II SAB/Po 78/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym, w dniu 19 listopada 2015 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania na rzecz radcy prawnego P. T. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. /-/T. Świstak Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przyznał M. K. prawo pomocy w całości w sprawie z jego skargi na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W dniu 17 listopada 2015 r. do Sądu wpłynęło pismo w którym r. pr. P.T.- wyznaczony z urzędu na pełnomocnika skarżącego – poinformował, iż M. K. wypowiedział mu pełnomocnictwo z dniem 12 listopada 2015 r. Jednocześnie r. pr. P. T. wniósł o przyznanie mu od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej na rzecz M. K. , według norm przepisanych. Profesjonalny pełnomocnik wyjaśnił także, iż w dniu 28 października 2015 r. doręczył skarżącemu opinię prawną o braku podstaw prawnych i faktycznych wniesionej przez niego w niniejszej sprawie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z aktualnie obowiązującą treścią art. 258 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo po postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a"). Czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. Do czynności tych należy m.in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Niemniej zgodnie z brzmieniem art. 258 § 4 p.p.s.a. czynności, o których mowa w § 2, może w szczególnie uzasadnionych przypadkach wykonywać sąd. Na postanowienia albo zarządzenie sądu, o których mowa w § 2 pkt 6-8, przysługuje zażalenie. W przedmiotowej sprawie zaistniała szczególna okoliczności uzasadniająca rozpoznania przez sąd wniosku wyznaczanego z urzędu radcy prawnego o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej polegającej de facto na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z przepisem 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepisy o opłatach za czynności radców prawnych, do których odsyła dyspozycja art. 250 p.p.s.a., zawarte są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Dz.U.2013., poz. 490 z późn. zm.; dalej: "rozporządzenie"). Zgodnie z § 15 tego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-4, oraz. 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Opłaty w postępowaniu przed sądem administracyjnym zostały określone w § 14 ust. 2 tego rozporządzenia. Zgodnie z stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wynagrodzenie dla pełnomocnika wyznaczonego z urzędu należy się za pomoc prawną faktycznie udzieloną stronie, dla której pełnomocnik z urzędu został ustanowiony (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2005 r., sygn. akt OZ 720/04, oraz z dnia 28 maja 2013 r. o sygn. II FZ 303/13 – oba opublikowane na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przewidziany w art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych obowiązek Skarbu Państwa ponoszenia kosztów nieopłaconej przez strony pomocy prawnej z urzędu dotyczy pomocy "udzielonej", a zatem powstaje w momencie rozpoczęcia wykonywania przez radcę prawnego czynności związanych bezpośrednio z udzieleniem pomocy stronie, dla której został on wyznaczony. Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472). W ocenie Sądu sporządzenie opinii prawnej, o braku podstaw faktycznych i prawnych wniesionej skargi do sądu administracyjnego I instancji nie stanowi czynności polegającej na udzieleniu pomocy prawnej, gdyż nie zmierza do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej skarżącego. Sporządzenie takiej opinii, dotyczącej już wniesionej przez skarżącego skargi, może być odczytywane przez stronę jako odmowa udzielenia pomocy prawnej. Tym bardziej, iż w piśmie adresowanym do strony r.pr. P. T.wyraźnie stwierdził, iż w przypadku braku zgody z przesłaną opinią, skarżący może wypowiedzieć pełnomocnictwo lub wystąpić do sądu o wyznaczenie innego pełnomocnika z urzędu. Zauważyć przy tym należy, iż przepisy zawarte w § 14 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. nie przewidują wynagrodzenia za wydanie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi do sądu administracyjnego I instancji. Jedynie za sporządzenie opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej wprost przewidziane jest wynagrodzenie dla radcy prawnego - § 14 ust 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia uznając, iż pomoc prawna nie została w rzeczywistości udzielona skarżącemu przez r.pr. P.T., a tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o zwrot kosztów udzielonej pomocy prawnej. /-/ T. Świstak