II SAB/Po 50/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2014r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Pismem z dnia 10 czerwca 2014r., poprzedzonym pismem z tej samej daty wniesionym drogą elektroniczną, skarżąca C. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku powołała się na stan materialny i zdrowotny swój oraz syna, który znajduje się na jej całkowitym utrzymaniu, uniemożliwiający ponoszenie dodatkowych kosztów bez uszczerbku dla zdrowia i życia. Wskazała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie, utrzymuje także schorowanego i leczącego się od lipca 2011r. syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Z emerytury kwotę [...] zł przeznacza na leki i leczenie syna, do tego dochodzą poza kosztami utrzymania wydatki związane z wizytami w ośrodku zdrowia, rehabilitacji i u lekarzy specjalistów skarżącej i jej syna. Oświadczyła, że posiada dom o powierzchni [...] m² w okolicach P. Wskazała, że syn nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów, nieruchomości, gruntów czy papierów wartościowych. Z uwagi na schorzenia nie może podjąć żadnej pracy. Nadto wskazała, że sytuacja materialna i zdrowotna uniemożliwia ponoszenie dodatkowych kosztów. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do aktualnej sytuacji finansowej, zarządzeniem z 13 czerwca 2014r. zwrócono się, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 2012, poz. 270 - dalej "p.p.s.a.") o uzupełnienie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi, pismem z 1 lipca 2014r., przesłanym drogą elektroniczną wnioskodawczyni powtórzyła, że jedynym źródłem dochodów stałych jak i dorywczych jest jej emerytura w wysokości [...] zł., która nadto ponosi pełne koszty utrzymania i leczenia syna, który nie może podjąć zatrudnienia. Oświadczyła, że syn z uwagi na brak zatrudnienia, stan zdrowia, brak możliwości zarejestrowania się w urzędzie pracy jako bezrobotny, korzysta wyłącznie z prywatnej pomocy lekarskiej. Skarżąca korzysta z pomocy publicznej służby zdrowia. Obroty na posiadanym przez wnioskodawczynię rachunku bankowym sprowadzają się do uzyskiwania emerytury i jej wydatkowania, nie ma kredytów, pożyczek, ani zajęć komorniczych. Nie posiada samochodu. Koszty leczenia, które wynoszą około [...] zł. pokrywa z emerytury. Przesłała artykuł prasowy dotyczący leczenia nowotworów, scan decyzji ZUS o wysokości emerytury, roczne rozliczenie przychodów za 2013r. z którego wynika jej dochód w wysokości [...] zł. oraz zestawienie miesięcznych wydatków za okres od stycznia do grudnia 2014r. (k. 53 – 60 akt sąd.). Z dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej, finansowej i zdrowotnej skarżącej dołączonych do akt sprawy o sygn. akt II SA/Po 381/13 wynika, że skarżąca dysponuje rachunkiem bankowym, na którym stan środków na luty 2014r wynosił [...] zł. Skarżąca poniosła koszty leków w kwocie [...] zł w styczniu i lutym 2014r. oraz [...] zł w grudniu 2013r. (faktury). Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem koniecznego utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i zgromadzone dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez nią środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącą zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnieniu nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne aktualne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wniosek skarżącej o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej obecnej zdolności do poniesienia kosztów przedmiotowego postępowania, chociażby w części. Przy czym należy podkreślić, że sytuację finansową skarżącej należy badać w kontekście dochodów i kosztów utrzymania wszystkich członków jego rodziny – matki i syna. Oświadczenie wnioskodawczyni w zakresie rzeczywistej wysokości posiadanych środków finansowych budzi wątpliwości, ponieważ prócz stałej emerytury uzyskuje ona dodatkowe środki np. z polisy ubezpieczeniowej w wysokości [...] zł, jak oświadczył syn skarżącej w swoim piśmie w sprawie o sygn. akt II SAB/Po 80/14. Nie jest więc tak jak podaje skarżąca, że tylko ze swojej emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie ponosi wszystkie koszty utrzymania domu (w okresie od stycznia do czerwca 2014 r. – [...]), na leki i leczenie kwotę rzędu [...] zł. miesięcznie, a nadto koszty naprawy AGD w kwocie [...] zł, konserwacje i uszkodzenia pozostałego majątku, zakupu środków czystości, butów, odzieży, sprzętu zaopatrzenia medycznego (okularów, słuchawek), a także planowane zabiegi i operacje. Do tego doliczyć należy jeszcze koszty wyżywienia. Wnioskodawczyni nie wskazała też, by miała jakieś zaległości w bieżących opłatach, jak również oświadczyła, że nie korzysta z żadnych pożyczek i kredytów. Z prostego zestawienia miesięcznych kosztów koniecznego utrzymania jakie ponosi skarżąca, wynika, że przewyższają one kwotę zadeklarowanych dochodów z tytułu emerytury, zatem dysponuje ona innymi jeszcze dodatkowymi środkami, których nie ujawnia. Nadto, wnioskodawczyni nie odpowiedziała na wezwanie i nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych, które najpełniej obrazują stan środków finansowych jakimi wnioskodawczyni rzeczywiście dysponuje. Wyjaśnienie powyższych okoliczności jest istotne z punktu widzenia możliwości poniesienia kosztów postępowania, bowiem wskazuje na wielkość środków jakimi rodzina rzeczywiście rozporządza. Zasadą jest, że skoro skarżąca dysponuje oszczędnościami, brak podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami zainicjowanego przez skarżącą postępowania. Z istoty prawa pomocy wynika możliwość skorzystania z jego dobrodziejstwa, dopiero gdy strona wykaże, że po uiszczeniu wszystkich koniecznych kosztów swojego i rodziny utrzymania nie dysponuje wolnymi środkami, które mogłaby przeznaczyć na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. W takim stanie rzeczy, opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy i jego uzupełnienie, niemożliwe okazało się dokonanie pełnych ustaleń faktycznych, co do aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni, pozwalających określić, że skarżąca nie może pokryć nawet części kosztów niniejszego postępowania. Precyzyjne wyjaśnienie sytuacji finansowej skarżącej jest istotne z punktu widzenia możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania. Brak pełnego materiału dowodowego, który uzasadniałby stanowisko, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz wątpliwości co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej, musiały skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska