II SAB/Po 72/24

Dnia 4 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Asesor WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lipca 2024 roku sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę M. K., reprezentowany przez adw. A. T., pismem z dnia 17 kwietnia 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Inspektor Sanitarny w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej również jako: "ustawa" albo "u.d.i.p.") poprzez nieudostępnienie informacji publicznej oraz wniósł o: 1) zobowiązanie Inspektor Sanitarny do rozpoznania wniosku z dnia 28 marca 2024 roku i udzielenia informacji; 2) orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej również jako: "P.p.s.a.") w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.; 4) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący w dniu 28 marca 2024 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Inspektor Sanitarny w zakresie dotyczącym szczepień ochronnych. Pismem z dnia 11 kwietnia 2024 r. organ udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek, niemniej jednak, zdaniem skarżącego organ udzielił "w nikłym stopniu odpowiedzi na pytania", odsyłając skarżącego do publikacji. Do dnia złożenia skargi skarżącemu nie udzielono innych informacji poza zawartymi z dnia 11 kwietnia 2024 roku. W ocenie skarżącego odpowiedzi oraz odesłanie do publikacji są niewystarczające, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Inspektor Sanitarny wniósł o 1) oddalenie skargi w całości; 2) oddalenie wniosku o orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) oddalenie wniosku o nałożenie grzywny na organ; 4) przeprowadzenie dowodów zgłoszonych w treści odpowiedzi na skargę oraz 5) oddalenie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżących. Organ wskazał, iż 1) pytania skarżącego zawarte w pkt 1, 2 ,10, 12 i 14 wniosku nie stanowiły informacji publicznej; 2) na pytania zawarte w pkt 3, 6 i 7 wniosku organ udzielił skarżącemu odpowiedzi; 2) na pytania zawarte w pkt 4, 5, 8 i 13 wniosku organ udzielił skarżącemu odpowiedzi stwierdzając, iż nie posiada żądanych informacji; 4) odnośnie pytań zawartych w pkt 9 i 11 wniosku, dotyczących liczby wypłaconych odszkodowań za niepożądane odczyny poszczepiennie oraz ubiegania się o odszkodowanie w przypadku śmierci lub uszczerbku na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych, organ wskazał, iż wszelkie pytania w tym zakresie należy kierować bezpośrednio do Biura Rzecznika Praw Pacjenta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej również jako: "P.p.s.a."). Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów. W świetle art. 149 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W przypadku uwzględnienia skargi sąd stwierdza także, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Ponadto sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie pozostaje bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącego z dnia 28 marca 2024 r. Wzorzec materialnoprawny dla oceny zasadności przedmiotowej skargi stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność organu polega na tym, że organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany tą ustawą, wbrew przepisom prawa ani nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 U.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej, przy czym w myśl art. 2 ust. 2 u.d.i.p. od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W dalszej kolejności należy wyjaśnić, że termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 od dnia doręczenia adresatowi wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie jest w stanie dotrzymać terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powinien zawiadomić wnioskodawcę w terminie 14 dni od daty otrzymania wniosku o fakcie uchybienia terminowi do udzielenia informacji publicznej, z jednoczesnym podaniem przyczyn opóźnienia i wskazaniem terminu, w którym udostępni informację, nie dłuższym jednak niż dwa miesiące od złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 U.d.i.p.). Po analizie akt sprawy, Sąd przyjął poniżej przedstawione okoliczności faktyczne za własne ustalenia w kontrolowanej sprawie. Z pism procesowych stron jak i akt sprawy wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu administracji w dniu 29 marca 2024 r. i tego dnia rozpoczął się bieg terminu do udzielenia żądanych informacji. Wniosek ten dotyczył udzielenia informacji zgodnie z żądanym zakresem: 1. Na jakiej ustawowej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych? 2. Kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia? 3. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Pańskiego urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne? 4. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, odrze, śwince, różyczce, rotawirusom u osób szczepionych na terenie działania Pańskiego urzędu? 5. Ile osób niezaszczepionych zachorowało i zmarło na ww. choroby na terenie działania Pańskiego urzędu? 6. Jak weryfikowany jest sposób przechowywania szczepionek w poszczególnych placówkach oraz kontrolowana jest ich data ważności. Ile dzieci otrzymało szczepionkę która była źle przechowywana, lub po terminie ważności? 7. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Pańskiego urzędu? 8. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Pańskiego urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? 9. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie? 10. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym? 11. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia? 12. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności. 13. Jakie są statystyki szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej za ostatnie 5 lat na terenie działania Pańskiego Urzędu? 14. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie? Ponadto skarżący wniósł również o udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy dzieci szczepione zgodnie z kalendarzem szczepień są zdrowsze od dzieci nieszczepionych, oczekując uzasadnienia odpowiedzi stosownymi danymi liczbowymi. Pismem z dnia 11 kwietnia 2024 r. organ udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek, informując, iż: . w odniesieniu do pkt. 1,2,10,12 i 14 wniosku oraz jego nienumerowanej części – żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznej; . w odniesieniu do pkt. 3 wniosku - w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym przez tutejszy organ, w ciągu ostatnich 5 lat zarejestrowano następującą liczbę ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP): 2019 - 6 NOP, 2020 - 1 NOP, 2021 - 23 NOP, 2022 - 9 NOP, 2023 - 1 NOP. Zgłoszone NOP spełniały kryteria odczynu poszczepiennego ciężkiego ustalone na potrzeby nadzoru epidemiologicznego w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania, tj. zagrażały życiu i mogły wymagać hospitalizacji lub prowadzić do trwałego ubytku sprawności fizycznej lub umysłowej; . w odniesieniu do pkt. 4, 5, 8 i 13 wniosku - organ nie dysponuje żądanymi informacjami; . w odniesieniu do pkt. 6 wniosku – zgodnie z przepisami prawa szczepionki, jako produkty lecznicze pochodzenia biologicznego, powinny być przechowywane przez punkty szczepień w warunkach tzw. łańcucha chłodniczego w celu zachowania ich trwałości i zapobieżenia zmniejszeniu ich skuteczności. W ramach sprawowanego nadzoru organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej przeprowadzają szczegółowe kontrole punktów szczepień, w trakcie których oceniane są m.in. warunki techniczne i rozwiązania organizacyjne służące monitorowaniu przechowywania szczepionek zgodnie z zaleceniami ich wytwórców. Jednocześnie wyjaśniam, że szczepionki, dla których upłynął określony przez producenta termin ważności powinny zostać niezwłocznie poddane zniszczeniu (utylizacji). Podawanie pacjentom szczepionek, dla których upłynął określony przez producenta termin ważności, zdarza się rzadko i z reguły jest wynikiem błędu ludzkiego (na przestrzeni lat 2022-2024 na terenie powiatu poznańskiego stwierdzono 3 takie przypadki); . w odniesieniu do pkt. 7 wniosku - w ciągu ostatnich 5 lat tutejszy organ nie nałożył żadnej grzywny na lekarzy lub felczerów za niedopełnienie ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego; . w odniesieniu do pkt. 9 i 11 wniosku - dysponentem Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych jest Rzecznik Praw Pacjenta. Wobec powyższego wszelkie pytania w tym zakresie należy kierować bezpośrednio do Biura Rzecznika Praw Pacjenta ([...]). Pomiędzy stronami bezsporne pozostaje, że korespondencja zawierająca odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej dotarła do skarżących przed wniesieniem skargi. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis skarżącego z datą 15 kwietnia 2024 roku. Pismem opatrzonym datą 17 kwietnia 2024 r. (złożone w placówce pocztowej w tym samym dniu) skarżący skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. W treści skargi wskazano, że pismo organu z dnia 11 kwietnia 2024 r. w nikłym stopniu udziela odpowiedzi na postawione pytania i odsyła do publikacji. Zdaniem Sądu stanowisko powyższe uznać należało za nietrafne. I tak, całkowicie chybione są zarzuty naruszenia przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Dokumenty włączone do akt sprawy oraz bezsporne stanowisko stron postępowania pozwala stwierdzić, że organ wypełnił obowiązek określony w art. 13 ust. 1 powołanej ustawy. Przepis wymaga udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Podanie udostępnienia informacji wpłynęło do organu w dniu 29 marca 2024 roku. Podpis odbierającego oraz data doręczenia przy podpisie doręczającego wskazują, że pismo organu z dnia 11 kwietnia 2024 r. zawierające odpowiedzi na wniosek zostało doręczone skarżącemu 15 kwietnia 2024 r. Brak jest również jakichkolwiek podstaw do formułowania stanowiska o naruszeniu art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepis określa obowiązki organu jakie ciążą na nim w sytuacji, gdy oczekiwana informacja nie może być udzielona w terminie 14 dniu. Wówczas organ powinien powiadomić wnioskodawców w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Skoro skarżony organ udzielił odpowiedzi w terminie 14 dni od wpływu wniosku, a więc nie wydłużał terminu załatwienia wniosku do dwóch miesięcy, to nie można zasadnie stawiać zarzutu opóźnienia, czy też nieuzasadnionego opóźnienia, w udzieleniu informacji publicznej. Jakichkolwiek podstaw faktycznych pozbawiony jest zarzut naruszenia art. 2 ust. 2, czy art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ nie przyjmował, że żądanie wniosku dotyczy informacji przetworzonej. Ponadto, z akt sprawy wynika jednoznacznie, że organ udzielił odpowiedzi na każde pytanie zawarte we wniosku skarżących, a przy tym na żadnym etapie załatwiania wniosku nie formułował wobec wnioskodawców oczekiwań wykazania interesu faktycznego, czy prawnego w uzyskaniu informacji. Powodu do uwzględnienia skargi nie stanowi również argumentacja wskazująca na to, że organ "odesłał wnioskodawcę do publikacji". W świetle treści pisma organu jest to twierdzenie oczywiście fałszywe. W żadnej części pisma z dnia 11 kwietnia 2024 r. nie jest zawarte odesłanie do jakichkolwiek publikacji. Co więcej, jako zgodne z prawem Sąd uznaje stanowisko, że organ nie ma obowiązku wydawania decyzji w sytuacji, gdy podanie o udzielenie informacji obejmuje żądania udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Go 18/23, Baza NSA). Za bezprzedmiotowe uznać należy także zarzuty dotyczące naruszenia art. 1 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przypomnieć należy, że organ udzielił odpowiedzi na każde z pytań, które zawarte zostało w podaniu z dnia 28 marca 2024 r. oraz wyjaśnić, że organ, który nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej, co oczywiste nie ma obowiązku jej udostępnienia (art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Nie ma również obowiązku wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 119/17, Baza NSA). Sąd w całości podziela zatem i przyjmuje jako własne wyjaśnienia organu, że udostępnieniu nie podlega informacja, która nie jest informacją publiczną, ani informacja, która nie jest w posiadaniu danego organu. W trybie informacji publicznej należy udostępnić informacje i dokumenty będące w posiadaniu organu, przez niego wytworzone, przetwarzane lub mu przekazane, jeżeli zawierają żądana we wniosku informację. W związku z tym Inspektor Sanitarny nie był obowiązany do udziela informacji dotyczących zadań czy kompetencji innych organów administracji publicznej, jak również do sporządzenia opinii medycznych lub innych opinii eksperckich. Odnotować przy tym należy, że po uzyskaniu odpowiedzi skarżący nie zgłaszali organowi żadnych zastrzeżeń co do kompletności lub jasności udzielonych informacji, lecz od razu skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego, w której przywołali fragmenty z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż niepełna lub niejasna odpowiedź wyczerpuje znamiona bezczynności. Przypomnieć zatem należy, że prawo dostępu do informacji publicznej jest prawem politycznym obywatela, mającym na celu realizację jego konstytucyjnego uprawnienia do kontroli władz publicznych. Charakter tego uprawnienia powoduje, że to wnioskodawca jest gospodarzem postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej, wyznaczając zakres swojego żądania, tj. jakie informacje i w jakiej formie chce otrzymać lub z chce się z nimi zapoznać (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt I OSK 59/17, Baza NSA). Należy w tym kontekście podkreślić, że skarżący na żadnym etapie postępowania nie wskazali na czym polega niepełność lub niejasność udzielonej odpowiedzi, co, w obliczu faktu, iż pismo z dnia 11 kwietnia 2024 r. udziela pełnej i wyczerpującej odpowiedzi na pytania postawione w treści wniosku z dnia 28 marca 2024 r., przesądza o bezzasadności skargi. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.