II SAB/Po 59/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 grudnia 2014r. wniosku o przywrócenie terminu do uzupełniania braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. /-/ E. Brychcy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, postanowieniem z dnia 29 października 2014r. odmówił przywrócenia terminu do uzupełniania braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W wyniku skutecznie wniesionego sprzeciwu za pośrednictwem poczty elektronicznej, powyższe postanowienie utraciło moc, a sprawa podlega rozpoznaniu na nowo przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W sprzeciwie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia z 29 października 2014r. i ustanowienie wnioskowanego pełnomocnika oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu pisma skarżąca przedstawiała dotychczasowy stan faktyczny sprawy. Zakwestionowała "ustalenie o dokonaniu przez nią, bez jej w tym winy, odbioru przesyłki doręczonej jej przez syna, działającego w ramach ww. art. 72 p.p.s.a." oraz tezy jakoby "nie podniosła zarzutu obalającego domniemanie prawidłowej realizacji doręczenia zastępczego". W dalszej części sprzeciwu, przytaczając fragmenty z uzasadnienia kwestionowanego postanowienia, skarżąca wskazała na ich niezasadność, brak podstaw i sprzeczność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W wyniku skutecznie wniesionego sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego utraciło moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.p.s.a.). Zgodnie z powyższym przepisem zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy wywołuje ten skutek, że sąd rozpoznaje przedmiotowy wniosek od początku, tzn. tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się, więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem orzeczenia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Pismem z dnia 21 lipca 2014r. wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu drogą elektroniczną skarżąca C. K. domagała się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 29 lipca 2014r. skarżąca została wezwana do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania podpisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy pod rygorem pozostawienia wniosku o prawo pomocy bez rozpoznania (art. 257 p.p.s.a.). Zarządzenie to zostało doręczone do rąk dorosłego domownika w dniu 31 lipca 2014r. (k. 42). Termin do usunięcia braku formalnego upływał zatem w dniu 07 sierpnia 2014r. W dniu 14 sierpnia 2014r. w Biurze Podawczym Sądu zostało złożone pismo podpisane przez skarżącą, w którym zwróciła się o przywrócenie terminu do realizacji wezwania z 29 lipca 2014r. ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający wywiązanie się z realizacji tego wezwania w terminie w nim wskazanym lub o wycofanie wniosku z 21 lipca 2014r. celem złożenia ponownego wniosku o prawo pomocy. Do pisma dołączono podpisany przez skarżącą wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF. Wobec tak sformułowanych żądań, jako pierwszy należało rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o prawo pomocy poprzez jego podpisanie, obejmującego swoim zakresem wpis od skargi. Zakończenie tego postępowania wpadkowego pozwoli następnie na rozpoznanie wniosku o prawo pomocy złożonego w dniu 21 lipca 2014r. i następnie kolejnego wniosku złożonego w dniu 13 sierpnia 2014r. Wobec powyższego, zarządzeniem referendarza sądowego z 23 września 2014r. zwrócono się do skarżącej o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o prawo pomocy. Skarżąca w odpowiedzi podała, że wezwanie do podpisania wniosku o prawo pomocy zostało odebrane przez jej syna, który ze względu na zły stan jej zdrowia, przekazał przesyłkę dopiero w dniu 12 sierpnia 2014r. Skarżąca podniosła, że stan jej zdrowia i schorzenia dokumentowane są przesyłanymi do WSA w Poznaniu skanami z dokumentacji lekarskiej, zaświadczeń, opinii i zaleceń, wskazujących na przyczyny obiektywnie uniemożliwiające jej osobiste realizowanie wysyłek pocztowych z najbliższej, znajdującej się w odległości 6 km, placówki operatora publicznego/pocztowego w P. Zgodnie z treścią przepisu art. 86 §1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym uprawdopodobnić należy okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 §1 i §2 ustawy). W pierwszej kolejności Sąd przyjmuje, że wniosek w przedmiocie przywrócenia terminu złożono w 7-dniowym terminie (14 sierpnia 2014r.) liczonym od dnia, kiedy skarżąca dowiedziała się o uchybieniu, zgodnie z art. 87 §1 p.p.s.a. (k. 43 akt sąd.). Skarżąca wyjaśniła, bowiem że przesyłka została jej przekazana w dniu 12 sierpnia 2014r. (k. 65 akt sąd.). Równocześnie z wnioskiem skarżąca przedłożyła podpisany formularz wniosku o prawo pomocy - dokonała czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 §4 p.p.s.a.). Przechodzą do merytorycznej oceny okoliczności mających uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Zdaniem Sądu przy ocenie przyczyn uchybienia terminu należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. post. NSA z 19 grudnia 2013 r., II GZ 752/13, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszej sprawy, bezspornie przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełniania braku formalnego wniosku o prawo pomocy poprzez jego podpisanie odebrał dorosły domownik – syn skarżącej. Zauważyć przy tym należy, że wszystkie przesyłki sądowe kierowane do skarżącej w zasadzie odbiera jej syn, na co zwraca uwagę sama skarżąca powołując się swój zły stan zdrowia. Mamy tu więc do czynienia z doręczeniem zastępczym określonym w art. 72 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Adresat przesyłki może obalić to domniemanie wykazując, że doręczenie zastępcze było wadliwe (niezgodne z treścią przepisu art. 72 p.p.s.a.), albo że pismo w ogóle do niego nie dotarło (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydanie 4, Warszawa 2010 r.). Z akt sprawy nie wynika by skarżąca, po za jedynie twierdzeniem o złym stanie zdrowia, powołała się na konkretne okoliczności wskazujące, że zastępcze doręczenie korespondencji jej synowi było wadliwe. Z akt sprawy wynika, że dotychczasowe doręczenia dorosłemu domownikowi były skuteczne i nadto skutkowały wykonywaniem czynności terminowo (k. 23 i k. 26 i nast. wraz z wnioskiem PPF k. 30 i nast.; k. 49 i k. 50 i nast.; k. 62 i k. 65 i nast., k. 87 i k. 90 i nast. akt sąd.). Dalej Sąd stwierdza, że samo twierdzenie, iż w odpowiednim terminie dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji nie przekazał jej do rąk adresata, chociażby z powody złego stanu zdrowia skarżącej, nie stanowi wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu i nie wskazuje braku winy skarżącej w powstaniu uchybienia procesowego. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne jej doręczenie samemu adresatowi. Skarżąca będzie więc ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności pod wskazanym adresem (por. post. NSA z 10 marca 2009 r., I OZ 174/09, LEX nr 564244 oraz z 25 lutego 2011 r., II FZ 60/11, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, że pomimo dodatkowego wezwania, skarżąca w swoich wyjaśnieniach nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu przedmiotowego terminu. Powoływała się jedynie na swój ogólny zły stan zdrowia poparty zgromadzoną w aktach sprawy dokumentacją lekarską. Zły stan zdrowia skarżącej jest niekwestionowany w trakcie niniejszego postępowania, a także i we wcześniej zainicjowanych przez skarżącą postępowaniach. Natomiast, w niniejszej sprawie nie przedstawiła żadnych dokumentów, czy nawet okoliczności faktycznych potwierdzających realną niemożności wykonania zobowiązania w terminie, w postaci chociażby karty informacyjnej z pobytu w tym czasie w szpitalu. Nie podała także by stan jej zdrowia uległ gwałtownemu pogorszeniu, uprawdopodobniając niemożność złożenia podpisu na wniosku o prawo pomocy i przedłożeniu go w Sądzie w zakreślonym terminie. Podkreślić należy, że w odniesieniu do skarżącej, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, aby podczas niemożności działania, spowodowanej stanem zdrowia, jej interesy nie doznały uszczerbku. Z akt sprawy wynika, że skarżąca może skorzystać z pomocy syna, który bezspornie odbiera przesyłki sądowe skierowane do skarżącej. Zatem i w przypadku wykonania wezwania do uzupełnienia braku formalnego wniosku o prawo pomocy skarżąca miała możliwość skorzystania z jego pomocy. Przyjąć należy, że skarżąca mimo złego stanu zdrowia miała możliwości podjęcia czynności gwarantujących właściwe prowadzenie spraw, zwłaszcza sądowych. Skoro przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku o prawo pomocy poprzez jego podpisanie została przesłana na adres podany przez skarżącą i doręczona dorosłemu domownikowi, to opóźnienie w jej przekazaniu i tym samym zwłoka w dokonaniu czynności, nie nastąpiło bez winy skarżącej. Mając dodatkową możliwość, skarżąca także w sprzeciwie nie podała okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Poprzestała na zakwestionowaniu rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o prawo pomocy. Przytoczyła wyrwane z kontekstu sformułowania wskazując, że są sprzeczne ze sobą i pozbawione podstaw. Nie dołączyła także żadnej dokumentacji wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu. W świetle przedstawionych wyjaśnień skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu, co z kolei skutkować musiało odmową przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o prawo pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 §1 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w postanowieniu. /-/ E. Brychcy