II SAB/Po 61/16

Dnia 14 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2016 roku sprawy ze skargi Centrum Usług Doradczych sp. z o.o. z siedzibą w P. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2016 roku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. oddala wniosek skarżącego o przyznanie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej, V. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...]- zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W wiadomości przesłanej za pomocą skrzynki poczty elektronicznej w dniu [...] maja 2016 r. C. U. D. Sp. z o.o. w P. wystąpiło do Wójta Gminy o przesłanie na adres e-mail zeskanowanych umów o roboty budowlane oraz umów o dostawę materiałów, które zostały zawarte przez Gminę K. w 2016 r. i których wartość przekracza kwotę 500.000,00 zł netto. Pismem z dnia [...] lipca 2016 r., podtrzymanym następnie w piśmie z dnia [...] lipca 2016 r., C. U. D. Sp. z o.o. w P. wniosło skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wniósł o (1) zobowiązanie organu administracji publicznej do udzielenia żądanej informacji w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, (2) stwierdzenie, że bezczynność organu administracji publicznej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, (3) zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2.000,00 zł oraz (4) zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego kosztów postepowania. W uzasadnieniu skarżąca Spółka wskazała, że do dnia wniesienia skargi nie uzyskała odpowiedzi na zapytanie z dnia [...] maja 2016 r. Organ administracji publicznej nie udostępnił bowiem żądanej informacji publicznej, ani też nie podjął żadnych działań zmierzających do przekazania tych danych. Skarżąca podniosła, że Wójt Gminy jest podmiotem zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, a wniosek z dnia [...] maja 2016 r. został skutecznie doręczony, gdyż nie przesłano zwrotnej informacji o niedotarciu komunikatu do odbiorcy. Tym samym termin do udostępnienia żądanej informacji publicznej upłynął w dniu [...] czerwca 2016 r. Bezczynność miała przy tym miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż przekroczono maksymalne ustawowe terminu załatwienia sprawy. Dlatego też zasadne jest przyznanie skarżącej kwoty 2.000,00 zł, które to świadczenie ma jedynie symboliczny, nierepresyjny charakter. Zasądzenie tej kwoty pełni funkcję prewencyjną i ma na celu ograniczenie podejmowania w przyszłości przez organ działań godzących w konstytucyjnie chronione wartości. W wiadomości przesłanej za pomocą poczty elektronicznej z dnia [...] lipca 2016 r. Wójt Gminy poinformował skarżącą Spółkę, że do dnia wysłania tej informacji nie została zawarta żadna umowa na kwotę przekraczającą [...] zł. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o (1) umorzenie postępowania ze względu na niską społeczną szkodliwość czynu, (2) odstąpienie od zasądzania na rzecz skarżącego kwoty 2.000,00 zł oraz (3) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz organu administracji publicznej. W uzasadnieniu organ administracji publicznej wyjaśnił, że żądana informacja publiczna została udzielona w dniu [...] lipca 2016 r. na adres skrzynki elektronicznej skarżącej. Pracownik urzędu obowiązany do udzielenia informacji był w okresie wpływu wniosku z dnia [...] maja 2016 r. zajęty szeregiem trudnych spraw z zakresu swojego stanowiska. Odpowiedź na powyższy wniosek została wprawdzie udzielona po terminie, lecz wynikało to ze spiętrzenia obowiązków służbowych wspomnianego pracownika i nie miało na celu unikania udzielenia informacji publicznej. Ponadto organ administracji publicznej wskazał, że na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Gminy K. zawarte są dane o ogłoszeniach na przetargi wraz ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia. Ponadto od 2016 r. Gmina K. umieszcza tam także zawiadomienia o wyborze najkorzystniejszej oferty oraz ogłoszenia o udzieleniu zamówienia. Do chwili udzielenia niniejszej odpowiedzi na skargę nie był rozstrzygany żaden przetarg o wartości przekraczającej 500.000,00 zł netto i nie została zawarta żadna umowa na tę kwotę. Ponadto organ administracji publicznej zaznaczył, że opóźnienie w przekazaniu informacji publicznej nie miało charakteru istotnego, wobec czego zasądzenie 2.000,00 zł na rzecz skarżącej byłoby niewspółmierne do dokonanego naruszenia prawa. Tym bardziej, że w terminie zakreślonym przez ustawodawcę skarżąca Spółka i tak nie mogłaby otrzymać żądanych dokumentów, gdyż te nie istniały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 z późn. zm., dalej: "u.d.i.p."). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu powołanej ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie w niej określonych. Jak wynika przy tym z art. 2 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo do dostępu do informacji publicznej, a od osoby wykonującej to prawo nie można żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w tym w szczególności organy władzy publicznej. Trzeba przy tym zaznaczyć, że ustawodawca nie definiuje zwrotu "informacja publiczna". Niemniej przykładowy katalog danych podlegających udostępnieniu w trybie powołanej ustawy obejmuje, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p., informacje o podmiotach, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o ich majątku. Podobnie w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p. wskazuje się, że informacjami publicznymi są dane o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego. Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy zauważyć, że skarżąca była w świetle art. 2 u.d.i.p. czynnie legitymowana do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a Wójt Gminy był w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązany do jej udostępnienia. Jednocześnie przedmiot żądania z dnia [...] maja 2016 r. dotyczył informacji publicznej, która co do zasady podlegała udostępnieniu. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje co do zasady bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jak wynika z kolei z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłużnym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Ponadto ustawodawca wskazuje w art. 15 ust. 2 u.d.i.p., że jeżeli udostępnienie informacji publicznej wiąże się z obowiązkiem uiszczenia opłaty, podmiot obowiązany do udostępnienia tych danych, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. Mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, należy uznać, że wniosek z dnia [...] maja 2016 r. został skutecznie doręczony w tym dniu organowi administracji publicznej. Tym samym termin do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., upłynął w dniu [...] czerwca 2016 r. Do tej daty rozważana informacja publiczna nie została jednak udostępniona skarżącej Spółce. Jednocześnie organ administracji publicznej nie powiadomił w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. skarżącej o powodach opóźnienia oraz o terminie przekazania żądanych danych. W niniejszej sprawie nie zachodziły również okoliczności, o jakich mowa w art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Konsekwentnie zatem należy przyjąć, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku z dnia [...] maja 2016 r. Fakty te trzeba zarazem uznać za bezspornie, gdyż nie były negowane przez żadną ze stron postępowania. Niemniej z materiału dowodowego wynika również, że informacja publiczna została ostatecznie przekazana skarżącemu w e-mailu z dnia [...] lipca 2016 r. (k. 15 akt sądowych). Okoliczność ta została także przyznana przez C. U. D. Sp. z o.o. w P. w piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. (k. 21-22 akt sądowych). Nie ulega zatem wątpliwości, że stan bezczynności organu administracji publicznej ustał po wniesieniu skargi i nie występował w chwili orzekania przez Sąd. Konsekwentnie zatem niniejsze postępowanie podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej sprawia bowiem, że postępowanie ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej staje się bezprzedmiotowe, gdyż niemożliwe jest zobowiązanie wspomnianego organu na mocy art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do uczynienia zadość żądaniu strony. Sąd uznał zarazem na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że bezczynność Wójta Gminy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Trzeba bowiem podkreślić, że informacja publiczna została udostępniona skarżącemu po upływie 44 dni od dnia złożenia wniosku z dnia [...] maja 2016 r. Tym samym organ administracji publicznej przekroczył termin z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. o 30 dni, co nie stanowi istotnego naruszenia powołanego przepisu, jeśli uwzględni się takie obiektywne okoliczności jak okres urlopowy i konieczność wykonywania czynności służbowych przy zmniejszonej obsadzie urzędu gminy. Ponadto skarga z dnia [...] lipca 2016 r. wpłynęła do organu administracji publicznej w dniu [...] lipca 2016 r., a przekazanie informacji publicznej nastąpiło już w dniu [...] lipca 2016 r. (k. 3-5 akt sądowych). Nie można zatem zarzucić Wójtowi Gminy celowego i istotnego naruszenia prawa bądź też lekceważącego stosunku do prawa. Tym bardziej, że we wniosku z dnia [...] maja 2016 r. skarżący wystąpił o przekazanie zeskanowanych umów, a nie informacji o zawartych umowach. Organ administracji publicznej nie dysponował natomiast co do zasady takimi kontraktami, gdyż nie były one w ogóle zawierane. Co najwyżej Wójt Gminy mógł powiadomić C. U. D. Sp. z o.o. w P. o braku takich dokumentów. Sąd nie przychylił się również do wniosku skarżącego o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o jakim mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może orzec z urzędu albo na wniosek przyznać od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wymieniony środek prawny pełni trzy główne funkcje, tj. (1) funkcję represyjną, (2) funkcję prewencyjną i (3) funkcję kompensacyjną. Należy także zauważyć, że ustawodawca używa w art. 149 § 2 p.p.s.a. wyrazu "może", pozostawiając tym samym sądowi swobodę oceny zasadności przyznania wspomnianej sumy pieniężnej. Konsekwentnie zatem trzeba uznać, że nałożenie na organ administracji publicznej obowiązku zapłaty określonej kwoty na rzecz skarżącego powinno dotyczyć tych przypadków, gdy w okolicznościach konkretnej sprawy zrealizowane zostałyby w ten sposób opisane wyżej funkcje. W kontekście rozważanej skargi należy natomiast stwierdzić, że funkcje te nie zostałyby osiągnięte. Jak sygnalizowano już bowiem wcześniej, zachowanie Wójta Gminy było wprawdzie nieprawidłowe, lecz nie miało cech rażącego naruszenia prawa. Przekroczenie terminu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie było znaczne, a przy tym niezwłocznie po otrzymaniu skargi z dnia [...] lipca 2016 r. organ usunął stan niezgodności z prawem. P. tym przedmiotem żądania we wniosku z dnia [...] maja 2016 r. były w rzeczywistości dokumenty nieistniejące, które nie znajdowały się w dyspozycji organu administracji publicznej. Zachowanie Wójta Gminy nie miało zatem charakteru szczególnie nagannego, zasługującego na dodatkowe napiętnowanie. Brak zatem podstaw zdaniem Sądu do stosowania omawianego środków dyscyplinujących wobec tego organu administracji publicznej. Sąd uznał zarazem, że niniejszy wyrok w wystarczającym stopniu zapewni oddziaływanie na Wójta Gminy i zapobiegnie naruszeniu art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w przyszłości. Brak lekceważącego stosunku do przepisów pozwala bowiem założyć, że stwierdzone uchybienia miały charakter incydentalny i nie będą się już powtarzać. Stwierdzone nieprawidłowości nie prowadzą przy tym do wniosku, że organ administracji publicznej działa dysfunkcyjnie i wymaga zewnętrznej ingerencji. Dlatego też nie można stwierdzić, że przyznanie sumy pieniędzy na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. realizowałoby funkcję prewencyjną tej regulacji. Ponadto w przedmiotowej sprawie nie można również przyjąć, że przyznanie skarżącemu omawianej kwoty kompensowałoby oczekiwanie na reakcję Wójta Gminy na wniosek z dnia [...] maja 2016 r. Skarżący nie wykazał bowiem w żaden sposób, by pozyskanie danych, o jakich mowa w powyższym wniosku, było niezbędne dla realizacji konkretnego celu publicznego lub ważnego celu prywatnego. Tymczasem należy zaznaczyć, że instytucja dostępu do informacji publicznej ma przede wszystkim umożliwiać osobom uprawnionym sprawowanie efektywnej kontroli nad działalnością administracji publicznej, a tym samym zmierza do ochrony interesu publicznego. Omawiana regulacja nie jest natomiast nakierowana bezpośrednio na ochronę interesu prywatnego. P. tym skarżący nie uprawdopodobnił także, by okres oczekiwania na informację publiczną wiązał się dla niego z określonymi dolegliwościami lub negatywnie oddziaływał na sferę jego praw lub obowiązków. Należy również wskazać, że stopień zawinienia organu administracji publicznej przy przekroczeniu terminu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie był znaczny. Mając na uwadze powyższe rozważania, należało zatem zdaniem Sądu oddalić wniosek o zasądzenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości 2.000,00 zł na rzecz skarżącego. Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804).