II SAB/Po 240/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel Sędzia WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2026 r. w sprawie ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Zakładu Karnego do rozpoznania wniosku G. K. z dnia 13 lutego 2025 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w zakresie odnoszącym się do żądania zawartego w punkcie 3 wniosku, w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 2. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części. Pismem z 13 lutego 2025 r. G. K. wniósł do Dyrektora Zakładu Karnego o udostępnienie następującej informacji publicznej: 1) ilu osadzonych przebywa na oddziale terapeutycznym w tutejszym ZK za przestępstwa z art.197-200 KK; 2) ile tutejszy Dyrektor uwzględnił skarg osadzonych na działalność tutejszego ZK w roku 2024; 3) ilu funkcjonariuszy SW zostało ukaranych dyscyplinarnie lub zwolnionych ze służby w roku 2024 r i czego te przewinienia dotyczyły, z dokładnym opisem ; 4) ile podjęto prób samobójczych przez osadzonych na oddziale terapeutycznym w roku 2024 i 2025 oraz jakie były powody tych prób samobójczych przez tych osadzonych. W odpowiedzi, pismem z 4 marca 2025 r. Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego ( dalej: "Organ" lub "Dyrektora ZK") podała następujące informacje odnosząc się do konkretnych punktów ww. wniosku: 1) 14, 2) 0, 3) 2, 69, naruszenia dyscypliny służbowej, 4) 0. Ponadto poinformował, że tryb dostępu do akt postępowania dyscyplinarnego, a tym samym zawartych w ich informacji, został określony w ustawie o Służbie Więziennej (tj. Dz.U. z. 2024 r. Póz. 1869, Dz.U. z 2025 póz 179 i 240) i nie przewiduje on możliwości udzielenia informacji osadzonemu. Pismem z 1 lipca 2025 r. G. K. ( dalej: Skarżący) wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Wskazał, iż udzielone mu pismem z 4 marca 2025r. informacje były nieprecyzyjne, nie wie czego one dokładnie dotyczyły. Odpowiedź była niewystarczająca i niepełna. Tym samym wystąpiła bezczynność w załatwieniu wniosku. Zauważono, że odnosząc się do punktu 5 wniosku Dyrektor błędnie stwierdził, że orzeczenia wydawane w postępowaniu dyscyplinarnym uregulowanym w ustawie od Służbie Więziennej nie stanowią informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że funkcjonariusze służby więziennej są funkcjonariuszami publicznymi, a tym samym przebieg i wynik postępowania dyscyplinarnego prowadzonego względem osób wykonywających zadania publiczne stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej . Dalej podniesiono, iż skarga jest zasadna bowiem Dyrektor ZK we W. postanowił przenieść skarżącego do ZK w R. co wskazuje, iż organ ten nie lubi i unika wniosków o dostęp do informacji publicznej. Skarżący wniósł o zobowiązanie Dyrektora ZK we W. do udostępnienia informacji publicznej w terminie 7 dni oraz o zasądzenie od Dyrektora ZK na jego rzecz kosztów postępowania, nawet w sytuacji gdy skarżący zostanie zwolniony od kosztów sądowych. Odpowiadając na skargę Z-ca Dyrektora Zakładu Karnego wniósł o jej oddanie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wskazano, iż udzielono Skarżącemu precyzyjnej odpowiedzi na wszystkie pytania zawarte we wniosku. Wyjaśniono też Skarżącemu, że dostęp do informacji zawartych w aktach spraw dyscyplinarnych funkcjonariuszy Służby więziennej uregulowany jest w ustawie o Służbie więziennej i regulacje te stanowią lex specialis wobec ustawy o dostępie do informacji publicznej. Regulacja ta nie przewiduje uprawnienia osadzonego do dostępu do jakichkolwiek informacji z akt postępowania prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego SW. W piśmie procesowym z dnia 21 listopada 2025r. pełnomocnik Skarżącego oświadczył, iż podtrzymuje w całości skargę Skarżącego, a nadto wnosi o zasądzenie na swoją rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu według norm przepisanych, które to koszty nie zostały uiszczone nawet w części. Pełnomocnik podniósł, iż reakcja Oranu na wniosek Skarżącego nie była jasna, czytelna i wyczerpująca. Nie ulega wątpliwości, że odpowiedzi zawarte w pkt. 1, 2, 3, 4 pisma Organu z dnia 4 marca 2025 roku nie spełniają tego wymogu. Są one nieczytelne, nieprecyzyjne i trudno je zrozumieć. Nadto, odpowiedź Organu powinna odnosić się do wszystkich zagadnień podniesionych przez Skarżącego w jego wniosku, w tym także w zakresie akt postępowania dyscyplinarnego. Otóż, w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że akta postępowania dyscyplinarnego stanowią informację publiczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. W kontrolowanej sprawie Skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - dalej: w skrócie " u.d.i.p."). o dostępie do informacji publicznej. Do bezczynności organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. dochodzi w sytuacji gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej nie podejmuje takiej czynności i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia albo też udziela informacji niepełnej, lub niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, niewiarygodnej, a także gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej dla tej czynności formie, bądź nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. W świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. jeżeli adresat wniosku dysponuje żądaną informacją, winien udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź że postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Wnioskodawcę informuje się w formie zwykłego pisma o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, żądana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje (ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy), lub gdy zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Jeżeli wniosek dotyczy informacji publicznej, a organ jest zobowiązany do jej udzielenia i posiada wskazaną informację, udzielenie wnioskodawcy błędnej odpowiedzi, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej, nie świadczy o braku bezczynności organu. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Zakładu Karnego jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się ona w jego posiadaniu. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej, zaś stosownie do przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.Dz. U. z 2024 r. poz. 1869 z późn. zm. – dalej jako "u.s.w.") Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną i realizującą na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 1 i art. 2 u.s.w.), zaś dyrektor zakładu karnego jest jej organem (art. 7 pkt 3 u.s.w.). Z uwagi na zakres odpowiedzi udzielonej przez Organ Skarżącemu pismem z 4 marca 2025 r. oraz treść skargi, istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy odpowiedź udzielona Skarżącemu na jego wniosek z 13 lutego 2025 r. była pełna, jasna i zgodna z wnioskiem, a także czy wszystkie informacje objęte pytaniem nr 3 wniosku stanowią informację publiczną udostępnianą w oparciu o przepisu u.d.i.p. Między stronami nie było sporne, iż informacje objęte pytaniami 1, 2 i 4 wniosku stanowią informację publiczną. W ocenie Sądu odpowiedź udzieloną na pytania 1, 2 i 4 wniosku z 13 lutego 2025r należy uznać za powściągliwą, ale jednocześnie na tyle wyczerpującą, że czyni zadość obowiązkowi udostępnienia tych informacji. Skarżący w pytaniach tych domagał się informacji o liczbie osadzonych przebywających na oddziale terapeutycznym w tutejszym ZK skazanych za przestępstwa określone w art. 197-200 Kodeksu karnego (pytanie nr 1), o liczbie uwzględnionych skarg osadzonych na działalność tutejszego ZK w roku 2024 ( pytanie nr 2) oraz o liczbie podjętych prób samobójczych przez osadzonych na oddziale terapeutycznym w roku 2024 i 2025 oraz o powodach tych prób samobójczych ( pytanie nr 4) . Dyrektora ZK w odpowiedzi: na pkt 1 wniosku w wskazał liczbę osadzonych skazanych za przestępstwa określone w ww przepisach - 14, na pkt 2 wniosku wskazał liczbę uwzględnionych skarg - 0, na punkt 4 wniosku wskazał liczbę prób samobójczych - 0, co uzasadniało brak potrzeby odpowiedzi na dalszą część pytania dotyczącego przyczyn tych prób. Odpowiedzi na te pytania ( tj. z pkt 1, 2 i 4 wniosku ) zwierały zatem informacje liczbowe, których w rzeczywistości domagał się Skarżący. Odnotować należy, iż udzielono także wyczerpującej odpowiedzi na pierwszą część pytania nr 3 wniosku. Dyrektor ZK zgodnie z treścią wniosku wskazał liczbę funkcjonariuszy ukaranych dyscyplinarnie (2 ) oraz zwolnionych ze służby w roku 2024 ( 64). Sąd zgadza się jednak z stanowiskiem strony Skarżącej, iż odpowiedz udzielona na drugą część pytania zwartego w pkt 3 wniosku, a dotyczącą przewinień za jakie ukarano funkcjonariuszy SW z ich opisem, jest niepełna. W tym miejscu zauważyć należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, iż przebieg i wynik postępowania dyscyplinarnego prowadzonego względem osób wykonujących zadania publiczne, stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Natomiast funkcjonariuszy Służby Więziennej należy uznać za funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu art. 115 § 13 pkt 7 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 1138 ze zm.) bowiem są oni wskazani wprost w tym przepisie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 14 września 2023 r. o sygn. akt III SAB/Gd 130/23 i przywołane w nim orzecznictwo - dostępny na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Warto też odnotować wyrok NSA z 19 grudnia 2024 r. o sygn. akt III OSK 1288/23 (dostępny na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/) w którym wskazano iż orzeczenie dyscyplinarne wydane wobec funkcjonariusza Służby Więziennej jest informacją publiczną, a nadto zauważono, że gdyby intencją ustawodawcy było wyłączenie jawności orzeczeń dyscyplinarnych funkcjonariuszy Służby Więziennej wobec osób pozbawionych wolności, wyraźnie by tak postanowiono. Ustawodawca jednak ograniczył to wyłączenie do informacji związanych z danymi osobowymi tych funkcjonariuszy - art. 24b ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej. W przedmiotowej sprawie Skarżący nie domaga się dostępu do informacji publicznej poprzez udostępnienie akt postępowania dyscyplinarnego, czy też zawartych w nich dokumentów, a jedynie informacji o przedmiocie tych postępowań – przekazania wiedzy. To że informacja ta wynika z akt postępowania administracyjnego nie oznacza, iż jej udzielenie nie jest możliwe w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ nie wskazał przepisów ustawy o Służbie Więziennej, z których wynikałoby takie ograniczenie dla osób, które nie są uczestnikami takiego postępowania. Co do zasady informacja wytworzona w toku realizacji zadań publicznych przez właściwy organ orzekający w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariusza publicznego czy też dotycząca wydalenia (zwolnienia) takiego funkcjonariusza ze służby posiada walor informacji publicznej ( por. Wyrok WSA w Gdańsku z 6 czerwca 2022 r. O syn. III SAB/Gd 89/22 - dostępny na stronie internetowej: dostępny na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Wobec powyższego wyjaśnienie zawarte w pkt 3 odpowiedzi na wniosek Skarżącego, iż postępowania dyscyplinarne dotyczyły "naruszenia dyscypliny służbowej" należy uznać za zbyt ogólne zwłaszcza, iż Skarżący wnosił o opis "czego te przewinienia dotyczyły". Zgodnie z art. 230 ust. 1 u.s.w. funkcjonariusz odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem. Jawi się zatem jako oczywiste, że kary dyscyplinarne zostały wymierzone za naruszenie dyscypliny służbowej lub za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem. W ust. 2 art. 230 tej ustawy zdefiniowano naruszenie dyscypliny służbowej jako czyn funkcjonariusza popełniony umyślnie lub nieumyślnie polegający na naruszeniu dobrego imienia służby lub na przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych. Z kolei w art. 230 ust 3 powołanej ustawy ustawodawca w 13 punktach wymienił przewinienia traktowane jako naruszenie dyscypliny służbowej. Ten dość obszerny katalog przewinień należy uznać za otwarty. Skoro Skarżący wnosił o wskazanie rodzaju przewinień dyscyplinarnych za które zostali ukarani funkcjonariusze SW w 2024 r. odpowiadając na wniosek Organ winien był co najmniej w skrócie scharakteryzować przewinienia, za które ukarano funkcjonariuszy SW, odnosząc się chociażby do rodzajów przewinień wymienionych w art. 230 ust. 3 u.s.w.. Dopiero wówczas można byłoby uznać odpowiedź na drugą część pytania zwartego w pkt 3 wniosku za wyczerpującą. Z uwagi na powyższe stwierdzić należało, że organ pozostaje w bezczynności, w zakresie drugiej części punktu 3 wniosku Skarżącego i z tych względów Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Dyrektora Zakładu Karnego do rozpoznania punktu 3 wniosku skarżącego z dnia 13 lutego 2025r. r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (o czym orzeczono jak w pkt 1 wyroku). Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa ( pkt 2 wyroku). Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu ww. przepisu będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r. I OSK 675/12 – dostępny na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zachowanie Organu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie nie miało bowiem cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą u.d.i.p., jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, czy ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Podkreślić należy, że Dyrektor Zakładu Karnego udzielił Skarżącemu odpowiedzi na wszystkie zawarte we wniosku pytania, a jedynie w przypadku jednego z tych pytań Sąd stwierdził, iż odpowiedź nie została udzielona w pełni. Mając na uwadze, że organ udzielił wystarczającej odpowiedzi na pozostałe pytania zawarte we wniosku Skarżącego Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku). Trzeba przy tym odnotować, iż wbrew twierdzeniom Skarżącego jego wniosek z 13 lutego 2025 r. zawierał pytania ułożone w czterech, opisanych wyżej, punktach, a nie w pięciu. Niezasadny był także wniosek Skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania. Zgodnie z art. 200 i 205 § 1 i § 2 oraz p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Ponadto jeśli strona jest reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego to do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Skarżącemu w niniejszej sprawie, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 września 2025 r. o sygn. II SPP/Po 83/25, zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego adwokata. Z tej też przyczyny nie ponosił on jakichkolwiek kosztów sądowych jak też kosztów zawiązanych z ustanowieniem pełnomocnika, a wiec brak jest podstaw do orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania. Odnosząc się z kolei do wniosku pełnomocnika Skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wyjaśnić należy, że w niniejszym wyroku nie zawarto postanowienia dotyczącego tej kwestii. Orzeczenie w tym przedmiocie, w drodze odrębnego postanowienia, należy do referendarza sądowego (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.