II SAB/Po 8/09

Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2009r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. H. na bezczynność Starosty w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; postanawia odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. /-/ S.Michalski J. H. przy skardze na bezczynność Starosty Słupeckiego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (nr sprawy ...) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Posiada działkę o pow. 14 arów położoną w [...], którą częściowo wydzierżawia. Oświadczył, że jego miesięczny dochód wynosi około 1.750,00zł (760,00zł emerytura oraz 1.000,00zł czynsz dzierżawny); żona skarżącego pobiera świadczenia rentowe w wysokości 650,00zł miesięcznie. Według oświadczenia 33% dochodu Skarżący wydatkuje na leczenie. Zaznaczył także, że czynsz dzierżawny przeznacza na zwrot odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Pismem z dnia 04 marca 2009r. Wnioskodawca został zobowiązany do: udokumentowania wysokości dochodu, przedłożenia odpisu ostatniego zeznania podatkowego, przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych, przedłożenia spisu średnich miesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego w tym kosztów leczenia, złożenia oświadczenia o posiadanych pojazdach oraz szczegółowego opisu sposobu zagospodarowania posiadanych nieruchomości. W odpowiedzi Skarżący przedłożył tzw. odcinki ZUS oraz postanowienie Sądu Okręgowego w K., z którego wynika, że Skarżący został zwolniony od kosztów sądowych w ¾ części. Zgodnie z §2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 22, poz. 2193 ze zm.) wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej wynosi 100,00zł. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). W myśl powołanej regulacji ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Natomiast obowiązkiem Sądu jest wezwać Skarżącego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, jeżeli oświadczenie majątkowe jest niewystarczające lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). Zgodnie z §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. nr 227, poz. 2245) dokumentami źródłowymi, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym, mogą być w szczególności: 1) odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; 2) wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3) wypisy z rejestrów urzędowych; 4) odpis aktualnych bilansów; 5) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; 6) zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Zatem, nie kwestionując oświadczenia, co do stanu zdrowia oraz konieczności ponoszenia wydatków na leczenie, wskazać należy, że Wnioskodawca nie wykonał wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego. Z kolei na podstawie przekazanych informacji nie można przyjąć, że nie jest on w stanie uiścić kosztów sądowych niniejszego postępowania, w szczególności wpisu od skargi w kwocie 100,00zł. Wnioskodawca posiada stałe dochody i zgromadził znaczny majątek (nieruchomości) w porównaniu z wysokością kosztów sądowych. Według treści oświadczenia stały miesięczny dochód w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie Wnioskodawcy wynosi 1.205,00zł. Z oświadczania majątkowego nie wynika, aby rozmiar wydatków utrzymania koniecznego dla Skarżącego i jego żony przewyższał, czy choćby w całości wyczerpywał, uzyskiwane miesięczne dochody. Skarżący nie określił tych kosztów na wezwanie. Nie przedłożył także wyciągów z rachunków bankowych, dlatego nie można stwierdzić czy posiada on zdolność gromadzenia oszczędności. Ujawniony dochód wielokrotnie przewyższa koszty przedmiotowego postępowania sądowego, co może wskazywać, że uiszczenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie, a także wpisu od skargi zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Po 9/09 (100,00zł), pozostaje w zasięgu zdolności płatniczych Skarżącego. Tym bardziej, że uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny spowodowany obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych należy rozważać mając na uwadze całokształt stosunków majątkowych strony. Nie należy zawężać tej oceny jedynie do wielkości miesięcznych dochodów. Istotne dla oceny rzeczywistych zdolności do poniesienia kosztów sądowych są zarówno rodzaj i liczba posiadanych samochodów, jaki i rodzaj posiadanych nieruchomości oraz sposób ich zagospodarowania. Istotne jest również i to, że stałe dochody i posiadany majątek umożliwiają wsparcie się kredytem lub pożyczką. W takiej sytuacji powstaje realna możliwość sfinansowania kosztów sądowych z przyszłych dochodów; obowiązek uiszczenia kosztów można rozłożyć na dłuższy okres czasu. Tym samym zwrot pozyskanych środków może nastąpić w częściach, które nie będą istotnym uszczerbkiem dla miesięcznych dochodów wnioskodawcy. Zdolność Skarżącego do poniesienia najniższych kosztów sądowych (wpis w kwocie 100,00zł) potwierdza także postanowienie Sądu Okręgowego w K. załączone do pisma z dnia 13 marca 2009 roku (k. 20). Z powyższych względów uznać należało, że brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny nie został wykazany. Dlatego, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ S.Michalski