II SAB/Po 41/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi Z. K. i J K na bezczynność Spółki A z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji G. W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; I. stwierdza, że bezczynność Spółki A z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji G.W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, II. umarza postępowanie, III. zasądza od Spółki A z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji G. W. na rzecz skarżących kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 17 grudnia 2012r. Z.K. i J. K., reprezentowani przez pełnomocnika, wezwali spółkę A Sp. z o.o. w P. do udostępnienia w terminie do 2 stycznia dokumentacji techniczno-prawnej w tym dokumentacji prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej w postaci linii energetycznej oraz słupów energetycznych posadowionych na działkach o numerze [...], [...], [...] położonych w P. opisanych w prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Choszcznie V Wydział Ksiąg Wieczystych księgach wieczystych KW nr[...], [...] w szczególności wezwali do przedłożenia decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na powyższych działkach. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 22 stycznia 2013 r. Spółka A Sp. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji w G. W. wskazała, że po ponownym przeanalizowaniu sprawy podtrzymują swoje stanowisko z 29 listopada 2012r., w którym spółka A sp. z o.o. zwróciła się z prośbą o ustanowienie nieodpłatnej służebności przesyłu pod istniejącymi urządzeniami elektroenergetycznymi, zlokalizowanymi na działkach [...],[...],[...] obręb P. W związku z powyższym Z. K. i J. K. pismem z dnia 28 lutego 2013r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Spółki A Sp. z o.o. w P. zarzucającą: - nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia 17 grudnia 2012 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, - niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący wnieśli o stwierdzenie bezczynności spółki A sp. z o.o. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o zobowiązanie spółki do udzielania informacji w żądanym zakresie W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o umorzenie postępowania. Wskazała, że podmiot zobowiązany dokonał szczegółowej analizy sprawy i zweryfikował poprzednie stanowisko. Skutkiem powyższego spółka dokonała badania będących w jej posiadaniu dokumentów dotyczących budowy urządzeń elektroenergetycznych oraz wyszukania tych dokumentów, które dotyczą urządzeń zlokalizowanych na gruntach skarżących. Podjęcie tych działań doprowadziło do zgromadzenia kilku informacji prostych, bez potrzeby ich przetwarzania. Odnalezione informacje pochodzą z 1970r., jednak nie ma wśród nich decyzji stanowiących wprost podstawę lokalizacji i budowy powyższych urządzeń z uwagi na ich brak w archiwach podmiotu zobowiązanego. W związku z powyższym w dniu 27 marca 2013r. do skarżącego została skierowana informacja o braku w zasobach podmiotu zobowiązanego przedmiotowych decyzji, do której dołączono tylko te dokumenty, które udało się odnaleźć, a które dotyczą protokolarnego odbioru technicznego powyższych urządzeń. Zdaniem Spółki powyższe czynności spowodowały usunięcie stanu bezczynności podmiotu zobowiązanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawiniona lub niezawinioną opieszałością organu. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest zarzucana przez skarżących bezczynność Spółki A Sp. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji w G.W. w udostępnieniu ewentualnych decyzji lub innych dokumentów stanowiących podstawę lokalizacji i budowy lub przebudowy linii energetycznej, w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na wstępie wskazać należy, iż skuteczność wniesienia skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie jest uzależniona od wcześniejszego złożenia jakiegokolwiek środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej, przepisy K.p.a. nie mają zatem zastosowania do pozostałych czynności podejmowanych w trybie ww. ustawy, które maja charakter czynności materialno-technicznych w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Mimo, iż warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na akty lub czynności, o których mowa w przywołanym przepisie zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a. jest wcześniejsze wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jednak bezczynność nie wchodzi w zakres pojęcia "akty lub czynności". Skoro ustawa nie przewiduje dodatkowych środków prawnych przeciwko czynnościom podejmowanym przez organy w przedmiocie udzielenia informacji publicznej (poza odwołaniem od decyzji o odmowie udzielenia takiej informacji) to należy uznać, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa. (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 601/05, LEX nr 236545, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2012 r. IV SAB/Po 87/12 www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W pierwszej kolejności rozważyć należy czy Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w myśl ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz czy żądane przez stronę dokumenty są informacją publiczną. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, która podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Szczegółowy krąg informacji, które ustawa uznaje za informację publiczną zawarty został w art. 6 cytowanej wyżej ustawy. Wedle przepisu art. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej prawo do jej udostępnienia ma charakter powszechny i nie wymaga od osoby korzystającej z tego prawa wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Prawo to podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2). Jednak ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (art. 5 ust. 3). W art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej do szerokiego katalogu form informacji publicznej ustawodawca zaliczył informację publiczną o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności teść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy (art. 6 ust. 2). Wedle powyższego uznać należy, że informację stanowiące podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych, o których udostępnienie wystąpił skarżący, stanowią informację publiczną w myśl przepisów omawianej ustawy. Ustalając zakres podmiotów zobowiązanych od udostępnienia informacji publicznej wskazać należy na treść art. 4 ust 1. ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z jego treścią podmiotami takimi są organy władzy publicznej (pkt 1), organy samorządów gospodarczych i zawodowych (pkt 2), podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa (pkt 3), podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego (pkt 4), podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (pkt 5). Zaznaczyć należy, że zobowiązane do udzielenia informacji publicznej zostały nie tylko władze publiczne lecz również podmioty wykonujące zadania publiczne, nie będąc organami władzy publicznej. Przy ustalaniu czy przedsiębiorstwo energetyczne można zaliczyć do kręgu wyżej wymienionych podmiotów wskazać należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05, w którym wskazał on, iż dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia istnienia społeczeństwa i poszczególnych jednostek, suwerenności i niepodległości państwa – a zatem zapewnienia wolności i praw człowieka i obywatela. Dysponowanie zasobami energetycznymi warunkuje możliwość urzeczywistnienia dobra wspólnego o którym mowa w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ale również ma związek z zapewnieniem bezpieczeństwa obywateli i zasadą zrównoważonego rozwoju o której mowa w art. 5 Konstytucji. Obowiązkiem władzy publicznej jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, a więc dążenie do zaspokojenia istniejących, jak i przewidywanych potrzeb energetycznych. W związku z powyższym uznać należy, że przedsiębiorstwa energetyczne są przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej (wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 851/10, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt IV SAB/Bd 87/12). Argumentacją tą potwierdzają przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2012 r. poz. 1059). Spółka jest operatorem systemu dystrybucyjnego, czyli przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialnym za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym gazowym albo systemie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, bieżące i długo okresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi albo innymi systemami elektroenergetycznymi (art. 3 pkt 25 wskazanej powyżej ustawy). W art. 9c ust. 3 tej ustawy zawarto obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywanie przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistnienia konstytucyjnej zasady dobra wspólnego są zadaniami publicznymi. Skoro ustalono, że przedsiębiorstwo energetyczne jakim jest Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w myśl przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz, że żądane przez skarżących dokumenty stanowią informacje publiczną, ustalić należy czy działania podjęte przez podmiot zobowiązany nastąpiły w formie adekwatnej do wskazanej przez skarżących. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną, a żaden przepis nie nakłada na dysponenta takiej informacji nadawania tej czynności jakiejś szczególnej formy. W związku z tym uznać należy, że formę w jakiej informacja ta zostanie udostępniona determinuje żądanie zawarte we wniosku. Skoro więc wnioskodawca wystąpili o przesłanie im "kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznej" na przedmiotowych działkach, to udostępnień informacji publicznej powinno nastąpić w tej właśnie formie (o ile podmiot zobowiązany do udzielenia tej informacji jest w jej posiadaniu). Rozpoznając wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jego adresat może udostępnić informację, odmówić jej udostępnienia ze względu na ograniczenia wskazane w art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej lub umorzyć postępowanie na podstawi art. 14 ust. 2 ww. ustawy. Zgodnie ze wspomnianym art. 14 ust. 2, w przypadku gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. Pismem z dnia 27 maca 2013 r., już po złożeniu skargi przez Z. i J. K., Spółka poinformowała wnioskodawców, iż nie jest w posiadaniu decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy urządzeń energetycznych stanowiących podstawę lokalizacji i budowy urządzeń energetycznych na należących do wnioskodawców nieruchomościach. Do pisma dołączono kserokopią protokołu odbioru technicznego i przekazania do eksploatacji linii elektroenergetycznej napowietrznej WN 15 kV Pełczyce II z 28 października 1970r. W tej sytuacji, uznać należy, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Jednakże rozstrzygnięcie sprawy, po wniesieniu skargi na bezczynność do sądu administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12). Przepis art. 149 § 1 P.p.s.a. nie tylko obliguje sąd, w przypadku stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce, do zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie, ale w zdaniu drugim nakłada na sąd obowiązek rozstrzygnięcie czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec powyższego Sąd uznał, że wniosek Skarżących został załatwiony pismem z dnia 27 mara 2013r., Sąd odstąpił od zobowiązania organu do załatwienia sprawy. Niemniej jednak Sąd uznał, iż Spółka pozostawała w bezczynności, jednak bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wynikała raczej z błędnej wykładni przepisów prawa przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Wprawdzie spółka nie załatwiła wniosku skarżącego w przewidzianym przepisami prawa terminie, jednak podejmowała działania zmierzające do wyjaśnienia sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. i art. 161 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a.