresie po wydaniu postanowienia z dnia 24 lipca 2014 r. Ponadto Sąd stwierdził, że argumentacja zawarta w piśmie z dnia 26 listopada 2016 r. związana była z kwestionowaniem ocen tutejszego Sądu dokonanych we wcześniejszych orzeczeniach. Odnosząc się do wniosku o przyznanie stronie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej, o której mowa w art. 79 Konstytucji RP, Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym, sądem właściwym w tym zakresie jest sąd rejonowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. W piśmie z dnia 24 grudnia 2014 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 4 grudnia 2014 r. odmawiające zmiany postanowienia z dnia 24 lipca 2014 r., jak również ponowiła dotychczas złożone wnioski o przyznanie prawa pomocy, w tym wniosek z dnia 26 listopada 2014 r. - również o ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 10 kwietnia 2014 r., jak i pełnomocnika do wniesienia skargi konstytucyjnej, o której mowa w art. 79 Konstytucji RP. W piśmie z dnia 24 grudnia 2014 r. przedstawiła co do istoty argumentacje tożsamą z wcześniej przedstawioną w piśmie z dnia 26 listopada 2014 r., a sprowadzającą się do tego, że: skarżąca jest dotknięta całym szeregiem schorzeń; mieszka ze schorowanym dorosłym synem, który jednak nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego; syn z uwagi na stan zdrowia nie może wykonywać pracy zarobkowej i nie posiada żadnego majątku, a ze względów materialnych i zdrowotnych korzysta z jej pomocy w zakresie miejsca zamieszkania i wyżywienia oraz leczenia, jak również świadczy wobec matki zaleconą opiekę medyczną; syn nie pobiera żadnych świadczeń, a wpływające na jej rachunek bankowy kilkusetzłotowe kwoty "posiadanych oszczędności" stanowiły środki ze zlikwidowanej [miało to miejsce w grudniu 2013 r. lub styczniu 2014 r. – skarżąca różnie określała ten czas] polisy ubezpieczeniowej syna, co nastąpiło celem pozyskania środków na leczenie wnioskodawczyni, zabiegi i operacje ratujące jej zdrowie i życie. Analogicznie również jak w piśmie z dnia 26 listopada 2014 r., skarżąca kwestionowała prawidłowość oceny jej sytuacji majątkowej poczynioną we wcześniejszych postanowieniach sądów obydwu instancji odmawiających jej przyznania prawa pomocy, w tym postanowieniu tutejszego Sądu z dnia 4 grudnia 2014 r. Do pisma z dnia 24 grudnia 2014 r. skarżąca dołączyła wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy (na formularzu PPF) w zakresie: zwolnienia od kosztów sądowych, "w tym w związku z postanowieniem II SAB/Po 21/13 z dnia 04.12.2014r.", ustanowienia pełnomocnika "do sprzędzenia skargi kasacyjnej do NSA na postanowienie II SAB/Po 21/13 z dnia 24.07.2014 r. i 26.06.2014r.", ustanowienia pełnomocnika do sporządzenia skargi konstytucyjnej. We wniosku PPF przedstawiła analogiczną sytuację rodzinną i majątkową, jak w dotychczas składanych wnioskach, których trzon stanowi wskazanie, że od maja 2011 r. schorowany syn wnioskodawczyni, który zarazem sprawuje nad wnioskodawczynią stałą opiekę, pozostaje na jej wyłącznym utrzymaniu, a jedynym dochodem cierpiącej na różne schorzenia wnioskodawczyni jest emerytura w wysokości [...] zł. Z tego dochodu pokrywane są koszty leczenia, a w pozostałej niewielkiej części emerytura stanowi źródło utrzymania gospodarstwa domowego, a środki pozostające w dyspozycji wnioskodawczyni "stanowić muszą zaplecze zabezpieczenia środków materialnych dla przeprowadzenia zabiegów ratujących życie i zdrowie wnioskodawczyni". Podniosła, że z jej emerytury "900 zł miesięcznie powinno być przeznaczane na jej leki oraz leki syna, do tego – poza kosztami utrzymania – dochodzą wydatki wiązane z wizytami w ośrodkach zdrowia, rehabilitacji u specjalistów dla schorzeń wnioskodawczyni i jej syna", zaś sytuacja wymusza "gromadzenie środków na niezbędne zaopatrzenie medyczne i planowane operacje wnioskodawczyni, ratujące życie i zdrowie w zakresie ww. schorzeń". Analogicznie, jak we wcześniejszych wnioskach skarżąca wyjaśniła, że jest właścicielką domu o powierzchni [...] m². Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że tutejszy Sąd, niezależnie od zakwalifikowania pisma skarżącej z dnia 24 grudnia 2014 r. jako zażalenia na postanowienie z dnia 4 grudnia 2014 r. (które zostało już rozpoznane przez Sąd II instancji postanowieniem z dnia 23 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 26/15), rozpatrzył to pismo, wraz z załączonym do niego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, jako wniosek o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 24 lipca 2014 r. odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy (w całkowitym zakresie). Następnie trzeba wyjaśnić, że sprawa z wniosku C. K. o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym została już rozstrzygnięta postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 24 lipca 2014 r., a postanowienie to jest prawomocne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej, uznając je za nieuzasadnione. Postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne - co wynika z art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r., poz. 270, z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.). Zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia. Przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych. Bez tego rodzaju zmiany okoliczności sprawy, wydane postanowienie nie może być modyfikowane lub uchylone. W odniesieniu do prawa pomocy zmiany okoliczności sprawy musiałyby być na tyle widoczne, aby miały wpływ na weryfikację dotychczasowego negatywnego stanowiska sądu w odniesieniu do wniosku, a zatem w istocie zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy (por. postanowienia NSA z dnia 7 listopada 2007 r. sygn. akt I GZ 220/07 oraz z dnia 9 lipca 2014 r. o sygn. akt II GZ 336/14 - dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W szczególności zmiana ta może dotyczyć okoliczności wskazanych w art. 246 § 1 oraz art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. W ocenie tutejszego Sądu, skarżąca w ponowionych wnioskach (w kształcie wynikającym z pisma z dnia 24 grudnia 2014 r. i dołączonego do niego formularza PPF) nie wskazała żadnych istotnych i zarazem nowych okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku, a w konsekwencji zmianę dotychczasowego stanowiska Sądu. Informacje wskazane w tym wniosku, a dotyczące stanu majątkowego skarżącej oraz jej syna, są takie same jak informacje zawarte we wcześniej składanych wnioskach. Strona nie wskazała na jakiekolwiek nowe, nieznane sądowi okoliczności, które świadczyłyby o pogorszeniu się jej sytuacji materialnej w okresie po wydaniu postanowienia z dnia 24 lipca 2014 r., a tym bardziej po wydaniu postanowienia z dnia 4 grudnia 2014 r. Argumentacja zawarta w piśmie z dnia 24 grudnia 2014 r. związana zaś była z kwestionowaniem ocen Sądu dokonanych we wcześniejszych orzeczeniach. Należy w tym miejscu w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym (patrz postanowienie z dnia 23 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 26/15) podkreślić, że skarżąca we wniosku nie powołuje żadnych innych, nowych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a to, że skarżąca ocenie swoją sytuację inaczej niż sąd rozpatrujący jej wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowi przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia wydanego w tym zakresie. Za Sądem II instancji trzeba w tym miejscu wyjaśnić jeszcze raz stronie, że przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy ponownemu rozpatrzeniu argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz ma na celu umożliwienie zmiany postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, w przypadku gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wykazania przez stronę, że okoliczności sprawy uległy zmianie przepis art. 165 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania, a zatem brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Zdaniem tutejszego Sądu skarżąca – ponawiając wniosek o prawo pomocy, a zarazem nie przedstawiając żadnych okoliczności na poparcie tez kwestionujących zaskarżone postanowienie – w istocie prowadzi jedynie polemikę z ocenami wcześniej wyrażonymi przez tutejszy Sąd, a także Sąd II instancji we wcześniej wydanych orzeczeniach. W tym stanie rzeczy, wobec niewskazania przez skarżącą nowych okoliczności uzasadniających zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 24 lipca 2014 r., należało na podstawie powołanych przepisów orzec, jak w sentencji. W kwestii przyznania stronie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej Sąd udzielił już stronie odpowiedniego pouczenia w postanowieniu z dnia 4 grudnia 2014 r. /-/ Jakub Zieliński