II SAB/Po 255/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. J. i I. J. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń I. stwierdza bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w zakresie rozpoznania wniosku P. J. i I. J. z dnia 5 czerwca 2025 r.; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Burmistrza Miasta i Gminy do rozpoznania wniosku P. J. i I. J. z dnia 5 czerwca 2025 r., w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 5 czerwca 2025 r. I. J. i P. J. (dalej jako: "wnioskodawcy"), wnieśli do Burmistrza Miasta i Gminy (dalej jako: "Burmistrz" lub "organ") na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 10 stycznia 2025 roku, sygn. akt [...] o nakazanie Skarbowi Państwa – Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "RZGW w [...]") wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, powodowanym przez zmiany stanu wody na gruncie oznaczonym jako działki nr [...], położonym w Z. , gmina [...], stanowiącym [...], które to zmiany szkodliwie wpływają na grunty będące ich własnością, oznaczone jako działki nr [...], położone w z. , gmina [...]. Wnioskodawcy wskazali, że negatywny wpływ na ich nieruchomości potwierdzony został przez prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 10 stycznia 2025 r., sygn. akt [...]. Pismem z dnia 26 czerwca 2025 r., znak: [...] Burmistrz Miasta i Gminy poinformował wnioskodawców, że zwrócił się do Dyrektora RZGW w [...] o przedłożenie stanowiska w tej sprawie i przekazanie informacji o podjętych działaniach, mających na celu rozwiązanie sprawy. Poinformowano przy tym, że po otrzymaniu odpowiedzi wnioskodawcy zostaną poinformowani o dalszych krokach, które zostaną podjęte w sprawie. Pismem z dnia 10 lipca 2025 r. Burmistrz Miasta i Gminy (na wniosek Dyrektor RZGW w [...]) przekazał kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 10 stycznia 2025 r. w sprawie o sygn. akt [...]. Pismem z dnia 12 września 2025 r. Dyrektor RZGW w [...] stwierdził, że orzeczenie będące przedmiotem analizy nie nakłada na Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie żadnych zobowiązań w zakresie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom powodowanym przez zmiany stanu wody [...]. Wobec powyższego RZGW w [...] nie planuje wykonywania żadnych urządzeń. Pismem z dnia 15 września 2025 r. P. J. wniósł ponaglenie i podkreślił, że od złożenia wniosku upłynął okres trzech miesięcy, w którym wnioskodawcy nie otrzymali żadnych informacji, a organ nie wydał decyzji. Pismem z dnia 7 października 2025 r. P. J., działając w umieniu własnym oraz swojej małżonki I. J. (dalej jako: "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Burmistrza w sprawie nakazania Skarbowi Państwa – RZGW w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Skarżący zarzucili naruszenie następujących przepisów prawa: 1) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako: "K.p.a.") polegające na działaniu organu bez podstawy prawnej, przez zwrócenie się do Dyrektora RZGW w [...] o zajęcie stanowiska w sprawie, gdy art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm.; dalej jako: "P.w.") jako lex specialis nie zezwala na tryb określony w art. 106 § 1 K.p.a. i uzależnienie kontynuowania postępowania od przekazania stanowiska przez inny organ. Przyjmując nawet, że zwrócono się z tym pismem w trybie art. 7b K.p.a., to organ do którego się zwrócono w tym trybie ma 14 dni na odpowiedź, analogicznie do art. 106 § 3 K.p.a., przewidzianym przy stosowaniu art. 106 § 1 K.p.a.; 2) art. 8 § 1 K.p.a. polegające na nierównym traktowaniu stron, przez zwrócenie się do Dyrektora RZGW w [...] o zajęcie stanowiska, gdy jest on stroną postępowania i czekaniu na jego stanowisko, przekraczając termin na wydanie decyzji i nie reagując na ponaglenie. Wnioskodawcom natomiast przysługiwać będzie prawo do wypowiedzenia się w sprawie stanowiska Dyrektora RZGW w [...] jedynie w trybie art. 10 § 1 K.p.a.; 3) art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. polegające na przekroczeniu terminu na załatwienie sprawy; 4) art. 36 § 1 K.p.a. polegające na nie zawiadomieniu wnioskodawców o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, nie podawaniu przyczyny zwłoki, nie wskazywaniu nowego terminu załatwienia sprawy i nie pouczeniu o prawie do wniesienia ponaglenia; 5) art. 37 § 5 i § 8 K.p.a. polegające na braku reakcji organu na ponaglenie; 6) art. 104 § 1 K.p.a. polegające na nie wydaniu decyzji, od której w przypadku odmowy nałożenia obowiązku zgodnie z wnioskiem, służyłoby wnioskodawcom odwołanie. W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżący wnieśli o: uznanie skargi za zasadną i zobowiązanie organu do wydania decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że wystąpienie do RZGW w [...] miało na celu pozyskanie dodatkowego materiału dowodowego w sprawie. Burmistrz dodał również, że w dniu 17 września 2025 r. podczas analizy zgromadzonej dokumentacji wpłynęło ponaglenie. Z kolei w pismem z dnia 14 października 2025 r. organ poinformował RZGW w [...] oraz wnioskodawców o wyznaczonym terminie oględzin. W piśmie tym Burmistrz poinformował także o wyznaczeniu nowego terminu na załatwienie sprawy, tj. 14 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) - art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Obowiązujące organ terminy załatwiania spraw są następujące (art. 35 k.p.a.): bez zbędnej zwłoki w przypadku spraw, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 1 i 2); nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania w przypadku spraw wymagających postępowania wyjaśniającego (§ 3). Zgodnie z art. 36 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1); ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). Bezczynność organu prowadzącego postępowanie administracyjne ma miejsce wówczas, gdy ten - będąc właściwym w sprawie - nie załatwia jej w ustawowym terminie, a zatem nie wydaje rozstrzygnięcia bez usprawiedliwienia pozwalającego na przesunięcie tego terminu (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018 r. I OSK 2936/16, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (zob. np. wyrok NSA z dnia 25 maja 2018 r. II OSK 1420/17). Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie czy w zaistniałym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, następnie, czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17, publ. CBOSA). W ocenie Sądu treść pisma z dnia 5 czerwca 2025 roku nie budziła wątpliwości co do konieczności jego załatwienia w trybie art. 234 ust 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2025, poz. 960 t.j.), zgodnie z którym jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Z powyższego przepisu wynikając obowiązki organów administracji związane z przywróceniem stanu wody. Nie ma wątpliwości, że organy administracji miały podstawy do podjęcia działania na podstawie pisma wniesionego przez wnioskodawców. Bazując na aktach sprawy można z pewnością stwierdzić, że pismo z dnia 5 czerwca 2025 roku (wniesione w dniu 9 czerwca 2025 roku) zgodnie z art. 61 § 1 i 3 k.p.a. zainicjowało postępowanie w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych. W ocenie Sądu w rozstrzyganej sprawie mamy do czynienia z bezczynnością wobec złożonego przez skarżących wniosku o wszczęcie postępowania o ustalenie stosunków wodnych w oparciu o art. 234 ust. 1 pkt 1 P.w., który to wniosek wpłynął do organu w dniu 9 czerwca 2025 r. (k. 1 akt administracyjnych). Tego rodzaju wniosek załatwiony powinien był zostać w terminie 1 miesiąca (art. 35 § 3 K.p.a.). Z akt administracyjnych nie wynika, aby od momentu powiadomienia wnioskodawców o zwróceniu się do Dyrektora RZGW w [...] z prośbą o zajęcie stanowiska (pismo z dnia 26 czerwca 2025 r.), do czasu wniesienia ponaglenia (pismo z dnia 15 września 2025 r.), a nawet do chwili wniesienia skargi (7 października 2025 r.) Burmistrz Miasta i Gminy kierował jakąkolwiek korespondencję do wnioskodawców w przedmiocie załatwienia sprawy. Dopiero bowiem po wniesieniu skargi organ podjął należyte działanie, nie informując wcześniej wnioskodawców o podejmowanych w sprawie czynnościach. Organ mógł w tym przypadku skorzystać z możliwości przedłużenia terminu na załatwienie sprawy uregulowanej w art. 36 § 1 K.p.a., czego jednak nie uczynił. W ocenie Sądu zwrócenie się do RZGW w [...] z prośbą o zajęcie stanowiska przez Dyrektora RZGW w [...] nie było celowe z uwagi na treść samego żądania wnioskodawców złożonego w trybie art. 234 ust 3 Prawa wodnego. Działanie wyjaśniające organu nie przybliżyło w jakikolwiek sposób organu do załatwienia sprawy. Nie można zgodzić się z argumentacją wskazaną w odpowiedzi na skargę, z której wynika, że działanie podjęte przez organ wynikało z potrzeby dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W tym względzie przywołane przez wnioskodawców orzeczenie sądu powszechnego dotyczyło innego rodzaju obowiązków (o charakterze cywilnoprawnym) niż te, które wynikają z obowiązującego przepisu art. 234 ust 3 Prawa wodnego. W analizowanej sprawie organ przekroczył zatem określony w art. 35 K.p.a. termin na załatwienie sprawy. Analiza akt administracyjnych, jak również treść udzielonej odpowiedzi na skargę dowodzi, że działania organu zmierzające do rzeczywistego rozwiązania sprawy skarżących miały miejsce po 4 miesiącach od daty wpływu wniosku, tj. 14 października 2025 r. (pismo o wyznaczeniu terminu oględzin). Wtedy organ zawiadomił wnioskodawców o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. i wyznaczeniu nowego terminu na załatwienia sprawy. Niewątpliwie organ dopuścił się więc w niniejszej sprawie bezczynności. W ocenie Sądu mimo, że doszło do przekroczenia terminów jej załatwienia, to nie miało ono charakteru rażącego. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Sąd miał przy tym na uwadze stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2460/20, publ. CBOSA), zgodnie z którym z rażącym stanem bezczynności lub przewlekłości mamy do czynienia przede wszystkim wówczas, jeśli organ wielokrotnie (co najmniej kilkunastokrotnie) przekracza przewidziany w ustawie termin załatwienia sprawy (por. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 784/23, z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 483/23, publ. CBOSA). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanym przypadku. Po pierwsze, sprawa zainicjowana wnioskiem, który wpłynął do organu w czerwcu 2025 r., licząc do dnia wniesienia skargi, procedowana była od 4 miesięcy, co wskazuje, że na dzień jej wniesienia nie doszło do kilkunastokrotnego przekroczenia terminu. Po drugie, zaistniała zwłoka nie była przejawem celowego działania organu, a wynikała bardziej ze swoistej jego nieporadności w procedowaniu wniosku skarżących. Tym samym Sąd nie uznał, że zaistniała potrzeba wymierzenia organowi grzywny. Mając zatem powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a, stwierdził, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności, przy czym bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt I i II sentencji wyroku). Jednocześnie mając na uwadze, że organ nie załatwił sprawy do dnia wydania wyroku, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżących w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III sentencji wyroku). Z przedstawionych wyżej względów, działając na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I - III sentencji wyroku, a o kosztach postępowania Sąd orzekł w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku). Końcowo nadmienić jeszcze należy, że Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a.