II SAB/Po 47/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta – Rzyminiak – Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu [...] października 2017 roku sprawy ze skargi I. B. na bezczynność Prezydenta Miasta P. w przedmiocie pomocy społecznej odrzucić skargę Pismem z dnia [...] maja 2016 r. T. K. w imieniu własnym i I. B. wniósł do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Prezydenta Miasta P. (działającego z jego upoważnienia Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. – dalej: MOPR) w sprawie zainicjowanej pismem T. K. z dnia [...] marca 2016 r. (przesłanego drogą e-mailową), którym T. K. zwrócił się MOPr-u o udzielenie I. B. czynności pomocowych w zakresie doradztwa, jakie czynności powinna ona wykonać w związku z doręczeniem jej [...] marca 2016 r. pisma organu publicznego (nie podano jakiego). W skardze podniesiono, że organ naruszył przepisy art. 61 i art. 104 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) z uwagi na to, że nie wszczął postępowania administracyjnego i nie załatwił sprawy poprzez wydanie decyzji lub innego pisma w sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta P. (z jego upoważnienia Z-ca Dyrektora MOPR) wskazał, że pomoc, o którą wnosił T. K. pismem z [...] marca 2016 r. nie mieści się w pojęciu postępowania administracyjnego, gdyż chodziło o czynności faktyczne podejmowane w ramach świadczenia pomocy społecznej – pracy socjalnej, o której mowa w art. 45 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm., dalej: u.p.s.). Zgodnie zaś z art. 106 ust. 2 u.p.s. udzielenie świadczenia w postaci pracy socjalnej nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Równocześnie organ podał, że 23 marca 2016 r. MOPR pisemnie poinformował T. K., że w celu złożenia pisma drogą elektroniczną mającą skutek prawny należy skorzystać z Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (platforma ePUAP), korzystając ze skrzynki podawczej Urzędu Miasta P. [...], a korespondencja wysłana na inny adres e-mailowy nie wywołuje skutków prawnych. Organ poinformował również, że w dniu [...] marca 2016 r. w związku z telefoniczną prośbą I. B. oraz ww. e-mailem T. K. pracownik socjalny udał się z wizytą do I. B. i ustalił, że otrzymała ona z Komendy Policji P. N. M. pismo wzywające ją do stawienia się i uzupełnienia braków formalnych w toczącym się postępowaniu prokuratorskim. I. B. poinformowała zaś pracownika socjalnego, że Stowarzyszenie [...], które upoważniła do działania w swoim imieniu złożyło wniosek do prokuratur, lecz ona sama nie była pewna, czego on dotyczy. Dlatego pracownik socjalny doradził I. B., by skontaktowała się z przedstawicielem Stowarzyszenia [...] – T. K.. Jednocześnie pracownik socjalny bezskutecznie próbował nawiązać kontakt z T. K.. Wskazano też, że MOPR proponował udzielenie I. B. pomocy w zakresie poradnictwa prawnego, jednak zdecydowała ona, że korzystać będzie z pomocy Stowarzyszenia [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. Sąd odrzucił skargę T. K. wniesioną w niniejszej sprawie. W dniu [...] listopada 2016 r. skarżąca I. B. – na wezwanie Sądu – przedłożyła podpisaną własnoręcznie skargę. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Sąd odrzucił zażalenie T. K. na powyższe postanowienie z dnia [...] października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W pierwszej kolejności zważyć należy, iż skoro skarga I. B. została wniesiona [...] czerwca 2016 r. to w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), która weszła w życie w dniu 1 czerwca 2017 r. Przepis art. 17 powołanej ustawy nowelizującej mówi bowiem, że do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 9 (tj. P.p.s.a.), w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 P.p.s.a. określa, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm., dalej: o.p.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI o.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z powołanego przepisu wynika, że skarga do sądu administracyjnego przysługuje w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji publicznej tylko wówczas, gdy organy te zobowiązane są do wydania decyzji administracyjnej, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, bądź postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu), jak również wtedy, gdy organ zobowiązany jest do dokonania innych niż wyżej wymienione aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI o.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, czy też wówczas, gdy organ zobowiązany jest do podjęcia innych niż ww. aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI o.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W ocenie Sądu skarga I. B. wniesiona w niniejszej sprawie nie dotyczy żadnej z wyżej wymienionych sytuacji, co oznacza, że jako niedopuszczalna podlega ona odrzuceniu. Zważyć należy, że skarżąca zarzuciła Prezydentowi Miasta P. bezczynność w zakresie nierozpoznania jej pisma (wniesionego drogą elektroniczną) w dniu 10 marca 2016 r., którym to występujący w imieniu skarżącej T. K. – przedstawiciel Stowarzyszenia [...] zwrócił się do organu z prośbą o udzieleniu skarżącej "czynności pomocowych w zakresie doradztwa, jakie czynności powinna ona podjąć w związku z doręczeniem jej pisma z [...] marca 2016 r. organu publicznego". Z powyższego pisma wynika, że stanowiło ono prośbę o udzielenie przez organ pomocy społecznej – MOPR pomocy w formie poradnictwa prawnego. Zgodnie z art. 106 ust. 2 u.p.s. udzielenie świadczeń w postaci interwencji kryzysowej, pracy socjalnej, poradnictwa, uczestnictwa w zajęciach klubu samopomocy, klubu samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi, schronienia w formie ogrzewalni i noclegowni, sprawienia pogrzebu, a także przyznanie biletu kredytowanego nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Stosownie do treści art. 46 ust. 1 u.p.s. poradnictwo specjalistyczne, w szczególności prawne, psychologiczne i rodzinne, jest świadczone osobom i rodzinom, które mają trudności lub wykazują potrzebę wsparcia w rozwiązywaniu swoich problemów życiowych, bez względu na posiadany dochód. Poradnictwo prawne realizuje się przez udzielanie informacji o obowiązujących przepisach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, zabezpieczenia społecznego, ochrony praw lokatorów art. 46 ust. 2 u.p.s.). W ocenie Sądu skoro udzielenie pomocy w formie poradnictwa nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, lecz następuje w drodze faktycznej czynności udzielenia osobie o to wnoszącej porady (jako świadczenia niepieniężnego - art. 36 pkt 2 lit. g u.p.s.), nie można uznać, że bezczynność organu pomocy społecznej w tym zakresie stanowi sprawę administracyjną, która uregulowana została w art. 1 k.p.a. i podlega kognicji sądu administracyjnego. W związku z powyższym należało uznać, że sprawa ze skargi I. B. na bezczynność Prezydenta Miasta P. w zakresie udzielenia jej poradnictwa prawnego, o którym mowa w art. 46 ust. 2 u.p.s. nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Niezależnie od powyższych argumentów o charakterze zasadniczym dla sprawy zauważyć nadto należy, iż zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, przy czym w myśl § 2 tego samego artykułu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Również temu wymogowi skarżąca I. B. nie sprostała, albowiem z akt sprawy nie wynika, by przed skierowaniem do sądu skargi na bezczynność Prezydenta Miasta P. złożyła zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przewidziane w art. 37 § 1 K.p.a., co dodatkowo uzasadnia odrzucenie jej skargi. Na marginesie głównych rozważań Sąd wskazuje na to, że w odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, jakie podjął działania w reakcji na wniesione przez T. K. w imieniu I. B. pismo z dnia [...] marca 2016 r. w kwestii udzielenia jej doradztwa. Wyjaśniono, że w dniu [...] marca 2016 r. w związku z telefoniczną prośbą I. B. oraz e-mailem T. K. pracownik socjalny udał się z wizytą do I. B. i ustalił, że otrzymała ona z Komendy Policji P. N. M. pismo wzywające ją do stawienia się i uzupełnienia braków formalnych w toczącym się postępowaniu prokuratorskim. I. B. poinformowała zaś pracownika socjalnego, że Stowarzyszenie [...], które upoważniła do działania w swoim imieniu złożyło wniosek do prokuratur, lecz ona sama nie była pewna, czego on dotyczy. Dlatego pracownik socjalny doradził I. B., by skontaktowała się z przedstawicielem Stowarzyszenia [...] – T. K.. Jednocześnie pracownik socjalny bezskutecznie próbował nawiązać kontakt z T. K.. Wskazano też, że MOPR proponował udzielenie I. B. pomocy w zakresie poradnictwa prawnego, jednak zdecydowała ona, że korzystać będzie z pomocy Stowarzyszenia [...]. Pomimo doręczenia stronie odpowiedzi na skargę skarżąca nie przedstawiła żadnych twierdzeń wskazujących na odmienny stan rzeczy niż przedstawiony przez MOPR.cv W tym stanie rzeczy skargę I. B. wniesioną w niniejszej sprawie należało na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. odrzucić, o czym orzeczono w sentencji postanowienia.