II SAB/Po 262/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel Sędzia WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2026 r. w sprawie ze skargi P. K. na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu do rozpoznania wniosku P. K. z dnia 28 sierpnia 2024 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w zakresie odnoszącym się do żądania zawartego w punkcie 1 i 4 wniosku, w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części. P. K. pismem z dnia 28 sierpnia 2024 r. wystąpił do Prezesa Sądu o udostępnienie informacji publicznej. Wyjaśnił, że w dniu 4 kwietnia 2024 roku o godz. 12:23 do Sądu zostało dostarczone pismo adresowane do sędziego D. S. , będące odpowiedzią na postanowienie z dnia 23 lutego 2024 (sygn. akt: [...]). W piśmie tym zostały podniesione kwestie, które w swojej treści zawierały także informacje o podejrzeniu popełnienia przestępstwa o charakterze zbrodni (w tym podejrzenie popełnienia przestępstwa z art. 115 § 20 Kodeksu karnego). Wobec tego wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o udostępnienie następujących informacji: 1) Czy sędzia D. S. w związku z lekturą pisma w sprawie o sygnaturze akt: [...], dostarczonego do Sądu w dniu 4 kwietnia 2024 roku o godz. 12:23, dopełnił obowiązku zawiadomienia organów ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, zgodnie z art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego? W przypadku pozytywnej odpowiedzi, wnosi się o udostępnienie informacji o dacie i sposobie złożenia tego zawiadomienia; 2) Czy wobec sędziego D. S. było prowadzone lub jest prowadzone jakiekolwiek postępowanie dyscyplinarne, związane z niedopełnieniem obowiązku, w tym niedopełnieniem obowiązku zawiadomienia organów ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, o którym mowa w art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego? Jeżeli takie postępowanie (lub postępowania) były (lub są) prowadzone, wnosi się o udostępnienie ich wyniku oraz informacji, kto był organem prowadzącym to postępowanie; 3) czy Prezes Sądu otrzymał kiedykolwiek, jakiekolwiek informacje o możliwości popełnienia przestępstwa, związanego z niedopełnieniem obowiązków przez sędziego D. S.? Jeżeli takie informacje zostały otrzymane, wnosi się o udostępnienie daty ich wpływu oraz działań podjętych przez Przewodniczącego w tej sprawie; 4) Czy w przypadku złożenia przez sędziego D. S. zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa zgodnie z art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego, Sąd podejmował dalsze czynności w zakresie monitorowania działań organów ścigania lub prokuratury w tej sprawie? Jeżeli tak, wnosi się o udostępnienie informacji o podjętych działaniach; 5) czy Sąd dysponuje procedurami wewnętrznymi, regulującymi sposób postępowania osób na stanowisku sędzia, w przypadku powzięcia w trakcie wykonywania czynności służbowych informacji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu, zgodnie z art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego, przez osoby na stanowisku sędzia? Jeśli takie procedury istnieją, wnosi się o ich udostępnienie; 6) czy sędzia D. S. prowadził jakiekolwiek postępowania sądowe, w której występowała, niezależnie od roli w sprawie, Fundacja? Jeśli tak, wnosi się o udostępnienie informacji na temat liczby takich spraw, ich charakteru oraz sygnatury akt tych spraw; 7) czy sędzia D. S. prowadził jakiekolwiek postępowania sądowe, w których stroną, świadkiem, lub w inny sposób zaangażowany był R.G. pełniący funkcję fundatora w Fundacji? Jeśli takie postępowania miały miejsce, wnosi się o udostępnienie informacji na temat liczby takich spraw, ich charakteru oraz sygnatury akt tych spraw; 8) czy sędzia D. S. prowadził jakiekolwiek postępowania sądowe, w których stroną, świadkiem, lub w inny sposób zaangażowany był K. D. pełniący funkcję prezesa w Fundacji Jeśli takie postępowania miały miejsce, wnosi się o udostępnienie informacji na temat liczby takich spraw, ich charakteru oraz sygnatury akt tych spraw; 9) czy Sąd prowadził lub prowadzi jakiekolwiek sprawy, w których Fundacja, R. G. lub K. D. występują jako strony, uczestnicy lub w inny sposób są zaangażowani, a które były lub są rozpoznawane przez sędziego D. S.? Jeśli tak, wnosi się o udostępnienie informacji na temat liczby takich spraw, ich charakteru oraz sygnatury akt tych spraw; 10) czy Sąd dysponuje informacjami o jakichkolwiek innych sprawach sądowych, niezwiązanych bezpośrednio z P. K. , które były prowadzone przez sędziego D. S. w których stroną lub w inny sposób zaangażowani byli: Fundacja, R. G. lub K. D.? Wnosi się o udostępnienie takich informacji, jeśli są dostępne, wraz z charakterem spraw oraz ich sygnaturami; 11) czy w trakcie postępowań prowadzonych przez sędziego D. S. w sprawach dotyczących Fundacji, R. G. lub K. D. zostały wydane jakieś orzeczenia lub decyzje, które były przedmiotem skargi lub zażaleń, zarówno przez strony postępowania, jak i inne osoby lub instytucje? Jeśli tak, wnosi się o udostępnienie informacji o tych sprawach, charakterze zażaleń oraz wyniku tych skarg/zażaleń; 12) czy w Sądzie prowadzono jakiekolwiek postępowania dotyczące Fundacji, R. G. lub K. D., które zostały skierowane do sędziego niebędącego D. S.? Jeśli tak, wnosi się o udostępnienie informacji o liczbie takich spraw, sygnaturach akt oraz sędziach, którzy je prowadzili; 13) wnosi się o podanie numeru [...], pod którym zarejestrowany jest w tej bazie Sądu . Odpowiedzi na powyższe pytania Prezes Sądu (dalej: "Prezes Sądu" lub "Organ") udzielił w dniu 11 września 2024 r. Odnosząc się do pytań nr 1 i 4 obejmujących kwestie udzielenia informacji publicznej dotyczącej sprawy o sygn. akt [...] wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Z uwagi na fakt, że wnioskodawca, P. K. jest stroną w tej sprawie, tryb i zasady dostępu do informacji objętej wnioskiem zostały uregulowane przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W związku z tym Prezes Sądu nie może udostępnić informacji ze względu na konieczność stosowania przepisów ustawy szczególnej - w tym przypadku Kodeksu postępowania cywilnego, który odmiennie niż ustawa o dostępie do informacji publicznej reguluje dostęp do określonego rodzaju dokumentów i informacji. Ponadto, jak wynika z orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2419/17 , nie można przy pomocy ustawy z 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie. Z żądania udostępnienia informacji publicznej musi wynikać interes obiektywny, a nie subiektywny. Zgodnie z powszechnie panującą w tym zakresie opinią sądów administracyjnych, jeżeli wobec danej informacji publicznej istnieje inny tryb dostępu niż poprzez jej udostępnienie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, organ do którego został skierowany wniosek, kieruje do strony pismo informacyjne o stosownej treści, co niniejszym zostało uczynione. W kolejnym piśmie z dnia 22 września 2024 r. P. K. podniósł, że w przypadku pytań 1 i 4, nie uzyskał pełnych odpowiedzi odnoszących się do meritum, które dotyczyły obowiązków wynikających z art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego. Wnioskodawca podkreślił, że pytanie nr 1 dotyczyło kwestii, czy sędzia D. S. pełniąc funkcję publiczną w sprawie sygn. [...], dopełnił obowiązku zawiadomienia organów ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, zgodnie z art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego. Odpowiedź, którą otrzymał wnioskodawca odnosi się do kwestii dostępu do informacji na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego, co nie jest odpowiedzią na pytanie dotyczące obowiązków wynikających z prawa karnego. Pytanie nr 4 dotyczyło natomiast tego, czy w przypadku złożenia przez sędziego D. S. zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, Sąd monitorował dalsze działania organów ścigania lub prokuratury. Odpowiedź, którą otrzymał wnioskodawca, nie odnosiła się bezpośrednio do tego pytania, co uniemożliwia ocenę, czy Sąd podjął jakiekolwiek działania związane z monitorowaniem dalszego toku postępowania. Monitorowanie działań organów ścigania w takiej sprawie jest istotnym elementem wykonywania funkcji publicznej przez Sąd, dlatego odpowiedź na to pytanie powinna być pełna i precyzyjna. Pytania nr 1 i 4 odnoszą się przy tym do działalności organów władzy publicznej, która podlega udostępnieniu w ramach informacji publicznej. W odpowiedzi z dnia 3 października 2024 r. Prezes Sądu wskazał, że treść objęta pytaniami nr 1 i 4 wniosku z 28 sierpnia 2024 roku nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nadto dostęp do tych informacji zagwarantowany jest przez przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, które regulują kwestie udzielenia informacji z akt sprawy stronom postępowania. Skoro wnioskodawca jest stroną postępowania w sprawie o sygn. akt [...], w pierwszej kolejności winien skorzystać z drogi proceduralnej, co pozostaje w zgodzie z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pismem z dnia 7 października 2024 r. P. K. (dalej: "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wnosząc o przymuszenie Sądu do udzielenia pełnej i wyczerpującej odpowiedzi na wniosek z dnia 28 sierpnia 2024 r., dotyczący informacji publicznej, zgodnie z obowiązkami wynikającymi z ustawy o dostępie do informacji publicznej i art. 61 Konstytucji RP oraz ukaranie Sądu grzywną z powodu uchylania się od pełnej realizacji obowiązków informacyjnych, co stanowi naruszenie prawa, a także zasądzenie zwrotu kosztów, które Skarżący musiał ponieść w związku z koniecznością złożenia skargi, w tym kosztów korespondencji, doradztwa prawnego oraz innych niezbędnych wydatków, związanych z dochodzeniem swoich praw na drodze postępowania sądowo-administracyjnego. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że w piśmie z dnia 11 września 2024 r. Sąd nie udzielił pełnej odpowiedzi na niektóre z zadanych pytań, w szczególności na pytania nr 1 i nr 4, dotyczące działalności publicznej funkcjonariuszy publicznych. Pomimo złożenia wniosku o uzupełnienie odpowiedzi, Skarżący nie uzyskał pełnych informacji, co stanowi uchybienie ze strony organu. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu 11 września 2024 r. udzielił Skarżącemu informacji publicznej w zakresie w jakim było to normatywnie dopuszczalne, wyjaśniając przyczyny odmowy załatwienia wniosku skarżącego w zakresie pytań nr 1 i 4 z powodu możliwości uzyskania oczekiwanych informacji w oparciu o przepisy cywilnej ustawy procesowej. Na kolejne pismo Skarżącego w tym zakresie organ administracyjny odpowiedział pismem z dnia 3 października 2024 r. informując, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawowym, a dostęp do nich jest zagwarantowany skarżącemu jako stronie przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Dalej organ podkreślił, że w przewidzianym ustawą o dostępie do informacji publicznej terminie udzielił odpowiedzi na złożony wniosek, wobec czego organ w żadnej mierze nie pozostaje w bezczynności. Skoro Skarżący domaga się ujawnienia czy w sprawie [...] sędzia D. S. - sprawozdawca tej sprawy - złożył jako Sąd prowadzący sprawę zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, to informacja ta znajduje się w zasobie objętym aktami tej sprawy. Dostęp do informacji na okoliczność dokonania konkretnych czynności w danej sprawie (a nie o ich treści), w tym nie będących ściśle czynnościami procesowymi, ma miejsce na podstawie przepisów szczególnych o charakterze proceduralnym regulujących dostęp stron albo osób trzecich o tej sprawie czy postępie albo sprawności postępowania w tej sprawie. Skoro Skarżący jest uczestnikiem postępowania [...] i domaga się udzielenia informacji wynikającej z akt tej sprawy, to droga ustawy o dostępie do informacji publicznej jest nie tyle co zbędna (dostęp zagwarantowany przez Kodeks postępowania cywilnego), co prowadząca do swoistej presji na organ wymiaru sprawiedliwości, co zdecydowanie nie wpisuje się w idee ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wyrokiem z 16 stycznia 2025 r. o sygn. akt II SAB/Po 172/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "Sąd") skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd zauważył, że nie ulega wątpliwości, że skarżący był zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p.") podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z kolei Prezes Sądu, jako podmiot kierujący sądem i reprezentujący go na zewnątrz, jest organem władzy publicznej, zatem jest także organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W ocenie Sądu spór sprowadzał się do tego, czy informacje żądane przez Skarżącego w punktach 1 i 4 wniosku z dnia 28 sierpnia 2024 r. – a więc pytania czy sędzia sprawozdawca w sprawie [...], po zapoznaniu się z pismem Skarżącego datowanym na dzień 24 marca 2024 r. złożonym w tej sprawie, złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, a jeśli tak, czy Sąd podejmował dalsze czynności w zakresie monitorowania działań organów ścigania lub prokuratury w tej sprawie – stanowią informację publiczną. Zdaniem Sądu zawiadomienia organów ścigania o popełnieniu potencjalnych przestępstw co do zasady należą do kategorii informacji z zakresu objętego ustawą o dostępie do informacji publicznej. Pojęcie informacji publicznej zawarte w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej jest bardzo szerokie, o czym przekonuje otwarty katalog przedmiotowy podany w art. 6 u.d.i.p. Powyższe prowadzi do konkluzji, że w istocie wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.i.d.p., stanowi informację publiczną. Powołane zapisy wykładane w zgodzie z art. 61 Konstytucji RP nakazują przyjęcie, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. W ocenie Sdu w swojej odpowiedzi Prezes Sądu słusznie jednak wskazał na art. 1 ust. 2 u.d.i.p., który stanowi, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Kodeks postępowania cywilnego reguluje natomiast konkretne zasady i tryb dostępu do informacji zawartych w aktach postępowań sądowych, w tym do informacji publicznej zawartej w tych aktach, w sposób odmienny niż w przepisach u.d.i.p. Z przepisów art. 9 § 1-3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1568; dalej: "K.p.c.") oraz art. 525 K.p.c. (który dotyczy postępowania nieprocesowego) wynika, że strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Powołana ustawa w sposób kompleksowy i autonomiczny reguluje kwestię dostępu do akt tego postępowania. Dostęp ten obejmuje zarówno możliwość wglądu w całe akta sprawy, jak i w poszczególne dokumenty złożone do tych akt. W takiej sytuacji, a więc w odniesieniu do dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych, a do których dostęp regulują przepisy szczególne w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p. - nie znajduje zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Dostęp do akt postępowania sądowego jest odrębną (autonomiczną) instytucją prawa procesowego, co do której ustawowo określono krąg podmiotów mających możliwość dostępu. Celem tej regulacji jest przyznanie wyraźnie określonym uczestnikom postępowania prawa do zapoznania się z aktami sprawy w związku z realizacją przysługujących im uprawnień procesowych. Z tego powodu przyjęcie, że strona postępowania, której interesów sprawa bezpośrednio dotyczy, uzyskuje dostęp do akt na innych, bardziej sformalizowanych zasadach, niż osoby działające na podstawie u.d.i.p. byłoby naruszeniem zasady równości przewidzianej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie jednolicie wskazuje się więc, że przepisy art. 9 K.p.c., art. 525 K.p.c. i § 126 i nast. (wcześniej 97 i nast.) Umożliwienie więc pozyskania dokumentów znajdujących się w aktach toczącej się sprawy sądowej w trybie dostępu do informacji publicznej prowadziłoby do obejścia przepisów procedur, o których mowa powyżej. Zasadnie zatem organ wskazał, że skoro Skarżący domaga się ujawnienia, czy w sprawie [...] sędzia sprawozdawca złożył jako Sąd prowadzący sprawę zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, to informacja ta znajduje się w zasobie objętym aktami tej sprawy. Sąd zauważył, ze w niniejszej sprawie wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu w dniu 28 sierpnia 2024 r., natomiast w dniu 11 września 2024 r. organ udzielił skarżącemu informacji, że jest on stroną w sprawie o sygn. akt [...] , a tryb i zasady dostępu do informacji objętej wnioskiem zostały uregulowane przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, wobec czego organ nie może udostępnić informacji ze względu na konieczność stosowania przepisów ustawy szczególnej - w tym przypadku Kodeksu postępowania cywilnego. Nie sposób więc uznać, że organ pozostaje w zarzucanej mu bezczynności w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Jeżeli bowiem odrębne przepisy przewidują możliwość dostępu do żądanych informacji, wówczas ustawa dostępowa nie znajdzie zastosowania. W tej sytuacji formą zakomunikowania wnioskodawcy o braku podstaw do udostępnienia informacji publicznej jest zwykłe pismo. Zaznaczono także, że choć przy tym w treści skargi skarżący wskazał, że "w odpowiedzi z dnia 11 września 2024 r. Sąd nie udzielił pełnej odpowiedzi na niektóre z zadanych pytań, w szczególności na pytania nr 1 i nr 4", to nie sprecyzował na jakie jeszcze pytania, oprócz pytań 1 i 4, według niego nie uzyskał odpowiedzi. Także wcześniejsza korespondencja kierowana do organu wskazuje, że Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu co do odpowiedzi udzielonych na pytania zawarte w punktach 1 i 4 wniosku. Tym niemniej, zdaniem Sądu Prezes Sądu udzielił stosownych odpowiedzi w przepisanym prawem terminie na wszystkie postawione mu pytania. P. K., wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości. Po jej rozpoznaniu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) wyrokiem z 1 października 2025 r. o sygn. akt III OSK 576/25 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądził od Prezesa Sądu na rzecz Skarżącego kwotę 360 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W ocenie NSA Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że informacja o tym, czy sędzia dokonał zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa w trybie art. 304 § 2 k.p.k. jest informacją publiczną, do której dostęp jest gwarantowany w ramach procesowego uprawnienia dostępu do akt sprawy cywilnej, o którym mowa w art. 9 k.p.c., art. 525 k.p.c. Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, że Skarżący domagał się dostępu do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy o sygn. akt [...]. Z treści pkt 1 wniosku dostępowego wynika jednoznacznie, że Skarżący domagał się informacji o tym, czy sędzia dopełnił obowiązku zawiadomienia organów ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa, a jeżeli tak, to Skarżący wnosił o informację w jakiej dacie i w jaki sposób sędzia tego dokonał. Skarżący nie domagał się więc dostępu do informacji publicznej poprzez udostępnienie mu dokumentu – ergo informacji publicznej na określonym nośniku – tylko udzielenia informacji – przekazania wiedzy. Analogicznie rzecz prezentuje się w odniesieniu do pkt 4 wniosku dostępowego. W tej jego części Skarżący domagał się przekazania informacji co do tego, czy w przypadku złożenia przez sędziego zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa w trybie art. 304 § 2 k.p.k. sędzia podejmował dalsze czynności w celu monitorowania działań organów lub prokuratury w tej sprawie. W razie odpowiedzi pozytywnej Skarżący wnosił o udostępnienie informacji o podjętych przez sędziego działaniach. I w tym wypadku Skarżący nie wnosił o udostępnienie dokumentów, które mogłyby znajdować się w aktach sprawy, tylko o przekazanie wiedzy (informacji) posiadanej przez organ. NSA zauważył, iż w odpowiedzi udzielonej Skarżącemu przez organ nie przesądzono, że wnioskowane przez niego informacje znajdują się w aktach sprawy [...], a konkretnie, że akta obejmują dokument, który jest nośnikiem wnioskowanej informacji. Organ uznał ex cathedra, że wniosek dostępowy w zakresie pkt 1 i pkt 4 może zostać zrealizowany wyłącznie poprzez dostęp do akt sprawy w trybie art. 9 i art. 525 k.p.c. Zdaniem NSA jest to założenie błędne. Po pierwsze z tego względu, że Skarżący nie domagał się dostępu do dokumentu, który znajduje się w aktach, lecz przekazania informacji w postaci wiedzy. Po drugie z tego względu, że organ swoim działaniem w istocie podał Skarżącemu, aby poszukiwał wnioskowanej informacji w aktach sprawy, bez jednoczesnego potwierdzenia, że wnioskowana informacja się w aktach znajduje. W takim skonfigurowaniu nie jest jasne, czy w razie nieodnalezienia wnioskowanej informacji w aktach Skarżący ma uznać, że odpowiedź na pytania pkt 1 i pkt 4 wniosku jest negatywna, czy też, że powinien ponowić wniosek pytając organ, czy niezależnie od treści akt sprawy posiada wiedzę w przedmiotowym zakresie. Po trzecie wreszcie, błędna jest ocena Sądu, że informacja o tym, czy sędzia dokonał zawiadomienia odpowiednich organów o możliwości popełnienia przestępstwa w następstwie uzyskania wiedzy w tym przedmiocie w toku rozpoznania konkretnej sprawy, musi znajdować się w aktach tej sprawy. Sąd II instancji zwrócił uwagę, że prowadzona przez sąd powszechny sprawa o sygn. [...], dotyczyła udzielenia zabezpieczenia. Była to konkretna sprawa cywilna. Ewentualne postępowanie, które toczyłoby się przed organami ścigania w związku z zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa, na podstawie informacji znajdujących się w aktach o sygn. [...] byłoby postępowaniem procesowo i materialnie autonomicznym. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił na jakiej podstawie za prawidłowe przyjął stanowisko organu, że zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa (względnie informacja o takim zawiadomieniu) w związku z pozyskaniem informacji znajdujących się w aktach sprawy o sygn. [...] powinno znajdować się w tych aktach. Kwestia ta nie została w żaden sposób wyjaśniona i rozważona. Analogicznie, nie wyjaśniono i nie rozważono, na jakiej podstawie przyjęto, że informacja o tym czy w razie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa sędzia podejmował dalsze działania w celu monitorowania aktywności organów ścigania powinna znajdować się w aktach o sygn. [...]. Z tych też przyczyn NSA uchylił w całości zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. Pismem z 12 października 2025 r. P. K. wniósł o: 1. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, 2. uwzględnienie skargi na bezczynność Prezesa Sądu i stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zobowiązanie organu do udzielenia informacji w zakresie pytań nr 1 i 4 jego wniosku w terminie 7 dni od doręczenia prawomocnego wyroku, 4. zasądzenie wszelkich kosztów postępowania przed WSA na jego rzecz, 1. doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem niezwłocznie po sporządzeniu. Następnie, pismem z 27 października 2025 r. Skarżący wniósł o zamieszczenie w sentencji wyroku następującego rozstrzygnięcia "Stwierdzić, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa." Skarżący zauważył, że NSA w wyroku z 1 października 2025 r., III OSK 576/25 wiążąco przesądził, że e pytania nr 1 i 4 wniosku Skarżącego obejmowały informację publiczną (wiedzę organu) , po stronie organu doszło do skumulowanych i oczywistych naruszeń u.d.i.p. tj : art. 13 ust. 1 - brak odpowiedzi w terminie 14 dni, art. 13 ust. 2 - brak skutecznego zawiadomienia o przedłużeniu (bez wskazania konkretnej daty i konkretnych przyczyn), art. 16 - brak decyzji odmownej przy faktycznej odmowie (odesłanie do k.p.c.). Nadto Skarżący wniósł o przyznanie na swoją rzecz "sumy pieniężnej" w odczuwalnej, zbliżonej do górnego pułapu wysokości przewidzianego w p.p.s.a. - tak, aby sankcja miała realny, prewencyjny i kompensacyjny charakter oraz generowała rzeczywisty koszt po stronie organu. Ewentualnie, subsydiarnie - jeżeli Sąd nie przyzna "sumy pieniężnej" - o wymierzenie organowi "grzywny" na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., w wysokości istotnej (odczuwalnej) dla jednostki. Zauważono, że w niniejszej sprawie doszło do kumulacji oczywistych naruszeń (art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 u.d.i.p. ), które utrzymują się mimo wyroku NSA z 1 października 2025 r., III OSK 576/25. Organ znalazł czas na pisma odsuwające jawność, natomiast nie wykonał wiążącej wykładni NSA. Taka praktyka rażąco narusza art. 7 Konstytucji RP i generuje koszty Skarbu Państwa. "Suma pieniężna" z art. 149 § 2 p.p.s.a. oraz - na późniejszym etapie, w razie niewykonania wyroku - grzywna z art. 154 p.p.s.a. (odrębny, kumulatywny instrument) są jedynymi środkami zdolnymi zatrzymać recydywę bezczynności i zabezpieczyć standard jawności. Skarżący zażądał również zobowiązania organu do udzielenia odpowiedzi na pytania nr 1 i 4 w terminie 7 dni od doręczenia prawomocnego orzeczenia. Podtrzymał także wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zapowiedział dalsze czynności procesowe w przypadku nieuwzględnienia jego wniosku o stwierdzenie, iż bezczynność Prezesa Sądu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Zgodnie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. W kontrolowanej sprawie Skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Do bezczynności organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. dochodzi w sytuacji gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej nie podejmuje takiej czynności i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia albo też udziela informacji niepełnej, lub niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, niewiarygodnej, a także gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej dla tej czynności formie, bądź nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. W świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. jeżeli adresat wniosku dysponuje żądaną informacją, winien udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź że postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Wnioskodawcę informuje się w formie zwykłego pisma o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, żądana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje (ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy), lub gdy zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Jeżeli wniosek dotyczy informacji publicznej, a organ jest zobowiązany do jej udzielenia i posiada wskazaną informację, udzielenie wnioskodawcy błędnej odpowiedzi, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej, nie świadczy o braku bezczynności organu. Zauważyć należy, iż skład orzekający Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu aktualnie rozpoznając skargę P. K. związany był oceną prawną wyrażoną w opisanym wyżej wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z 1 października 2025 r. o sygn.akt III OSK 576/25. Zgodnie bowiem z treścią art.190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie budzi wątpliwości, iż informacje wskazane w pkt 1 i 4 wniosku Skarżącego stanowią informację publiczną - odnoszą się bowiem bezpośrednio do funkcjonowania i trybu działania podmiotów publicznych, w związku z nakładanymi na te podmioty obowiązkami wynikającymi z ustawy – art. 304 § 2 k.p.k. NSA z przywołanym wyroku zakwestionował ocenę Sądu I instancji, iż Prezes Sądu - wskazując, że dostęp do tych informacji publicznych przysługuje Skarżącemu w trybie dostępu do akt sprawy cywilnej prowadzonej pod sygnaturą [...] - nie pozostał w bezczynności w zakresie ich udostępnienia. Należy podzielić ocenę NSA wyrażoną w niniejszej sprawie, iż odpowiedź udzielona przez Prezesa Sądu jest po pierwsze niejasna - nie wynika z niej jednoznacznie, iż żądane w pkt 1 i 4 wniosku informacje znajdują się w aktach sprawy [...]. Ponadto Skarżący nie domaga się dostępu do informacji publicznej poprzez udostępnienie mu dokumentu znajdującego się w tej sprawie – informacji publicznej na określonym nośniku – tylko udzielenia informacji – przekazania wiedzy. NSA wskazał także, z informacje wskazane w pkt 1 wniosku nie dotyczą kwestii procesowych prowadzonego pod sygn.akt [...] postępowania sądowego, ale ewentualnie podjętych przez tego sędziego referenta czynności związanych z zawiadomieniem odpowiednich organów o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, o którym mógł się dowiedzieć na podstawie pisma Skarżącego złożonego w tym postępowaniu. NSA zaznaczył, iż ewentualne postępowanie, które toczyłoby się przed organami ścigania w związku z zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa, na podstawie informacji znajdujących się w aktach o sygn. [...] byłoby postępowaniem procesowo i materialnie autonomicznym, a więc niezależnym do sprawy cywilnej dla której prowadzone są te akta. NSA wskazał, że błędna jest zatem ocena, iż informacja o tym, czy sędzia dokonał zawiadomienia odpowiednich organów o możliwości popełnienia przestępstwa w następstwie uzyskania wiedzy w tym przedmiocie w toku rozpoznania konkretnej sprawy, musi znajdować się w aktach tej sprawy cywilnej. Zwróć nadto trzeba uwagę, iż Oran w żaden sposób nie wyjaśnił na jakiej podstawie przyjął, iż informacje dotyczące ewentualnego monitorowania przez Sąd ( jego organy) działań organów ściągania lub prokuratury także znajdują się w aktach sprawy [...]. Skoro z odpowiedzi udzielonej przez Prezesa Sądu w piśmie z 11 września 2024 r. nie wyjaśniono jednoznacznie, iż żądane w pkt 1 i 4 wniosku informacje znajdują w aktach sprawy [...], a nadto w świetle oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z 1 października 2025 r. o sygn.akt III OSK 576/25 z brak jest podstaw faktycznych i prawnych do przyjęcia takiego założenia to uznać, należy, iż organ ten dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia tych informacji. Tym bardziej, iż Skarżący domagał się informacji w postaci aktu wiedzy organu - Prezesa Sądu - a nie dostępu do dokumentu, który znajduje się w aktach [...]. Z uwagi na powyższe stwierdzić należało, że Prezes Sądu w chwili złożenia skargi pozostawał w bezczynności, w zakresie pkt 1 i 4 wniosku Skarżącego i z tych względów Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Prezesa Sądu do rozpoznania punktu 1 i 4 wniosku Skarżącego z dnia z 28 sierpnia 2024 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (o czym orzeczono jak w pkt 1 wyroku). Termin 14 dni na rozpoznanie punktu 1 i 4 wniosku zakreślono mając na uwadze, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Bezczynność organu w przedmiotowej sprawie była spowodowana przede wszystkim błędną oceną prawną wyrażoną przez Organ co do trybu udostępnienia informacji publicznej, a nie oczywistym uchyleniem się od rozpoznania wniosku - organ zareagował bowiem w terminie na wniosek. Stąd też brak jest podstaw do zawężania terminu jaki ustawodawca zakreślił podmiotom zobowiązanym do przygotowania i udzielenia informacji publicznej. Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa ( pkt 2 wyroku). Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu ww. przepisu będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r. I OSK 675/12 - dostępny na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, nie dające się racjonalnie uzasadnić, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne ( zob. wyroki NSA z 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1610/20 i z 6 maja 2025 r. o sygn. akt II GSK 2637/24 - dostępny na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Fakt przekroczenia ustawowych terminów załatwiania spraw sam w sobie, co do zasady, nie jest taką szczególną okolicznością. W konsekwencji stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, chociaż niewątpliwie stanowi naruszenie prawa, nie przesądza jeszcze o rażącym charakterze tego naruszenia (por. wyroki NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; z 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2331/16 - dostępne na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zachowanie Organu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie nie miało bowiem cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą u.d.i.p, jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, czy ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Podkreślić należy, że Prezes Sądu pismem 11 września 2024 r. ( w terminie określonym w art 13 ust. 1 u.d.i.p.) udzielił Skarżącemu odpowiedzi na wszystkie zawarte we wniosku pytania, a jedynie w przypadku dwóch z tych pytań Sąd stwierdził, iż odpowiedź nie może zostać uznana za realizację obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stwierdzona bezczynność organu w tym zakresie, wynikała przede wszystkim z błędnej interpretacji zakresu wniosku, przepisów u.d.i.p. oraz przepisów regulujących dostęp do akt sprawy w postępowaniu sądowym w sprawach cywilnych . Sąd nie uwzględnił także wniosku Skarżącego o przyznaniu od Organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej lub wymierzenie organowi grzywny i w tym zakresie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. ( pkt 3 wyroku). Z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. wynika, że w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wskazać również należy, że w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. jedyną przesłanką warunkującą zarówno wymierzenie organowi grzywny, jak i przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Co istotne nawet w przypadku stwierdzenia, że bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały postać kwalifikowaną ustawodawca nie zobligował sądu administracyjnego do automatycznego przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej, albo wymierzenia organowi grzywny, a jedynie pozostawił uznaniu sądu skorzystanie z takiego rozwiązania. Przyjmuje się, że grzywna jest środkiem głównie o charakterze represyjnym i prewencyjnym mającym zdyscyplinować organ, natomiast suma pieniężna pełni także funkcję kompensacyjną. Jej przyznanie stanowi swoistą rekompensatę za doznane negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 29 lipca 2025 r. o sygn. akt III OSK 398//25 – dostępny na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko, że przyznanie sumy pieniężnej, która jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, powinno być stosowane przede wszystkim w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponadto, z uwagi na kompensacyjny charakter tego środka wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez stronę skarżącą argumentacją. W rozpoznawanej sprawie Skarżący nie przedstawił swojego osobistego, w tym majątkowego wymiaru negatywnych następstw, jakie wiązały się ze stwierdzoną bezczynnością. Tego rodzaju motywów zabrakło zaś w skardze i do momentu wyrokowania Sąd pierwszej instancji nie poznał powodów, dla jakich – z punktu widzenia strony – zasadnym byłoby przyznanie sumy pieniężnej. Sąd nie podzielił też argumentacji dotyczącej konieczności zastosowania środków o charakterze dyscyplinująco-represyjnych. Jak wskazano wyżej brak jest podstaw do oczywistego uznania, iż stwierdzona bezczynność była świadomym zaniechaniem Organu, uchylaniem się od obowiązków wynikających z u.d.i.p., a nie jedynie wynikiem błędnej interpretacji zakresu wniosku i przepisów u.d.i.p. Dla powyższej oceny nie ma znaczenia podnoszona w piśmie z 27 października 2025 r. okoliczność dalszego nieudostępnienia przez Organ informacji publicznych wskazanych w pkt 1 i 4 wniosku mimo oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z 1 października 2025 r. Zauważyć trzeba, iż w świetle art 190 w zw.z art 185 § 1 p.p.s.a wykładnia prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże przede wszystkim Sąd I instancji, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania. W rozpoznanej sprawie NSA nie zastosował art. 188 p.p.s.a i uchylając wyrok tutejszego Sądu z 16 stycznia 2025 r. o sygn. akt II SAB/Po 172/24 nie rozpoznał skargi. W tej sytuacji Organ będzie związany dopiero oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tutejszego Sądu (po jego uprawomocnieniu), co wynika z art. 153 p.p.s.a. Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.