II SAB/Po 9/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.K. na bezczynność Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Postanowieniem referendarza sądowego z 16 maja 2016r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Postanowienie powyższe zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzeczeniem z 11 sierpnia 2016r. Skarżący M. K. w dniu 1 marca 2017, po raz kolejny, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Domagał się zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku na urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że z uwagi na stan zdrowia nadal nie dysponuje pracą, dochodami i jakimikolwiek środkami na utrzymanie, co powoduje że od maja 2011r. znajduje się na utrzymaniu schorowanej matki. Matka uzyskuje emeryturę w wysokości około [...] zł miesięcznie. Podał, że jego matka również choruje, co sprawia, że uzyskiwane z emerytury środki reglamentowane są na leczenie i związane z tym koszty, w pozostałej niewielkiej części stanowiąc źródło utrzymania gospodarstwa domowego. Nadto skarżący oświadczył, że obecne środki pozostające w dyspozycji Matki skarżącego wraz z uzyskanymi w styczniu 2014r. z likwidacji polisy ubezpieczeniowej przez wnioskodawcę, stanowić muszą zaplecze zabezpieczenia środków materialnych dla przeprowadzenia zabiegów ratujących życie i zdrowie Matki wnioskodawcy, z zakresu schorzeń (k. 306v). W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, czy wartościowych ruchomości. Oświadczył, że aktualnie nie posiada żadnych oszczędności. Nadto wskazał, że z emerytury matki około [...] zł miesięcznie przeznacza na leczenie dla niej i skarżącego, do tego dochodzą koszty wizyt lekarskich i rehabilitacji u specjalistów. Brak środków uniemożliwia wnioskodawcy i jego Matce powyższe, wymuszając gromadzenie środków niezbędnych na planowane operacje i zabiegi. Stan zdrowia skarżącego uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek pracy, a wysokość emerytury Matki wnioskodawcy uśredniona na dwie osoby – swą wysokością uniemożliwia uzyskanie pomocy społecznej, co sprawia, że emerytura jego Matki staje się jedynym źródłem utrzymania. Skarżący dalej argumentował, że jedynie Matka wnioskodawcy sprawuje nad nim opiekę, wyłączenie w zakresie dachu nad głową i wyżywienia, nie prowadząc wspólnego gospodarstwa domowego. Z urzędu wiadomym jest, że Matka skarżącego jest właścicielką domu o powierzchni [...] m² w K. koło P. Wnioskodawca w części wniosku dotyczącej osiąganych dochodów wskazał ich brak i jednocześnie nie wymienił zobowiązań i stałych wydatków, jakie ponosi z tytułu koniecznego utrzymania. Dodał, że brak jest śladowego nawet usiłowania ustalenia przez WSA w Poznaniu i NSA w zakresie stanu faktycznego i prawnego wynikającego z treści przedstawionych przez niego oświadczeń, wniosków, informacji i dokumentów źródłowych, uzasadnia zarzut dotąd zaniedbań zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 4 czerwca 1982r., wadliwego ustalenia tego stanu na podstawie wyroku WSA w Gliwicach z dnia12 sierpnia 2009r. W celu ustalenia aktualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego, został wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wezwanie przesłane na prawidłowy, wskazany przez skarżącego adres do doręczeń, nie zostało podjęte przez adresata, pomimo dwukrotnego awiza i powróciło do Sądu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Przesyłkę pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 20 kwietnia 2017r. Zarządzenie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy pozostało bez odpowiedzi. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości winien być rozpoznany w oparciu o treść art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uzależniona jest od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie przyjęto za przesłankę pierwotnego rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego sprawy dotyczącego sytuacji finansowej strony nie można zmienić lub uchylić postanowienia bez zmiany okoliczności sprawy, nawet gdyby poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. Wynika z tego, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie należy dokonywać ponownej oceny tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Porównać należy sytuację zakreśloną w dwóch wnioskach, następnie dokonać oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, zdecydować, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt II FZ 768/12 [w:] CBOSA). Przy ocenie pierwszego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości Wojewódzki Sąd Administracyjny ostatecznie uznał, że złożone przez skarżącego oświadczenia i dokumenty nie pozwalają na rekonstrukcję jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. W szczególności nie jest możliwe ustalenie, czy poniesienie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania jego i jego rodziny. Skarżący przedstawił dane dotyczące historycznego okresu od 2010 do 2014r. i ogólnikowe informacje dotyczące swojej sytuacji, uchylił się od podania kwoty uzyskanej z likwidacji polisy ubezpieczeniowej, czy aktualnych kosztów leczenia i opieki medycznej. W aktualnym wniosku o prawo pomocy z 1 marca 2017r. tak samo jak w poprzednim, skarżący powołał się chorobę swoją i matki, brak dochodów, brak pracy, brak jakiegokolwiek majątku, wartościowych ruchomości i brak oszczędności oraz na brak pomocy ze strony urzędu pracy i pomocy społecznej. Podnosił, że mimo opieki jaką sprawuje jego matka w zakresie udzielenia zamieszkania i wyżywienia nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Celem ustalenia aktualnej sytuacji finansowej zobowiązano skarżącego do podania wszystkich jego źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych oraz innych osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, w tym do podania czy prowadzi działalność gospodarczą oraz do poparcia tych oświadczeń dokumentacją podatkową (zeznania i deklaracje podatkowe za 2015 i 2016r.). Wezwano skarżącego do wyjaśnienia okoliczności przebywania na nieruchomości położonej w P. przy ul. S., skoro jak podaje we wniosku matka udziela mu miejsca zamieszkania w K. Nadto zobowiązano skarżącego do podania szczegółowych informacji dotyczących wysokości kosztów leczenia jego i matki, w tym czy korzystają z publicznej, czy prywatnej służby zdrowia. Skarżący został zobowiązany do złożenia oświadczenia dotyczącego posiadanych środków na rachunkach bankowych jakimi dysponuje, w tym rachunku należącego do matki. Istotne dla ustalenia możliwości płatniczych skarżącego jest bowiem, czy posiadają zgromadzone tam środki, skoro skarżący podał, że nadal dysponuje środkami z polisy ubezpieczeniowej, które gromadzi z przeznaczeniem na pokrycie kosztów leczenia, zabiegów i operacji. Obroty na rachunkach bankowych najpełniej bowiem odzwierciedlają realną sytuację finansową wnioskodawcy ubiegającego się o prawo pomocy i umożliwiają ocenę jego możliwi finansowych w zakresie poniesienia kosztów postępowania sądowego. Skarżący we wniosku na formularzu i po wezwaniu do jego uzupełniania uchylił się od podania wysokości środków jakie rzeczywiście zadysponował na leczenie. Skarżący w formularzu PPF nie podał także wysokości kosztów koniecznego utrzymania rodziny, które wskazują na wysokość środków jakimi realnie dysponuje. Pomimo wezwania nie udzielił również żadnych dodatkowych informacji w tym zakresie. Skarżący, tak samo jak poprzednio, poza ogólnymi oświadczeniami o braku środków finansowych i polemiką z poprzednim rozstrzygnięciem w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie udzielił żadnych informacji potwierdzających aktualny stan majątkowy i finansowy, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych w celu uwiarygodnienia i udokumentowania podnoszonych twierdzeń. Skarżący, pomimo wezwania uniemożliwił dokonanie merytorycznej oceny w zakresie pogorszenia się jego sytuacji finansowej. Analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy, który był poddany ocenie na wcześniejszym etapie postępowania sądowego oraz aktualnego wniosku wskazuje, że dane w nich zawarte nie uległy żadnej zmianie, w szczególności skarżący nie wykazał, że bieżąca sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. Nie przedstawił na tą okoliczność żadnej konkretnej argumentacji i nie poparł jej dokumentami źródłowymi. Nadal bowiem skarżący odwołuje się jedynie do braku jakichkolwiek środków, uniemożliwiając weryfikację tych twierdzeń. Ogranicza się do gołosłownego twierdzenia, że z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć pracy i matka zapewnia mu mieszkanie i wyżywienie. W istocie nadal nie przedstawił żadnych konkretnych danych pozwalających zobrazować rzeczywistą sytuację rodzinną, majątkową i finansową skarżącego, nie wskazuje dowodów, które potwierdzałyby faktyczną sytuację finansową w jakiej się znajduje. Z uwagi na powyższe, skoro skarżący nadal nie udziela, wolnych od wątpliwości, pełnych informacji służących ocenie jego aktualnej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej, to okoliczności istotne dla rozpoznania wniosku po prawo pomocy nie uległy zmianie od daty wydania poprzedniego postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Uznać należy, że brak jest przesłanek do zmiany stanowiska w tym przedmiocie. Jak już wskazywano w postanowieniach wydanych w sprawie rozpoznania pierwszego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, ma ono charakter wyjątkowy i jest przyznawane osobom, które poza własnymi oświadczeniami wykażą trudną sytuację materialną i brak możliwości pozyskania we własnym zakresie środków na pokrycie kosztów postępowania. W sytuacji skarżącego, który powołuje się jedynie na brak czegokolwiek i uchyla się od udzielenia konkretnych danych zmierzających do merytorycznej oceny jego realnej kondycji finansowej i nie przedstawia jakichkolwiek dokumentów źródłowych obrazujących jego sytuację, nie ma podstaw do zmiany postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w całości. Co więcej, z uzasadnień poprzednich postanowień w przedmiocie prawa pomocy skarżący dowiedział się jakie informacje i dane winien podać by jego wniosek mógł być merytorycznie oceniony, co do jego zasadności. Skarżący tego wymogu ponownie nie dopełnił. Wobec powyższego uznać należy, że okoliczności sprawy nie uległy zmianie, aby skarżącemu przyznać prawo pomocy chociażby w części. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 165 P.p.s.a., art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska