II SAB/Po 81/19

Dnia 5 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2020 roku sprawy ze skargi D. C. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę Skarga dotyczy bezczynności Dyrektora Zakładu Karnego (zwanego dalej "Dyrektorem Zakładu") w zakresie udostępnienia informacji publicznej na wniosek D. C. datowany na [...] czerwca 2019 r. obejmujący żądanie udostępnienia informacji publicznej – odpisu grafiku dyżurów pielęgniarek i pielęgniarzy w Zakładzie Karnym we [...] (zwanego dalej "Zakładem Karnym") w czerwcu 2019 r. Złożeniu skargi towarzyszyły następujące okoliczności. Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. D. C. wystąpił do Dyrektora Zakładu w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej "u.d.i.p.") o udostępnienie grafiku dyżurów pielęgniarek i pielęgniarzy pracujących w Zakładzie (k. 6 akt sądowych). Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] Dyrektor Zakładu poinformował D. C., że dyżury pielęgniarskie w dni powszednie odbywają się w godzinach od 700 do 1500, przy czym od 1200 do 2000 dyżur popołudniowy pełnią dwie pielęgniarki, natomiast dyżury pielęgniarskie w dni świąteczne i w weekendy odbywają się w godzinach od 700 do 1500 (k. 7 akt sądowych). Następnie D. C. wniósł skargę na bezczynność. Wskazał, że domagał się udostępnienia mu odpisu grafiku dyżurów pielęgniarskich za cały miesiąc, a pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. udostępniono mu tylko godziny, w których dyżury są pełnione. Wobec tego należy stwierdzić, że nie została mu udzielona informacja publiczna, w której posiadaniu jest Dyrektor Zakładu (k. 5 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. D. C. udzielono żądanych informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W sprawie nie było przedmiotem sporu, że spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący był zgodnie z art. 2 u.d.i.p. podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z kolei Dyrektor Zakładu jako organ Służby Więziennej na mocy art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1427 ze zm.), w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązany jest do udostępniania informacji publicznej jako podmiot wykonujący zadania publiczne. Prawo do informacji publicznej, o czym stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 ab initio u.d.i.p. obejmuje także uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, którą stanowi najogólniej rzecz biorąc każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 ustawy), a więc również informacja o wewnętrznym funkcjonowaniu zakładu karnego. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest jedynie to, czy można twierdzić, iż Dyrektor Zakładu – kierując do D. C. pismo z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] – wywiązał się należycie z obowiązku stosownej reakcji na uprzedni wniosek zainteresowanego z dnia [...] czerwca 2019 r. Dodać można, że skarżący pismo z dnia [...] czerwca 2019 r. – jak sam przyznał w skardze – otrzymał, ale jest z niego nieusatysfakcjonowany i uznaje, że nie zrealizowano jego żądania. W ocenie Sądu Dyrektor Zakładu kierując do skarżącego pismo z dnia [...] czerwca 2019 r. wywiązał się z obowiązku udostępnienia mu informacji publicznej. W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że D. C. jako powód wniesienia skargi uwypukla okoliczność, iż we wniosku z dnia [...] czerwca 2019 r. domagał się odpisu grafiku dyżurów pielęgniarek i pielęgniarzy w czerwcu 2019 r., a informacji w takiej postaci mu nie przekazano. Sąd nie zaprzecza, że informacja – jaką przesłano skarżącemu w piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] – w swej formie nie jawi się jako "grafik" w najpopularniejszym, powszechnie przyjętym znaczeniu tego słowa, czyli jako "dokładny plan wykonywania jakichś czynności, mający postać tabeli lub wykresu" (https://sjp.pwn.pl/slowniki/Grafik.html). Z treści skargi złożonej do Sądu można natomiast wnioskować, że dokument w takiej właśnie postaci chciałby zapewnie otrzymać D. C.. Skarżący powinien mieć jednak świadomość, że podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej udostępniają informację, która jest w ich dyspozycji. Mogą więc przekazać wnioskodawcy dane nie tylko w zakresie merytorycznym ograniczonym zakresem posiadania, ale także w określonej posiadanej postaci. Co do tej drugiej kwestii pożądanym jest oczywiście, aby udostępniane dane przedstawiać tak, żeby były one dla odbiorcy czytelne i zrozumiałe. Z reakcji organu wyrażonej w piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] można wywnioskować, że dane godzinowe pracy pielęgniarek i pielęgniarzy, tworzące ich stały harmonogram pracy, to wszelkie dane posiadane przez Zakład Karny składające się na porządek pracy wymienionych osób. Na pytanie więc o "grafik" pracy pielęgniarek i pielęgniarzy Dyrektor Zakładu przedstawił D. C. w sposób dokładny rozkład ich pracy, z podaniem godzin dyżurów i rodzajów dyżurów. Dane te nie mają formy tabeli czy wykresu, a więc form najczęściej kojarzonych z "grafikiem" (o czym wyżej), niemniej nie ulega wątpliwości, że pismo z dnia [...] czerwca 2019 r. zawiera wszelkie dane opisujące kompleksowo harmonogram dyżurów pielęgniarskich w Zakładzie Karnym. P. to jest zatem adekwatną odpowiedzią, gdy chodzi o zakres merytorycznego żądania udzielenia informacji publicznej. Końcowo podnieść należy, iż głównym celem u.d.i.p. jest niewątpliwie społeczna kontrola władzy publicznej. Jeśli natomiast rzeczywistą intencją wystąpienia z wnioskiem informacyjnym są inne względy, to nie zasługują one na aprobatę, albowiem w takim przypadku stanowią one przejaw nadużycia prawa do informacji publicznej. Sądowi z urzędu znana jest aktywność skarżącego w korzystaniu z prawa do informacji publicznej. D. C., będąc osobą osadzoną, składa liczne wnioski o udostępnienie informacji skierowane do zakładów karnych czy sądów powszechnych i to nie tylko w województwie wielkopolskim. Następnie, gdy tylko żądanej informacji nie otrzyma albo jest ona niesatysfakcjonująca, natychmiast – z reguły bez próby żadnych wyjaśnień – kieruje skargi na decyzje odmowne lub skargi na bezczynność (ustalono to na podstawie danych znajdujących się w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach stworzonej na potrzeby sądów administracyjnych). Dodać należy, że w większości ze spraw sądowoadministracyjnych D. C. otrzymuje z urzędu profesjonalną pomoc fachowego pełnomocnika, a mimo to jego skargi są oddalane (według szacunkowych danych z Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach można ustalić, że w stosunku do skarżącego wydano 45 wyroków oddalających skargę, a w jednym tylko przypadku doszło do uwzględniania skargi). Przedstawiając powyższe uwagi Sąd nie zamierza oczywiście w jakikolwiek sposób podważać praw D. C. wynikających z u.d.i.p. i jego prawa do sądu jako takich, niemniej chciałby zwrócić uwagę na fakt, iż skarżący bardzo intensywnie korzysta z prawa obywatela do informacji publicznej, gdy tylko wyraża niezadowolenie z rozpatrzenia jego wniosków, natychmiast kieruje się na drogę sądową. Generuje przez to znaczące koszty społeczne obsługi jego spraw (zostaje z reguły zwolniony z kosztów sądowych i otrzymuje pełnomocnika z urzędu). D. C. nie podejmuje przy tym ze swojej strony żadnych starań, aby chociażby zarysować cel pozyskiwania kolejnych danych o działalności podmiotów publicznych, a zarazem też nie stara się unikać sporów sądowych w sytuacji, gdy wniesienie skargi nie jest koniecznie potrzebne. Niniejsza sprawa należy właśnie do takich, gdzie pojawiają się zasadne pytania o nadużycie prawa do informacji publicznej i związanego z tym prawa do ochrony sądowej. Warto zwrócić uwagę chociażby na fakt, że D. C. po swoim wystąpieniu – bez zwłoki i bez przeszkód – otrzymał dokładne dane o stałym harmonogramie dyżurów pielęgniarskich w Zakładzie Karnym. Racjonalnie oceniając dane te obrazują zainteresowanemu wyczerpująco to, w jaki sposób podmiot publiczny (Zakład Karny) realizuje swe zadania w wycinku aktywności objętej wnioskiem o udzielenie informacji publicznej (organizacji pracy pielęgniarek i pielęgniarzy). Jeżeli jednak z jakiś względów dane te okazały się dla skarżącego niesatysfakcjonujące czy niewystarczające – a podkreślić należy, że zrozumienie intencji skarżącego jest trudne, gdyż nie wyjaśnia on celu swoich wystąpień – to nic nie stało na przeszkodzie, aby sprecyzował on ewentualnie wobec organu swoje dalsze oczekiwania. Tymczasem D. C. dysponując przesłanym mu stałym harmonogramem dyżurów pielęgniarskich, skierował skargę na bezczynność, domagając się "grafiku" za czerwiec 2019 r. Skarżący zatem za pośrednictwem Sądu domaga się nie tyle zagwarantowania realizacji prawa do informacji publicznej (żądane dane w ujęciu merytorycznym mu wszakże udostępniono), ale przymuszenia organu do wyrażenia tych samych danych w określonej, wyobrażonej przez siebie postaci. To ostatnie roszczenie nie może zostać uwzględnione. W tym stanie rzeczy Sąd nie stwierdził, aby Dyrektor Zakładu pozostawał bezczynny w reakcji na wniosek z dnia [...] czerwca 2019 r. o udzielenie informacji publicznej. Działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzeczono więc o oddaleniu skargi.