II SAB/Po 242/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi M. M. na bezczynność i przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku postanawia odrzucić skargę Datowaną na dzień 21 lipca 2025 r. skargą M. M. zaskarżył bezczynność i przewlekłość Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie załatwienia sprawy dotyczącej legalności sposobu użytkowania, przebudowy i stanu technicznego budynków położonych przy ul. [...] w [...], na działce nr [...], a także brak formalnego rozpoznania żądania wszczęcia postępowania administracyjnego i ustalenia jego statusu procesowego. Skarżący wniósł między innymi o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy poprzez wydanie przewidzianego prawem formalnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego budynków przy ul. [...]. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, przedstawiając kolejność podejmowanych w sprawie czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że badanie merytoryczne skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności, co jest o tyle istotne, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 4a oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przepis powyższy przesądza, że podstawową przesłanką dopuszczalności skargi jest złożenie jej na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania objęte zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, iż w dniu 8 września 2025 r., w sprawie II OPS 2/25 Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę : 1) Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2) Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powyższej uchwały wskazał, że skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej. Musi bowiem istnieć obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki NSA: z 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SAB 161/98, 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1722/20; J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008 r. s. 292). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż skarżący domagał się od organu dokonania oceny legalności sposobu użytkowania, przebudowy i stanu technicznego budynków położonych przy ul. [...] w [...], na działce nr [...], a istota skargi sprowadzała się do zobowiązania organu przez Sąd do wszczęcia postępowań uregulowanych w rozdziałach 5b i 6 Prawa budowlanego, do których to odpowiednio odnosi się art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego. Oznacza to, w świetle cytowanej uchwały, którą skład orzekający jest związany, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna. Mając na względzie treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2025 r., sygn. akt II OPS 2/25, Sąd administracyjny nie jest właściwy do kontrolowania bezczynności lub przewlekłości działań organów nadzoru budowlanego, w sytuacji, w której nie doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skargę odrzucił.