II SAB/Po 35/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2008r. sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Prezydenta Miasta K. w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę I. zobowiązuje Prezydenta Miasta K. do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie wszczętej wnioskiem R. K. o odszkodowanie za grunt przejęty pod ulicę w terminie 1 tygodnia od dnia zwrotu akt wraz z orzeczeniem sądowym, II. zasądza od Prezydenta Miasta K. na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ A. Łaskarzewska /-/ W. Batorowicz /-/ B. Kamieńska Wojewoda - po rozpoznaniu odwołania R. K. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [..] ustalającej na rzecz odwołującego się odszkodowanie w kwocie 95.000,-zł za przejęte z mocy prawa na własność Miasta K. działki gruntu, położone w K.: nr [..] o powierzchni 0.0888 ha oraz nr [..] o powierzchni 0.1319 ha, wydzielone pod układ komunikacyjny na podstawie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [..] - uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W wyniku zażalenia R. K. Wojewoda postanowieniem z dnia [..]zobowiązał Prezydenta Miasta K. do załatwienia sprawy w terminie do dnia 31 marca 2008 r. R. K. w piśmie z dnia 8 lipca 2008 r. wniósł skargę na bezczynność Prezydenta Miasta K. polegającą na niewydaniu decyzji w przedmiocie ustalenia dochodzonego odszkodowania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że sprawa toczy się od 14 lipca 2005 r. decyzje pierwszoinstancyjne były dwukrotnie uchylane przez Wojewodę, a po zwrocie akt Prezydent Miasta K. tylko pozoruje działania. Prezydent Miasta K. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu opisał wszystkie czynności podejmowane w sprawie po zwrocie akt przez Wojewodę oraz poinformował Sąd i wnioskodawcę, że decyzję wyda w dniu 30 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z akt administracyjnych wynika, że organ odwoławczy - po uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia - zwrócił akta organowi pierwszej instancji w dniu 26 listopada 2007 r. Według przepisu art. 35 § 3 k.p.a. terminem załatwienia sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego jest okres 1 miesiąca, a w sprawach szczególnie skomplikowanych 2 miesiące. Tymczasem organ pierwszej instancji dopiero po prawie miesiącu od przekazania mu akt sprawy jedynie zawiadomił skarżącego, że zakończy sprawę do 31 marca 2008 r., nie podając przyczyn zwłoki. W czasie biegu tego terminu organ dnia 15 stycznia 2008 r. zwrócił się do rzeczoznawcy o sporządzenie w zakreślonym terminie nowego operatu, z uwzględnieniem uwag zawartych w kasacyjnej decyzji Wojewody. Takie postępowanie świadczy o nienależytym przygotowaniu się do rozpatrywania sprawy zaraz po zwrocie akt. Gdyby bowiem już wtedy został przeanalizowany cały dotychczas zebrany materiał dowodowy, to o sporządzenie operatu można byłoby zwrócić się niezwłocznie, a nie dopiero po prawie dwóch miesiącach spoczywania sprawy bez biegu. Rzeczoznawca dnia 11 marca 2008 r. przedłożył żądany operat, na rozprawie administracyjnej strony nie wniosły żadnych uwag i zastrzeżeń do sporządzonej wyceny, a mimo to Prezydent Miasta K. po dalszych dwóch tygodniach zwrócił się do Komisji Arbitrażowej przy Stowarzyszeniu R. w K. o sprawdzenie prawidłowości sporządzenia operatu i na podstawie art. 97 § 4 k.p.a. zawiesił na ten czas postępowanie. Postanowienie to zostało uchylone przez organ drugiej instancji. Dnia 22 sierpnia 2008 r. rzeczoznawca przekazał organowi operat uwzględniający zmiany wynikające z opinii Komisji Arbitrażowej Stowarzyszenia R.. W tymże dniu organ potwierdził odbiór zawiadomienia o wyznaczeniu na 17 września 2008 r. rozprawy sądowej. Od dnia przekazania organowi skorygowanego operatu do dnia rozprawy administracyjnej - wyznaczonej na dzień 16 września, czyli na dzień przed rozprawą sądową - minęły dalsze trzy tygodnie. W rozpoznawanej sprawie oznacza to naruszenie przez organ administracyjny po raz kolejny ogólnej zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 12 k.p.a. Realizacja tej zasady została zagwarantowana powołanymi wyżej przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy (art.35). Chronologia opisanych zdarzeń pozwala na przyjęcie występowania po stronie Prezydenta Miasta K. zwłoki w załatwieniu sprawy. Do dnia orzekania w sprawie ze skargi R. K. na bezczynność tego organu organ nie zakończył sprawy. Na rozprawie administracyjnej w dniu 16 września 2008 r. ani skarżący ani przedstawiciel organu nie wnieśli żadnych uwag do operatu z dnia 14 sierpnia 2008 r. (protokół rozprawy administracyjnej - k. 26 akt sądowych). Wszystko to powoduje konieczność uwzględnienia skargi na podstawie art. 149 p.p.s.a. Przy określeniu terminu usunięcia bezczynności Sąd kierował się zgodnymi twierdzeniami wnioskodawcy i przedstawiciela organu złożonymi na rozprawie administracyjnej i brakiem z ich strony wniosków o uzupełnienie materiału dowodowego dotychczas zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Wzięto też pod uwagę treść art. 286 § 2 p.p.s.a. W wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność Sąd nie może określić, w jaki sposób powinna być rozpatrzona sprawa w postępowaniu administracyjnym, w której organ pozostaje w bezczynności. Prezydent Miasta K. nie może jednak uchylić się od rozważenia, czy - jako że chodzi o sprawę w przedmiocie odszkodowania za grunty przejęte pod drogę publiczną, które z mocy prawa przeszły na własność Miasta, będącego w związku z tym stroną postępowania - nie podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. Stosownie do art. 98 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) odszkodowanie za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W tym przypadku ,stosownie do art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu. Treść tego ostatniego przepisu, w przeciwieństwie do treści przepisu art. 142 § 2 ustawy wskazującego organ uprawniony do orzekania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i zwrocie odszkodowania, nie została zmieniona ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 173, poz. 1218) w ten sposób, że w sprawach zwrocie nieruchomości i zwrocie odszkodowania, w sprawach, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można jednak przeoczyć, że orzekanie o zwrocie odszkodowania oraz o rozliczeniu z tytułu zwrotu (art.142 ust.1) tym tylko różni się od orzekania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania, o jakim mowa w art. 129 ust. 5 pkt 1. ustawy o gospodarce nieruchomościami, że w pierwszej sytuacji decyzja wydana przez prezydenta miasta na prawach powiatu ustala kwotę jaką dany podmiot ma zapłacić Miastu, zaś w drugiej sytuacji - ile Miasto ma zapłacić danemu podmiotowi (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2006 r. sygn. II SA/Po 93/08). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 marca 2008 r. wyjaśnił, że prezydent miasta na prawach powiatu wykonujący jako starosta zadanie z zakresu administracji rządowej, jako dysponent władzy publicznej rozstrzygający o władczej ingerencji w prawo do nieruchomości, kształtując prawa i obowiązki swojej jednostki podlega wyłączeniu od rozstrzygania w sprawie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania. W takiej bowiem sytuacji nie jest możliwe występowanie prezydenta wykonującego funkcję Starosty jednocześnie w imieniu gminy jako strony postępowania w tej sprawie i jako organu rozpatrującego sprawę, wiem stanowiłoby to naruszenie art. 24 k.p.a. Wcześniej identyczne stanowisko na tle sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale (5) z dnia 19 maja 2003 r. sygn. OPS 1/03 opublikowanej w ONSA z 2003 r. nr 4, poz.115. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajduje oparcie w art. 200 p.p.s.a. /-/ A.Łaskarzewska /-/ W.Batorowicz /-/ B.Kamieńska