II SAB/Po 87/24

Dnia 14 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 sierpnia 2024 roku sprawy ze skargi K. J. na bezczynność i przewlekłość Starosty w przedmiocie wyłączenia gruntu z produkcji rolnej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Starosty do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 05 grudnia 2023 r. w przedmiocie wydania decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej, 2. stwierdza, że Starosta dopuściła się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, 3. stwierdza, że bezczynność i przewlekłość Starosty nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądza od Starosty na rzecz skarżącego kwotę 597,- zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. K. J. (dalej również jako: "wnioskodawca" albo "skarżący") pismem z dnia 05 grudnia 2023 r., (data wpływu do organu) zwrócił się do Starosty S. (dalej również jako: "Starosta") z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie wyłączenia gruntu z produkcji rolnej. Pismem z dnia 04 stycznia 2024 r. Starosta wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku, a następnie, w dniu 16 stycznia 2024 r., wszczął postępowanie administracyjne. Wnioskodawca pismem z dnia 07 marca 2024 r. złożył ponaglenie na działanie Starosty, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowieniem z dnia 09 maja 2024 r., nr [...] wskazało, że Starosta dopuścił się bezczynności i zobowiązało Starostę do załatwienia sprawy do dnia 31 maja 2024 r. Równocześnie pismem z dnia 29 kwietnia 2024 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania. Odpowiadając na skargę organ wyjaśnił, że sprawa zostanie rozstrzygnięta do dnia 31 maja 2024 r. Pismem procesowym z dnia 25 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie bezczynności i przewlekłości Starosty, bez stwierdzenia, że miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa, umorzenie postępowanie sądowoadministracyjnego z uwagi na załatwienie sprawy decyzją z dnia 04 czerwca 2024 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej również jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do treści art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 803, dalej jako: "K.p.a.") organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Z cytowanych unormowań wynika, że podstawowym terminem załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym jest uczynienie tego "niezwłocznie", a w przypadku gdy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego – zasadniczo w terminie jednego miesiąca, względnie dwóch miesięcy. Kwestią która nie budzi wątpliwości pozostaje, że skarżący pismem z dnia 05 grudnia 2023 r., (data wpływu do organu) zwrócił się do Starosty z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie wyłączenia gruntu z produkcji rolnej. Pismem z dnia 04 stycznia 2024 r. Starosta wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku, a następnie po jego uzupełnienia w dnu 16 stycznia 2024 r. Starosta wszczął postępowanie administracyjne, które zostało zakończone wydaniem w dniu 04 czerwca 2024 r. decyzji administracyjnej. Oznacza to, że jeszcze przed rozpoznaniem skargi została wydana decyzja. Rozpoznając przedmiotową skargę Sąd uznał jednak, że była ona zasadna w dniu jej wniesienia, niemniej jednak w chwili orzekania przez Sąd stan bezczynności oraz przewlekłości ustał, skoro decyzją z dnia 04 czerwca 2024 r. zakończono sprawę. Dlatego też postępowanie sądowe - w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności - należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 161 § 1 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał jednak na uwadze, że skargę w niniejszej sprawie złożono skargę na "przewlekłość" i "bezczynność" Starosty, którą poprzedzano ponagleniem. Konsekwentnie obowiązkiem Sądu było rozstrzygnięcie, czy Starosta dopuściło się w niniejszej sprawie bezczynności lub przewlekłości w rozpoznaniu sprawy. Sąd zauważa, że bezczynność oznacza nie załatwienie sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57), co potwierdza definicja legalna wprowadzona do K.p.a. z dniem 01 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.). Analiza akt sprawy wskazuje, że tak rozumiana bezczynność miała miejsce w niniejszej sprawie. W toku prowadzonego postępowanie niewątpliwie nie załatwiono sprawy w terminie przewidzianym przepisami K.p.a., jak również nie wyznaczono terminu, o jakim mowa w art. 36 § 1 K.p.a. Dopiero w dniu 23 maja 2024 r. wskazano, że strona może zapoznać się materiałem dowodowym w sprawie i przedstawić swoje stanowisko, lecz miało to miejsce z naruszeniem terminów przewidzianych przepisami K.p.a. Przewlekłością pozostaje natomiast, w świetle art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. stan, w którym postępowanie administracyjne toczy się dłużej niż dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W powyższym zakresie Sąd zauważa, że prowadzenie postępowania pomiędzy jego wszczęciem, aż do momentu wydania decyzji stanowiło postępowania, w którym Starosta działał w sposób opieszały, niesprawny i nieskuteczny, a sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. Brak rozpoznania sprawy nie wynikał z prowadzonego postępowania dowodowego, lecz z uwagi – jak wskazuje sam organ – na skomplikowany stan faktyczny we wniosku oaz problemy interpretacyjne. Nie są to jednak okoliczności, które uzasadniałyby tak długi okres braku rozpoznania sprawy. Równocześnie Sąd był zobowiązany rozstrzygnąć, czy bezczynność lub przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zauważa, że oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, Sąd, biorąc pod uwagę charakter sprawy oraz długość prowadzonego postępowania uznał, że choć bezczynność i przewlekłość organu miała miejsce (pkt 2 wyroku), to nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 wyroku), o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasadzoną od organu na rzecz skarżącego sumę kosztów postępowania składają się uiszczony wpis od skargi w wysokości 100,- zł oraz 480,- zł z tytułu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).