II SAB/Po 23/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na bezczynność Senatu Uniwersytetu [...] w P. w przedmiocie nadania stopnia doktora I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy w przedmiocie nadania skarżącej stopnia doktora, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Uniwersytetu [...] w P. na rzecz skarżącej kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 22 grudnia 2022 r. A. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Senatu Uniwersytetu [...] w P. w przedmiocie nadania stopnia doktora. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do niezwłocznego załatwienia sprawy. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że wyrokiem z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. M. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia 29 października 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Komisji oraz uchyleniu poprzedzającej ją uchwały Senatu Uniwersytetu [...] w P. z dnia 22 stycznia 2020 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd szczegółowo wskazał, jakie działania winien podjąć Senat Uniwersytetu [...] w P. po zwrocie akt sprawy. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 1 kwietnia 2022 r. Rada Doskonałości Naukowej otrzymała akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem w dniu 25 kwietnia 2022 r. Z pisma Rady Doskonałości Naukowej (następcy prawnego zlikwidowanej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów) z dnia 10 listopada 2022 r. wynika, że sprawy zostały przekazane Senatowi U[...] wraz z wyrokiem w dniu 14 czerwca 2022 r. Organ pozostaje jednak w bezczynności w zakresie procedowania sprawy nadania skarżącej stopnia doktora w dziedzinie [...] — w dyscyplinie [...]. Skarżąca wezwała organ do załatwienia sprawy ponagleniem z dnia 5 listopada 2022 r., jednak nie wywołało to żadnej reakcji organu. Następie pismami z dnia 13 marca 2023 r. i z dnia 6 lutego 2024 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnioski o wymierzenie organowi grzywny w związku z nieprzekazaniem opisanej wyżej skargi do Sądu, co skutkowało wymierzeniem organowi grzywien postanowieniami z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. akt II SO/Po [...] i z dnia 1 marca 2024 r., sygn. akt II SO/Po [...]. Jednocześnie w związku z wnioskiem skarżącej z dnia 6 lutego 2024 r. o rozpoznanie sprawy na podstawie odpisu skargi, skarga ta została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Po [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy II SO/Po [...] i II SO/Po [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w jego opinii skarga jest bezpodstawna. W sprawach II SA/Po [...] i II SA/Po [...] organ złożył odpowiedź na skargę (powinno być na wniosek – uw. własna) i wezwany do uzupełnienia akt sprawy uzupełnił je. Zarządzeniem z dnia 28 lipca 2023 r. organowi doręczono postanowienie z dnia 21 czerwca 2023 r. oraz zwrócono akta sprawy jako prawomocnie zakończonej. Jednocześnie z ostrożności procesowej organ ponownie wyjaśnił, że w dniu 12 stycznia 2023 r. (a więc przed upływem 30-dniowego terminu do przekazania akt) skarżąca cofnęła skargę. Ponadto, organ nie pozostaje już w zwłoce z wydaniem decyzji, gdyż w dniu 2 lutego 2023 r. Uczelniana Rada ds. Jakości Kształcenia wydała decyzję o odmowie nadania mgr A. M. stopnia doktora sztuki w dziedzinie [...], w dyscyplinie artystycznej [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie Sąd wskazuje, że pomimo dwukrotnego wymierzenia organowi grzywny skarga A. M. z dnia 22 grudnia 2022 r. nie została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zatem Sąd na wniosek skarżącej z dnia 6 lutego 2024 r. rozpoznał sprawę na podstawie odpisu skargi w oparciu o art. 55 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "P.p.s.a."). Odnosząc się przy tym do twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę nadesłanej na żądanie Sądu wskazać należy, że kwestia obowiązku przekazania skargi A. M. do Sądu została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniami z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. akt II SO/Po [...] i z dnia 1 marca 2024 r., sygn. akt II SO/Po [...]. Na marginesie więc można jedynie dodać, że w przypadku wniesienia skargi i późniejszego jej cofnięcia organ ma obowiązek przekazać tę skargę do sądu z uwagi na treść art. 60 P.p.s.a. Doręczenie skargi organowi w trybie art. 54 § 1 P.p.s.a. jest bowiem momentem wszczęcia postępowania sądowoadmistracyjnego, natomiast sąd na podstawie art. 60 P.p.s.a. ma obowiązek zbadać, czy cofnięcie skargi nie zmierza do obejścia prawa lub nie spowoduje utrzymania w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Dopiero skuteczne cofnięcie skargi, stosownie do art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. skutkuje koniecznością umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. O umorzeniu postępowania sąd orzeka w formie postanowienia, przy czym dotyczy to także sytuacji, kiedy skargę wycofano jeszcze przez przekazaniem jej do sądu administracyjnego (por. A. Nikiforów, Przegląd Prawa i Administracji nr 78/2008, s. 110). Po drugie, choć skarżąca pismem z dnia 12 stycznia 2023 r. cofnęła skargę, to oświadczenie to zostało wycofane pismem z dnia 13 marca 2023 r. Skarga nie została jednak przekazana, albowiem organ pozostaje w błędnym przeświadczeniu, że wydanie decyzji w sprawie niweluje stan bezczynności i wyłącza obowiązek przekazania skargi na bezczynność do sądu. Dalej wyjaśnienia wymaga, że stosownie do art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę – w tym także skargę na bezczynność – można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W rozpoznawanej sprawie skarżąca złożyła ponaglenie do organu pismem z dnia 5 listopada 2022 r., wobec czego skargę należy uznać za dopuszczalną. Następnie wskazać należy, że w świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 § 1 P.p.s.a., zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji publicznej w procedowaniu może przybrać dwie "modelowe" postaci: bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z treści wniesionej przez A. M. skargi jednoznacznie przy tym wynika, że skarżąca uczyniła przedmiotem skargi pierwszą z wymienionych postaci opieszałości. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 § 1 P.p.s.a. sprowadza się przy tym obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów – niezałatwienia sprawy w terminie, który jest określony ściśle przepisami prawa, lub który wynika z ogólnie przyjętych norm. Przechodząc do meritum wyjaśnienia wymaga, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy zarówno organ, jak i Sąd w składzie orzekającym na mocy art. 153 P.p.s.a. są związani oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w prawomocnym wyroku innego Sądu, co ma znaczenie w kontekście terminu rozpoznania sprawy. Z akt sprawy wynika, że uchwała o przyjęciu rozprawy doktorskiej skarżącej i dopuszczenie jej do publicznej obrony została podjęta w dniu 14 marca 2018 r. Ostatecznie Senat Uniwersytetu [...] w P. w dniu 22 stycznia 2020 r. podjął uchwałę nr [...], odmawiającą nadania skarżącej stopnia doktora w dziedzinie [...] w dyscyplinie [...]. Uchwała ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia 29 października 2020 r., nr [...] Tym niemniej, po rozpoznaniu skargi A. M., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa [...], uchylił zaskarżoną decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów oraz poprzedzającą ją uchwałę Senatu Uniwersytetu [...] w P. z dnia 22 stycznia 2020 r., nr [...]. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 1 kwietnia 2022 r. i wraz z aktami sprawy został przekazany przez Radę Doskonałości Naukowej w dniu 14 czerwca 2022 r. Senatowi Uniwersytetu [...] w P.. Przedmiotem oceny tut. Sądu może być więc wyłącznie terminowość procedowania przez organ w przedmiotowym postępowaniu – toczącym się po wyroku Sądu z dnia 25 stycznia 2022 r. Formalnie to właśnie to postępowanie ma przymiot nowego postępowania. W przywołanym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skoro publiczna obrona rozprawy doktorskiej obyła się przed Komisją Doktorską, to Komisja ta mogła podjąć uchwałę wymienioną w art. 14 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2013 r., nr 65, poz. 595 ze zm.; dalej: "u.s.n.") – w przedmiocie przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej (przyjęcie lub odmowa przyjęcia), jak również przygotować projekt uchwały w sprawie nadania (w tym odmowy nadania) stopnia doktora i przedstawić go radzie jednostki organizacyjnej (w rozpoznawanej sprawie – Senatowi U[...]). Uchwały te, z uwagi na treść art. 21 ust. 1 u.s.n., powinny być jednak doręczone osobie ubiegającej się o nadanie stopnia doktora, gdyż wówczas zaczyna biec miesięczny termin na wniesienie od nich odwołania do Centralnej Komisji. Nie miało to miejsca w sprawie, czego nie zauważył Senat U[...] wydając uchwałę z dnia 22 stycznia 2020 r., ani Centralna Komisja w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał także, że jakkolwiek w sprawie możliwe było wydanie przez Komisję Doktorską dwóch rodzajów uchwał, tym niemniej powinny one zostać doręczone skarżącej przed podjęciem uchwały Senatu U[...] z dnia 22 stycznia 2020 r., z kolei w uchwale Senatu należało należycie przedstawić przebieg postępowania i wyjaśnić podstawę prawną uchwały, w której odmówiono skarżącej nadania stopnia doktora sztuki w dziedzinie sztuki w dyscyplinie [...] [...] (...). Senat U[...] powinien też w uzasadnieniu uchwały wyjaśnić dlaczego obok procedury przewidzianej w u.s.n., zastosowano także uchwałę Senatu U[...] z 27 września 2019 r. nr [...] oraz wynikającą z niej procedurę. Senat U[...] nie wskazał również, które z przepisów Rozporządzenia powołanego w podstawie prawnej miały zastosowanie w odniesieniu do przewodu doktorskiego skarżącej, ani jaki był zakres zastosowania przepisów u.s.n. W konsekwencji nie można zasadnie uznać, że należycie wyjaśniono skarżącej podstawę prawną uchwały z 22 stycznia 2020 r., co stanowiło wadliwość procesową o istotnym wpływie na wynik sprawy. Z przytoczonego wyżej stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynika, że obowiązkiem organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy było doręczenie skarżącej uchwał Komisji Doktorskiej, od których przysługuje odwołanie, a następnie wydanie orzeczenia, które będzie szczegółowo uzasadnione stosownie do wytycznych tego Sądu. Abstrahując od tego, czy organ w sposób prawidłowy wykonał zalecenia wyroku z dnia 25 stycznia 2022 r. – kwestia ta pozostaje poza kontrolą Sądu w sprawie ze skargi na bezczynność organu – zauważenia wymaga, że zakres czynności, które miał wykonać organ był niewielki i czynności te powinny zostać podjęte bez zbędnej zwłoki. Tymczasem od dnia 14 czerwca 2022 r. kiedy to odpis prawomocnego orzeczenia wpłynął do organu wraz z aktami sprawy, organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie aż do dnia 2 lutego 2023 r., i to pomimo złożonego przez stronę ponaglenia i skargi. Z akt sprawy wynika, że ostatecznie dopiero w dniu 2 lutego 2023 r. odbyło się posiedzenie Uczelnianej Rady ds. Nauki i Jakości Kształcenia, podczas którego odbyło się ponowne rozpoznanie sprawy i głosowanie tajne w sprawie nadania skarżącej stopnia doktora. Tego samego dnia Uczelniana Rada ds. Nauki i Jakości Kształcenia Uniwersytetu [...] w P. wydała decyzję nr [...], która – jak wynika z informacji wygenerowanych dla przesyłki nr ([...] na stronie internetowej Poczty [...] – została nadana do skarżącej dopiero w dniu 4 kwietnia 2023 r. i odebrana przez stronę w dniu 7 kwietnia 2023 r. Niewątpliwie więc organ dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w punkcie II wyroku. Jednocześnie Sąd z uwagi na wydanie przez organ decyzji kończącej to postępowanie już po wniesieniu skargi do Sądu – działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy w przedmiocie nadania skarżącej stopnia doktora, o czym orzeczono jak w punkcie I sentencji. Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a P.p.s.a. – Sąd uznał, że miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie III wyroku. Oceniając tę kwestę Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, albowiem nie znajduje żadnego usprawiedliwienia niepodejmowanie przez organ żadnych czynności od dnia 14 czerwca 2022 r., kiedy to odpis prawomocnego orzeczenia sądu wpłynął do organu wraz z aktami sprawy, aż do dnia 2 lutego 2023 r., i to pomimo wniesienia przez stronę ponaglenia i skargi. Zakres czynności, które miał wykonać organ zgodnie z zaleceniami z wyroku z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa [...], był przy tym niewielki i nie było możliwości, aby nastręczał organowi jakichkolwiek trudności. Choć przy tym decyzja została wydana w dniu 2 lutego 2023 r., została nadana do skarżącej dopiero w dniu 4 kwietnia 2023 r. O kosztach postępowania, na które składa się kwota 100 zł tytułem wpisu od skargi oraz kwota 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na mocy art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.