II SAB/Po 59/14
PostanowienieWSA w Poznaniu2015-02-04
Skład orzekający: Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawczyni przysługuje prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy jej miesięczne dochody z emerytury nie pokrywają wszystkich zadeklarowanych kosztów utrzymania, ale dysponuje ona oszczędnościami?Ratio decidendi
Wnioskodawczyni nie przysługuje prawo pomocy w zakresie częściowym, ponieważ pomimo tego, że jej miesięczne dochody z emerytury nie pokrywają wszystkich zadeklarowanych kosztów utrzymania, dysponuje ona oszczędnościami w kwocie rzędu [...] zł, co wyklucza możliwość stwierdzenia, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Prawo pomocy jest środkiem wyjątkowym, przeznaczonym dla osób, które obiektywnie nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie sądu administracyjnego wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych (prawo pomocy w zakresie częściowym), powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną swoją oraz syna. Przedstawiła dochody z emerytury, zadeklarowane wydatki na leczenie, utrzymanie domu i syna, a także posiadany dom i oszczędności. Sąd analizując przedstawione dokumenty i oświadczenia, uznał, że wnioskodawczyni dysponuje środkami, które pozwalają na pokrycie kosztów postępowania.Rozstrzygnięcie
Postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 04 lutego 2015r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska
Skarżąca C. K. w dniu 30 stycznia 2015r. złożyła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 grudnia 2014r. wraz z wnioskiem na urzędowym formularzy PPF o zwolnienie od kosztów sądowych dla tego zażalenia. W końcowej części zażalenia skarżąca wniosła o wykorzystanie składanych dotąd w innych postępowaniach skanów z dokumentacji zdrowotnej, majątkowej i rodzinnej.
W uzasadnieniu wniosku powołała się na stan materialny i zdrowotny swój oraz syna, który znajduje się od maja 2011r. na jej całkowitym utrzymaniu, uniemożliwiający ponoszenie dodatkowych kosztów bez uszczerbku dla zdrowia i życia. Wskazała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie, na jej wyłącznym utrzymaniu znajduje się syn, korzystający z jej opieki w zakresie miejsca zamieszkania, wyżywienia oraz świadczący opiekę nad wnioskodawczynią. Uzyskane środki reglamentowane są na leczenie i związane z tym koszty, w pozostałej niewielkiej części stanowią źródło utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego. Nadto podała, że z emerytury kwotę [...] zł winna przeznaczać na leki i leczenie syna, do tego dochodzą poza kosztami utrzymania wydatki związane z wizytami w ośrodku zdrowia, rehabilitacji i u lekarzy specjalistów skarżącej i jej syna. Brak środków uniemożliwia uczestnictwo w koniecznych zabiegach, wymuszając gromadzenie środków na zaopatrzenie medyczne i planowane operacje wnioskodawczyni ratujące życie i zdrowie.
Nadto skarżąca oświadczyła, że jest właścicielką domu o powierzchni [...] m² w miejscowości K., 5 km od P. Wskazała, że syn nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów, nieruchomości, gruntów czy papierów wartościowych. Z uwagi na schorzenia nie może podjąć żadnej pracy. Nadto wskazała, że sytuacja materialna i zdrowotna uniemożliwia ponoszenie dodatkowych kosztów.
Zgodnie z wnioskiem skażonej uwzględniono, znajdujące się w aktach niniejszej sprawy, skany następujących dokumentów:
- decyzji ZUS o wysokości emerytury,
- rocznego rozliczenia przychodów za 2013r. z którego wynika dochód skarżącej w wysokości [...] zł.
- wyciągów z jej rachunku bankowego za okres od 08 marca 2014r. do 01 września 2014r., na którym stan środków na 08 marca 2014r. wynosił [...]zł, 05 kwietnia 2014r. wynosił [...] zł, 05 maja 2014r. wynosił [...]zł, 04 czerwca 2014r. wynosił [...] zł, 07 lipca 2014r. wynosił [...] zł, 05 sierpnia 2014r. wynosił [...]zł, 01 września 2014r. wynosił [...]zł.,
- rachunków za media, telefon, telewizję kablową, paliwo,
- rachunków za leki w kwocie [...] w styczniu i lutym 2014r. oraz [...] zł w grudniu 2013r.
- zestawienia wydatków za media, ubezpieczenie, leki, podatku od nieruchomości koszty utrzymania samochodu za okres od stycznia do grudnia 2014r. w wysokości [...]zł. miesięcznie,
- zaświadczeń o stanie zdrowia, kart leczenia szpitalnego z 2012, 2013r, marca i sierpnia 2014r., artykułu prasowego dotyczącego leczenia nowotworów
Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z dyspozycja art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach koniecznego utrzymania.
Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i zgromadzone dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez nią środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Przy czym należy podkreślić, że sytuację finansową skarżącej należy badać w kontekście dochodów i kosztów utrzymania wszystkich członków rodziny – skarżącej i syna.
Oświadczenie wnioskodawczyni w zakresie rzeczywistej wysokości posiadanych środków finansowych budzi wątpliwości. Z zestawienia dochodów z emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie oraz zadeklarowanych kosztów utrzymania ([...] zł) domu, dalej zakupu leków i leczenie, a nadto kosztów naprawy AGD w kwocie [...] zł. i dalszych na konserwacje i uszkodzenia pozostałego majątku, zakupu środków czystości, butów, odzieży, sprzętu zaopatrzenia medycznego (okularów, słuchawek), a także planowanych zabiegów i operacji, wynika, że zadeklarowane dochody nie wystarczają na pokrycie wszystkich kosztów jakie ponosi skarżąca. Do tego doliczyć należy jeszcze koszty wyżywienia dwóch osób oraz utrzymanie psa.
Nadto z wyciągów z rachunku bankowego wynika, że ponosi dodatkowe koszty ubezpieczenia w wysokości [...] zł oraz z tytułu reprezentacji profesjonalnemu pełnomocnikowi przekazuje [...] zł miesięcznie. Co miesiąc przekazuje synowi kwotę około [...] zł. Nadto 7 lipca 2014r. otrzymała zwrot podatku w kwocie [...]zł.
Wnioskodawczyni nie wskazała przy tym, by miała jakieś zaległości w bieżących opłatach, jak również oświadczyła, że nie korzysta z żadnych pożyczek i kredytów. Z prostego zestawienia miesięcznych kosztów koniecznego utrzymania jakie ponosi skarżąca, wynika, że przewyższają one kwotę zadeklarowanych dochodów z tytułu emerytury, zatem rodzina posiada ona inne jeszcze dodatkowe środki, których nie ujawnia.
Nadto, z wyciągów z rachunku bankowego wnioskodawczyni wynika, że dysponuje niezmienną od ośmiu miesięcy kwotą oszczędności rzędu [...] zł. Nie udokumentowała, by w ostatnim czasie poniosła dodatkowe koszty na leczenie i zabiegi - przedstawione zaświadczenia lekarskie dotyczą tylko stanu zdrowia z lat 2012, 2013 oraz marca i sierpnia 2014r. Zasadą jest, że skoro skarżąca dysponuje oszczędnościami, brak podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami, które co do zasady winna ponieść uczestniczka postępowania. Z istoty prawa pomocy wynika możliwość skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy, dopiero gdy strona wykaże, że po uiszczeniu wszystkich koniecznych kosztów swojego i rodziny utrzymania nie dysponuje wolnymi środkami, które mogłaby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania.
W takim stanie rzeczy, niemożliwe okazało się stwierdzenie, że w aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni nie może pokryć kwoty 100 zł tytułem kosztów zażalenia. Okoliczności sprawy musiały skutkować odmową przyznania prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło