II SAB/Po 45/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2011r. wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. I., M. K., E. K. na bezczynność Gminy w przedmiocie przywrócenia funkcjonowania szkoły podstawowej postanawia 1. ustanowić dla E. K. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych, 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. /-/ K. Witkowicz - Grochowska Skarżąca E. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawczyni argumentowała, że obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jedynym źródłem utrzymania jej trzyosobowej rodziny jest wynagrodzenie za pracę, które otrzymuje mąż w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni ma na utrzymaniu córkę, która uczy się w szkole podstawowej. Nadto oświadczyła, że nie posiada żadnych innych źródeł dochodu. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku nieruchomego wnioskodawczyni wskazała jedynie dom o powierzchni całkowitej [...] m² ([...] m² powierzchni użytkowej) posadowiony na działce o powierzchni [...] ha. Oświadczyła, ze dom mieszkalny i działka stanowią odrębny majątek męża wnioskodawczyni. Skarżąca w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) została wezwana do uzupełniania w terminie 7 dni swojego oświadczenia o stanie majątkowym i finansowym o dane dotyczące, osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz do przedłożenia dokumentacji źródłowej. Oświadczenie majątkowe było niepełne, zwłaszcza w zakresie uzyskiwanych dochodów przez osoby, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe (matka i ojciec) oraz ponoszonych koniecznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny. Zobowiązanie zostało prawidłowo doręczone dorosłemu domownikowi w dniu 10 marca 2011r. i pozostało bez odpowiedzi (k. 116). Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest obowiązek ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 4 p.p.s.a. zgodnie, z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Rola sądu w gromadzeniu materiału dowodowego została ograniczona do obowiązku wezwania wnioskodawcy do przekazania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, gdy oświadczenie majątkowe zwarte na urzędowym formularzu jest niewystarczające lub budzi wątpliwości - art. 255 p.p.s.a. Oświadczenie majątkowe wnioskodawczyni zawarte we formularzu nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o stanie rodzinnym. Ostatecznie treść wniosku zawarta jedynie na formularzu okazała się niewystarczająca dla uzasadnienia stwierdzenia, że wnioskodawczyni może skorzystać z dobrodziejstwa prawa pomocy w całości. Na wnioskodawczyni ciąży bowiem obowiązek wykazania podnoszonych twierdzeń konkretnymi okolicznościami, a także poparcie ich w miarę możliwości dokumentami źródłowymi. Podkreślić należy, że koszty sądowe mają bowiem charakter należności publicznoprawnych i winny być uiszczane w pierwszej kolejności przed innymi wydatkami, zaraz po zaspokojeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania. Wnioskodawczyni nie wykazała, że nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych niniejszego postępowania. Tym bardziej, że ponosiła koszty sądowe w dotychczasowym zakresie. Nie wykonała zobowiązania dotyczącego uzupełnienia oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach, nie podała wysokości dochodów osiąganych przez inne osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (ojca i matki). Nie przedstawiła również kosztów bieżącego utrzymania rodziny, które pozwalają określić jakimi środkami finansowymi realnie dysponuje. Wobec powyższego opierając się jedynie o treść formularza wniosku o prawo pomocy przyjąć należy, iż wnioskodawczyni nie zrealizowała warunku i nie wykazała, że nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania chociażby w zakresie kosztów sądowych. Oddalono, więc wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę rzeczywiste koszty rynkowego honorarium radcy prawnego oraz - według oświadczenia skarżącej - wysokość dochodów osiąganych przez męża wnioskodawczyni uznać należało, że nie ma ona możliwości przeznaczenia odpowiednich środków na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Nadto podkreślić należy, że sprawa została zakończona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, więc znajduje się na etapie ewentualnej skargi kasacyjnej, z czym wiąże się tzw. przymus adwokacko-radcowski. Przyznano więc prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego (art. 245 §3 p.p.s.a.). Nadto należy wskazać, że zgodnie z dyspozycją art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz - Grochowska