II SAB/Po 239/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi V. K. (Vadym Kuzmuk) na przewlekłość Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. zobowiązuje Wojewodę do załatwienia wniosku V. K. datowanego na [...] sierpnia 2021 r., zarejestrowanego i prowadzonego przez organ pod znakiem [...] o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę – w terminie miesiąca od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; III. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi jest przewlekłość Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą") w zakresie rozpoznania wniosku V. K. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w Rzeczypospolitej Polskiej. Do złożenia skargi doszło w następujących okolicznościach, które można ustalić na podstawie akt sprawy. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2021 r. (data wpływu do organu: [...] sierpnia 2021 r.) V. K. wystąpił o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w Rzeczypospolitej Polskiej. Do wypełnionego formularza (k. 55–62 akt administracyjnych) została dołączona kopia paszportu ważnego do dnia [...] marca 2030 r. (k. 50 akt administracyjnych), kopia wizy ważnej od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] lipca 2021 r. (k. 51 akt administracyjnych), zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt czasowy od dnia [...] lipca 2021 r. do dnia [...] października 2021 r. (k. 49 akt administracyjnych), oświadczenie pracodawcy o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi (k. 42–43 akt administracyjnych) oraz druk ZUS P ZUA potwierdzający zgłoszenie V. K. do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych (k. 42 akt administracyjnych). Pismem z dnia [...] września 2021 r. V. K., reprezentowany przez B. Z., złożył wniosek o wyznaczenie terminu załatwienia sprawy oraz osobistego stawiennictwa w urzędzie (k. 36 akt administracyjnych). W uzasadnieniu wskazano, że od momentu złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w Rzeczypospolitej Polskiej minął ponad miesiąc, a V. K. nie uzyskał jakiejkolwiek informacji z urzędu, w tym nie wyznaczono terminu na uzupełnienie braków formalnych (złożenie odcisków palców). [...] września 2021 r. doszło do złożenia odcisków palców przez V. K., a pismem z dnia [...] września 2021 r., [...] Wojewoda zawiadomił go o wszczęciu postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na pobyt czasowy i pracę informując, że decyzja zostanie podjęta do dnia [...] marca 2022 r. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że termin został przedłużony ze względu na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie oraz z powodu dużej liczby prowadzonych jednocześnie postępowań dotyczących cudzoziemców. Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. pełnomocnik V. K. złożyła ponaglenie na nierozpatrzenie sprawy (k. 21 akt administracyjnych). Wskazała, że we wrześniu 2021 r. zostały uzupełnione braki formalne wniosku (złożonego w sierpniu 2021 r.), a od tego momentu – pomimo zebranego w całości materiału dowodowego – nie zostało wydane rozstrzygnięcie. Wskazany przez organ termin zakończenia sprawy przekracza kilkukrotnie maksymalny ustawowy termin w tym zakresie. Podkreślono, że dalszy upływ czasu bez zakończenia niniejszej sprawy destabilizuje okoliczności pobytu V. K. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz stwarza poczucie niepewności. Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. V. K., reprezentowany przez radcę prawnego A. K., złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania z wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę (k. 11 akt sądowych). W skardze wniesiono o zobowiązanie Wojewody do wydania decyzji w określonym terminie; stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewodzie zarzucono naruszenie art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.") z uwagi na prowadzenie postępowania w sposób opieszały, powierzchowny i nieefektywny, gdyż czynności były podejmowane w dużych odstępach czasu. Wskazano, że postępowanie przekracza normy regulujące czas jego trwania. Brak wydania rozstrzygnięcia – pomimo zebranego w całości materiału dowodowego – przez okres ponad 3 miesięcy uchybia dyspozycji art. 35 § 3 K.p.a. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] grudnia 2021 r. Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku wszczęcia postępowania sądowego o oddalenie skargi (k. 24–26 akt sądowych). Organ wskazał, że termin załatwienia sprawy zaczął biec dopiero po uzupełnieniu braków formalnych wniosku, czyli od dnia [...] września 2021 r. Jednocześnie Wojewoda powołał się na znaczny wzrost liczby wniosków cudzoziemców oraz niedobory kadrowe, które wpływają na szybkość prowadzonych postępowań. Wskazał, że nieterminowe rozpatrzenie wniosku nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wynikało z przyczyn niezależnych od organu. Podkreślono, że działania organu były skutkiem zaistniałej sytuacji faktycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny skargi podkreślić należy, że V. K. wyczerpał, stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej "P.p.s.a."), przysługujące mu środki zaskarżenia na etapie administracyjnym. Skarżący przed wniesieniem skargi złożył ponaglenie (k. 21 akt administracyjnych), o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec tego w niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez Wojewodę rzeczywiście zaistniała, a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący. W ocenie Sądu można stwierdzić, że Wojewoda dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego V. K.. Jak wskazano już w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia, wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę wpłynął do organu dnia [...] sierpnia 2021 r., a do dnia wniesienia skargi nie został on rozpatrzony w formie decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie w skardze podniesiono zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. przewlekłość to stan, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Nim jednak Sąd oceni sprawność postępowania Wojewody należy przypomnieć, jakie są ogólne ramy prawne określające terminowość załatwiania spraw o udzielane cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Według stanu prawnego obowiązującego w okresie za jaki działanie organów jest w niniejszej sprawie oceniane, do tego rodzaju spraw stosowało się reguły określone w K.p.a. Zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W myśl art. 35 § 1 i 2 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Z kolei niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Wreszcie według art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że organ poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania w dniu [...] września 2021 r., to jest po ponad miesiącu od dnia złożenia wniosku, wyznaczając przy tym termin do załatwienia sprawy na dzień [...] marca 2022 r. Zwłokę (ocenianą w kontekście wystąpienia po stronie Wojewody przewlekłości) w początkowej fazie postępowania można w niniejszej sprawie usprawiedliwić. V. K., jako że składał wniosek w trybie art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 z późn. zm., dalej "u.c."), musiał stawić się w Urzędzie Wojewódzkim w celu pobrania od niego odcisków palców (art. 106 ust. 4 u.c.). Do pobrania odcisków palców doszło [...] września 2019 r. (zob. k. 65 akt administracyjnych), a czynność ta miała miejsce w dacie, gdy termin załatwienia sprawy, liczony od momentu wpływu wniosku, jeszcze nie upłynął (art. 35 § 3 K.p.a.). Przewlekłość postępowania ujawniła się na dalszym jego etapie. Zwraca uwagę fakt, że [...] września 2021 r. wypełniono kartę weryfikacji wniosku V. K. i został on uznany za kompletny (k. 24 akt administracyjnych). Z niezrozumiałych powodów Wojewoda, mimo iż dysponował kompletnym wnioskiem, nie wystąpił do służb określonych w art. 109 ust. 1 u.c. o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ uczynił to dopiero [...] listopada 2021 r. (k. 65 akt administracyjnych) i to – jak wskazują okoliczności sprawy – najpewniej pośrednio zmotywowany ponagleniem, które V. K. złożył [...] listopada 2021 r. (k. 16 akt administracyjnych), a które wysłano do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców [...] listopada 2021 r. (k. 10 akt administracyjnych). Zdaniem Sądu na datę wniesienia skargi przewlekłość po stronie Wojewody wystąpiła, gdyż "postępowanie było prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy". Jak sygnalizowano, wniosek V. K. został uznany za kompletny [...] września 2021 r., co potwierdzono formularzem (k. 27 akt administracyjnych), a także tego dnia pobrano od skarżącego odciski palców (k. 65 akt administracyjnych). Nie było zatem powodów, aby wystąpienie do służb, o którym mowa w art. 109 ust. 1 u.c., opóźniać aż do [...] listopada 2021 r. Przez to opóźnienie sprawa na datę wniesienia skargi nie była jeszcze rozpoznana. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. orzekł jak punkcie I. oraz II. sentencji wyroku, to jest zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosku, stwierdzając zarazem, że dopuścił się on przewlekłego prowadzenia postępowania. Stwierdzenie, iż organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania wymaga również dokonania oceny, czy przewlekłość miała charakter rażący (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie ocena powyższej kwestii nie wymaga szerszych rozważań. Przede wszystkim skarżący w skardze nie domagał się uznania, że przewlekłość Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzona przewlekłość Wojewody, oceniana na datę wniesienia skargi, wyrażała się w zasadzie wyłącznie w tym, że opóźniona została czynność wymagana przepisem art. 109 ust. 1 u.c. Doszło zatem do zwłoki, jednakże ani ta okoliczność, ani żadne inne, nie świadczą, iżby organ działał rażąco opieszale. W szczególności w toku postępowania w rozsądnym terminie pobrano od V. K. odciski palców, a dalej – choć z opóźnieniem – podjęto inne niezbędne czynności (stosownie do przywołanego art. 109 ust. 1 u.c.). Oceniając zatem przewlekłość Wojewody wedle stanu na dzień wniesienia skargi Sąd stwierdził, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W tej kwestii Sąd orzekł w punkcie III. sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. (punkt IV. sentencji wyroku). Na zasądzone koszty złożyło się wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości [...] zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 265), należna opłata skarbowa od złożonego pełnomocnictwa (17 zł, k. 22 akt sądowych) oraz wpis sądowy w wysokości [...] zł (k. 2 akt sądowych). Wyrok wydano w postępowaniu uproszczonym poza rozprawą na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a.