II SAB/Po 73/23

Dnia 25 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi Ł. D. na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Rektora Uniwersytetu [...] w P. do rozpoznania wniosku z dnia 18 maja 2022 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, IV. oddala skargę w pozostałym zakresie V. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w P. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Dnia 18 maja 2022 r. Ł. D. (dalej jako skarżący lub strona) zwrócił się poprzez skrzynkę ePUAP do Uniwersytetu [...] w P. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: czy w latach 2012 - 2017 następowały w Bibliotece Uniwersyteckiej przenoszenia zbiorów bibliotecznych do innych bibliotek Uniwersytetu lub z innych bibliotek do biblioteki głównej Uniwersytetu oraz czy w tych latach nastąpiły błędy, czasowe zawieszenia systemu elektronicznej obsługi użytkownika biblioteki lub inne okoliczności mogące wpływać na funkcjonowanie systemu. Pismem z dnia 26 czerwca 2023 r. udzielono skarżącemu odpowiedzi na wniosek. Organ wskazał, że w latach 2012 - 2017 nie miało miejsca przenoszenie zbiorów bibliotecznych pomiędzy Biblioteką Uniwersytecką [...], a bibliotekami jednostek organizacyjnych Uniwersytetu. W latach 2012-2017 nie występowały błędy oraz czasowe zawieszenia systemu mogące wpływać na funkcjonowanie systemu. Pismem z 1 czerwca 2023 r. (nadanym przez ePUAP) Ł. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu w P. w przedmiocie braku odpowiedzi na jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł o: 1. Zobowiązanie Rektora Uniwersytetu [...] w P. do udostępnienia informacji publicznej będącej odpowiedzią na jego wniosek w terminie dwóch tygodni. 2. Zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych. 3. Stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rektora Uniwersytetu [...] w P. , miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. Przyznanie od organu na rzecz skarżącego kwoty [...]zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Motywując skargę Ł. D. podał, że 18 maja 2022 r. złożył do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej a na dzień wniesienia skargi, czyli 1 czerwca 2023 r. nadal jego wniosek nie był rozpoznany. Mimo upływu terminu załatwienia sprawy Rektor Uniwersytetu [...] nie podjął żadnych działań zmierzających do merytorycznego rozpatrzenia jego wniosku. Organ nie wydał tez decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Rozpoznanie jego wniosku powinno nastąpić w terminie 14 dni od dnia otrzymania podania przez organ. W ocenie skarżącego organ nie tylko pozostawał w bezczynności, lecz miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o umorzenie postępowania w części dotyczącej punktów 1 skargi, tj. zobowiązania Rektora Uniwersytetu do udostępnienia informacji publicznej będącej odpowiedzią na wniosek skarżącego, a w pozostałym zakresie o jej oddalenie. Organ wskazał, że w dniu 18 maja 2022 r. skarżący skierował do Rektora Uniwersytetu [...] w P. wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Dnia 19 maja 2022 r. zapytanie powyższe zostało skierowane z kancelarii Uniwersytetu do Biblioteki Głównej Uniwersytetu. Organ stwierdził, że był to jeden z wielu wniosków o udostępnienie informacji publicznej złożonych przez Ł. D. dotyczących Biblioteki Uniwersytetu. Odpowiedź na wniosek skarżącego udzielona została przy niewielkim przekroczeniu terminu 14 dni od otrzymania wniosku. Wobec tego Rektor Uniwersytetu [...] w P. nie zaprzecza, iż doszło w omawianej sprawie do przewlekłości postępowania, będącej w istocie wynikiem konieczności odpowiedzi na liczne zapytania wnioskodawcy, co wykazuje skompletowana dokumentacja sięgająca września roku 2021. Organ wskazał, że ostatecznie skarżący uzyskał odpowiedź na wniosek złożony 18 maja 2022 r. W związku z powyższym, wniosek o zobowiązanie Rektora do udostępnienia informacji publicznej, jest nietrafiony. W ocenie Rektora uchybienie spełnienia terminu w udzieleniu odpowiedzi nie miało w przedmiotowej sprawie charakter działania celowego, zmierzającego do ignorowania wniosku skarżącego. Jako takie, w ocenie Rektora Uniwersytetu [...], nie może być mowy o działaniu z rażącym naruszeniem prawa. Organ wniósł także o oddalenie wniosku o wymierzenie organowi grzywny/ przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej jako niezasadnego wobec rozpatrzenia wniosku Ł. D. i udzielenia wnioskowanej informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). W razie uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność organu polega na tym, że organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany tą ustawą, wbrew przepisom prawa ani nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej, przy czym w myśl art. 2 ust. 2 u.d.i.p. od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Nie ulega wątpliwości, że Rektor Uniwersytetu jest organem władzy publicznej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., zaś informacje objęte wnioskiem skarżącego złożonym poprzez platformę ePUAP, stanowiły informację publiczną i mieściły się w zakresie przedmiotowo-podmiotowym u.d.i.p. W dalszej kolejności należy wyjaśnić, że termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 od dnia doręczenia adresatowi wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie jest w stanie dotrzymać terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powinien zawiadomić wnioskodawcę w terminie 14 dni od daty otrzymania wniosku o fakcie uchybienia terminowi do udzielenia informacji publicznej, z jednoczesnym podaniem przyczyn opóźnienia i wskazaniem terminu, w którym udostępni informację, nie dłuższym jednak niż dwa miesiące od złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Z akt spraw wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 18 maja 2022 r. został nadany za pośrednictwem platformy ePUAP o godz. 22:59 i następnego dnia zadekretowany przez organ do Biblioteki Głównej Uniwersytetu. Termin na udzielenie odpowiedzi na wniosek upłynął w dniu 2 czerwca 2022 r. W tym terminie żądanej informacji nie udzielono. Dopiero na skutek złożenia przez skarżącego do tut. Sądu skargi na bezczynność, Rektor Uniwersytetu pismem z dnia 26 czerwca 2023 r. udzielił skarżącemu żądanej informacji. Wbrew więc twierdzeniu zawartym w odpowiedzi na skargę odpowiedź nie została udzielona skarżącemu przy niewielkim przekroczeniu terminu ustawowego, a po upływie ponad roku. Tym samym uznać należało, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego, o czym Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Bezczynność ta ustała po doręczeniu organowi skargi i przed wydaniem niniejszego orzeczenia. Ostatecznie podmiot zobowiązany prawidłowo, choć z opóźnieniem, załatwił wniosek skarżącego, udzielając mu wnioskowanej informacji. Z uwagi na załatwienie wniosku skarżącego przed wydaniem wyroku, Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w punkcie I wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 18 maja 2022 r. Jednocześnie na mocy art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt III wyroku. Dla dokonania oceny, czy w sprawie bezczynność miała charakter rażący należy uwzględnić stopień przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy, okoliczności stanowiące przyczynę zwłoki organu oraz ewentualne czynności podejmowane przez organ. Rażące naruszenie prawa prowadzące do bezczynności musi mieć charakter oczywisty oraz wynikać z lekceważącego traktowania skarżącego i obowiązków organu wynikających z ustawy. Oceniając tę kwestę Sąd miał na uwadze, że wniosek skarżącego wymagał od organu udzielenia stosunkowo krótkiej odpowiedzi, a organ udzielił jej po ponad roku od zarejestrowania wniosku skarżącego. Organ w odpowiedzi na skargę nie przedstawił powodów tak znacznego opóźnienia w udzieleniu odpowiedzi skarżącemu. Twierdzeń o znacznej ilości wniosków skarżącego organ nie poparł żadnymi dowodami. Wobec tego Sąd uznał, że skarżona bezczynność organu miała charakter rażący. Zawarte w punkcie IV sentencji wyroku orzeczenie o oddaleniu dalej idącej skargi odnosi się do zawartego w skardze żądania przyznania stronie sumy pieniężnej w kwocie [...]zł. Należy dostrzec, że Sąd nie jest związany tego rodzaju wnioskiem ani zakresem żądania strony, zaś oceniając przesłanki do przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. bierze pod uwagę indywidualne okoliczności sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W kontrolowanej sprawie Sąd nie stwierdził okoliczności, które dawałyby podstawy do zastosowania art. 149 § 2 p.p.s.a. i przyznania stronie wnioskowanej sumy pieniężnej, wobec czego w tym zakresie skarga na podstawie art. 151 P.p.s.a. została oddalona. O kosztach postępowania, na które składa się kwota 100,00 zł tytułem wpisu od skargi, Sąd orzekł w punkcie V wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na mocy art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.