II SAB/Po 52/13

Dnia 3 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2013 roku sprawy ze skargi D. B. na bezczynność Spółki A Sp. z o.o. w P. Rejon Dystrybucji w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Spółkę A Sp. z o.o. w P. Rejon Dystrybucji do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 12 listopada 2011 roku w terminie 14 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku, II. stwierdza, że bezczynność podmiotu zobowiązanego nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, III. zasądza od Spółki A Sp. z o.o. w P. Rejon Dystrybucji na rzecz skarżącego kwotę [...],- ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 12 listopada 2011 r. D. B. reprezentowani przez pełnomocnika, wezwał Spółkę A w Poznaniu do udostępnienia kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących lokalizacji budowy linii elektroenergetycznych zlokalizowanych na działkach o numerach ewidencyjnych [...],[...] położonych w B. dla których sąd Rejonowy w Chodzieży prowadzi wskazaną księgę wieczystą Odpowiedzi na to pismo udzielił podmiot o nazwie spółka B Rejon Dystrybucji C. pismem z dnia 5 grudnia 2011 r. informując, że urządzenia zostały posadowione po przeprowadzeniu stosownych procedur prawnych , a to oznacza, że spółka B w sposób legalny i w dobrej wierze korzysta z nieruchomości. Pełnomocnik zainteresowanego pismem z dnia 2 lutego 2012 r. zwrócił się o informację w którym roku wybudowano urządzenie elektroenergetyczne na wskazanych działkach i o udostępnienie na podstawie art. 4 ust.1pkt.5 i ust.3, art. 6 ust.1 pkt.3 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej / Dz u nr 112 poz.1198 / kserokopii wszelkich dokumentów oraz decyzji administracyjnych lub ich oznaczenie dotyczących lokalizacji i zezwoleń na budowę urządzeń elektroenergetycznych posadowionych na nieruchomości. W odpowiedzi na powyższe spółka B Odział C. pismem z dnia 21.02.2012 r. poinformowała, że jest w stanie udostępnić do wglądu dokumentację na podstawie której zbudowano w/w linię po wcześniejszym ustaleniu telefonicznie terminu przyjazdu do siedziby spółki w C. Pismem z dnia 4 kwietnia 2013 r. pełnomocnik wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność spółki B zarzucającą: - nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia 12 listopada 2011 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, - niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności Spółki B w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o zobowiązanie spółki do udzielania informacji w żądanym zakresie i o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o oddalenie skargi ewentualnie o umorzenie postępowania. Wskazała, że podmiot zobowiązany dokonał szczegółowej analizy sprawy i zweryfikował poprzednie stanowisko. Skutkiem powyższego spółka dokonała badania będących w jej posiadaniu dokumentów dotyczących budowy urządzeń elektroenergetycznych oraz wyszukania tych dokumentów, które dotyczą urządzeń zlokalizowanych na gruntach skarżącego. Podjęcie tych działań doprowadziło do zgromadzenia kilku informacji prostych,, jednak nie ma wśród nich decyzji stanowiących wprost podstawę lokalizacji i budowy powyższych urządzeń z uwagi na ich brak w archiwach podmiotu zobowiązanego. W związku z powyższym w dniu 25 kwietnia 2013r. do skarżącego została skierowana informacja o braku w zasobach podmiotu zobowiązanego przedmiotowych decyzji, Zdaniem Spółki powyższe czynności spowodowały usunięcie stanu bezczynności podmiotu zobowiązanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawiniona lub niezawinioną opieszałością organu. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest zarzucana przez skarżących bezczynność Spółka B w P. Oddział Dystrybucji w C. w udostępnieniu ewentualnych decyzji lub innych dokumentów stanowiących podstawę lokalizacji i budowy lub przebudowy linii energetycznej, w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na wstępie wskazać należy, iż skuteczność wniesienia skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie jest uzależniona od wcześniejszego złożenia jakiegokolwiek środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej, przepisy K.p.a. nie mają zatem zastosowania do pozostałych czynności podejmowanych w trybie ww. ustawy, które maja charakter czynności materialno-technicznych w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Mimo, iż warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na akty lub czynności, o których mowa w przywołanym przepisie zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a. jest wcześniejsze wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jednak bezczynność nie wchodzi w zakres pojęcia "akty lub czynności". Skoro ustawa nie przewiduje dodatkowych środków prawnych przeciwko czynnościom podejmowanym przez organy w przedmiocie udzielenia informacji publicznej (poza odwołaniem od decyzji o odmowie udzielenia takiej informacji) to należy uznać, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa. (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 601/05, LEX nr 236545, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2012 r. IV SAB/Po 87/12 www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W pierwszej kolejności rozważyć należy czy Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w myśl ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz czy żądane przez stronę dokumenty są informacją publiczną. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, która podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Szczegółowy krąg informacji, które ustawa uznaje za informację publiczną zawarty został w art. 6 cytowanej wyżej ustawy. Wedle przepisu art. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej prawo do jej udostępnienia ma charakter powszechny i nie wymaga od osoby korzystającej z tego prawa wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Prawo to podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2). Jednak ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (art. 5 ust. 3). W art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej do szerokiego katalogu form informacji publicznej ustawodawca zaliczył informację publiczną o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności teść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy (art. 6 ust. 2). Wedle powyższego uznać należy, że informację stanowiące podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych, o których udostępnienie wystąpił skarżący, stanowią informację publiczną w myśl przepisów omawianej ustawy. Ustalając zakres podmiotów zobowiązanych od udostępnienia informacji publicznej wskazać należy na treść art. 4 ust 1. ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z jego treścią podmiotami takimi są organy władzy publicznej (pkt 1), organy samorządów gospodarczych i zawodowych (pkt 2), podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa (pkt 3), podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego (pkt 4), podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (pkt 5). Zaznaczyć należy, że zobowiązane do udzielenia informacji publicznej zostały nie tylko władze publiczne lecz również podmioty wykonujące zadania publiczne, nie będąc organami władzy publicznej. Przy ustalaniu czy przedsiębiorstwo energetyczne można zaliczyć do kręgu wyżej wymienionych podmiotów wskazać należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05, w którym wskazał on, iż dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia istnienia społeczeństwa i poszczególnych jednostek, suwerenności i niepodległości państwa – a zatem zapewnienia wolności i praw człowieka i obywatela. Dysponowanie zasobami energetycznymi warunkuje możliwość urzeczywistnienia dobra wspólnego o którym mowa w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ale również ma związek z zapewnieniem bezpieczeństwa obywateli i zasadą zrównoważonego rozwoju o której mowa w art. 5 Konstytucji. Obowiązkiem władzy publicznej jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, a więc dążenie do zaspokojenia istniejących, jak i przewidywanych potrzeb energetycznych. W związku z powyższym uznać należy, że przedsiębiorstwa energetyczne są przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej (wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 851/10, Argumentację tą potwierdzają przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2012 r. poz. 1059). Spółka jest operatorem systemu dystrybucyjnego, czyli przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialnym za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym gazowym albo systemie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, bieżące i długo okresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi albo innymi systemami elektroenergetycznymi (art. 3 pkt 25 wskazanej powyżej ustawy). W art. 9c ust. 3 tej ustawy zawarto obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywanie przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistnienia konstytucyjnej zasady dobra wspólnego są zadaniami publicznymi. Skoro ustalono, że przedsiębiorstwo energetyczne jakim jest Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w myśl przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz, że żądane przez skarżących dokumenty stanowią informacje publiczną, ustalić należy czy działania podjęte przez podmiot zobowiązany nastąpiły w formie adekwatnej do wskazanej przez skarżących. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną, a żaden przepis nie nakłada na dysponenta takiej informacji nadawania tej czynności jakiejś szczególnej formy. W związku z tym uznać należy, że formę w jakiej informacja ta zostanie udostępniona determinuje żądanie zawarte we wniosku. Skoro więc wnioskodawca wystąpił o przesłanie im "kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznej" na przedmiotowych działkach, to udostępnień informacji publicznej powinno nastąpić w tej właśnie formie (o ile podmiot zobowiązany do udzielenia tej informacji jest w jej posiadaniu). Rozpoznając wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jego adresat może udostępnić informację, odmówić jej udostępnienia ze względu na ograniczenia wskazane w art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej lub umorzyć postępowanie na podstawi art. 14 ust. 2 ww. ustawy. Zgodnie ze wspomnianym art. 14 ust. 2, w przypadku gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. Pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r., już po złożeniu skargi na bezczynność do sądu, Spółka poinformowała wnioskodawcę, iż nie jest w posiadaniu decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy urządzeń energetycznych stanowiących podstawę lokalizacji i budowy urządzeń energetycznych na należących do wnioskodawców nieruchomościach. Powyższa informacja pozostaje w jaskrawej sprzeczności z wcześniej udzieloną informacją w piśmie z dnia 21.02.2012 r. , że spółka jest w stanie udostępnić do wglądu dokumentację i w tej sprawie należy przyjechać do siedziby spółki. W ocenie sądu twierdzenie spółki, że sprawa została ostatecznie wyjaśniona i podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowa jest nietrafne. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, co w niniejszej sprawie nie miało jednak miejsca. W aktach brak również jakiegokolwiek pisma powiadamiającego, w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p., o późniejszym terminie udostępnienia żądanych dokumentów. Nadto, udostępnienie informacji publicznej powinno, według art. 14 ust. 1 u.d.i.p. nastąpić w formie zgodnej z wnioskiem. Dopiero wtedy ustępuje stan bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji. Gdyby jednak środki techniczne, jakimi dysponuje podmiot zobowiązany, nie umożliwiały udostępnienia informacji w opisany wyżej sposób, podmiot ten powinien pisemnie poinformować o tym fakcie wnioskodawcę, wskazując przyczynę zaistniałego stanu rzeczy oraz możliwy sposób udostępnienia żądanych informacji. Powyższe nakazuje przyjąć, że Spółka do dnia wydania wyroku nie zakończyła postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia 12 listopada 2011 r. r. w żadnej z prawem przewidzianych form. Należy zatem stwierdzić, że podmiot ten dopuścił się i nadal pozostaje w bezczynności w kwestii rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zobowiązał Spółkę do załatwienia przedmiotowego wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku (punkt 1 sentencji wyroku). W okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd na podstawie art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącego koszt wpisu (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego go radcy prawnego ustalone na podstawie §14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), w wysokości [...] zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie [...] zł.