II SAB/Po 94/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. L. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w P. I. L. Zastępca E. G. w przedmiocie protokołu z czynności objęcia kancelarii komorniczej postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić Skarżącej kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. I. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w P. I. L. Zastępca E. G. w przedmiocie protokołu z czynności objęcia kancelarii komorniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu, skarga podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.). Na wstępie należy wskazać, że stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta sprawowana jest zaś pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Z treści skargi wniesionej do Sądu w niniejszej sprawie można wywnioskować, że Skarżąca zarzuca Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym bezczynność w przedmiocie niedoręczenia oraz nieprzespania protokołu z czynności objęcia Kancelarii Komorniczej. W ocenie Skarżącej Komornik obowiązany był do sporządzenia takiego protokołu na mocy art. 67 K.p.a. (Sąd założył, iż w skardze błednie powołano się na art. 67 K.p.c.) W pierwszej kolejności wskazać należy, iż nie można uznać, że przejęcie Kancelarii Komorniczej przez Kuratora czy też Komornika Zastępcę stanowi przejaw działalności administracji publicznej. Z tych tez względów wbrew zarzutom skargi do takiej czynności nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym miejscu odnotować należy, iż zasady wyznaczania Zastępcy Komornika, Kuratora oraz czynności z tym związane regulowane są w ustawie z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1691 – dalej jako "ustawa o komornikach"). Z powyższych względów wskazać należy, iż zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o komornikach w przypadku odwołania komornika z zajmowanego stanowiska, wygaśnięcia powołania na stanowisko komornika z mocy prawa, przeniesienia komornika albo zawieszenia komornika w czynnościach, zastępcę komornika wyznacza, w drodze zarządzenia, prezes właściwego sądu apelacyjnego na wniosek rady właściwej izby komorniczej. We wniosku wskazuje się osobę kandydata na zastępcę komornika i przyczyny zastępstwa. Ponadto zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o komornikach Kurator kancelarii sporządza spisy: 1) spraw zakończonych; 2) spraw niezakończonych; 3) urządzeń ewidencyjnych niezbędnych do prowadzenia spraw niezakończonych; 4) zbędnych urządzeń ewidencyjnych; 5) dokumentacji w kancelarii; 6) ruchomości stanowiących wyposażenie kancelarii. Kurator kancelarii doręcza odwołanemu lub przeniesionemu komornikowi albo komornikowi, którego powołanie wygasło z mocy prawa, a w przypadku śmierci komornika - jego następcy prawnemu odpisy spisów, o których mowa w ust. 1 pkt 5 i 6 (art. 52 ust. 1 ustawy o komornikach). W terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisów spisów, o których mowa w ust. 1 pkt 5 i 6, odwołany lub przeniesiony komornik albo komornik, którego powołanie wygasło z mocy prawa, a w przypadku śmierci komornika - jego następca prawny może wnieść do nich zastrzeżenia lub uwagi (art. 52 ust. 3 ustawy o komornikach). Zwrócić również należy uwagę, iż w myśl art. 54 ust. 1 W przypadku powołania na stanowisko po odwołanym lub przeniesionym komorniku albo komorniku, którego powołanie wygasło z mocy prawa, kurator kancelarii przekazuje komornikowi obejmującemu kancelarię sprawy niezakończone i urządzenia ewidencyjne niezbędne do prowadzenia spraw niezakończonych, wraz ze spisami, o których mowa w art. 52 ust. 1 pkt 2, 3, 5 i 6, zastrzeżeniami i uwagami, o których mowa w art. 52 ust. 3, oraz pieczęcią urzędową. I co istotne w niniejszej sprawie z przekazania, o którym mowa wyżej sporządza się protokół, który podpisują kurator kancelarii i komornik obejmujący kancelarię (art. 54 ust. 2 ustawy o komornikach). Wobec powyższego wskazać należy, iż procedura związana z przejęciem kancelarii została szczegółowo uregulowana w ustawie o komornikach i przewiduje ona obowiązek sporządzenia protokołu przekazania kancelarii przez kuratora komornikowi obejmującemu kancelarię. Natomiast analiza przepisów omawianej ustawy nie pozwala na uznanie, iż z przejęcia kancelarii od rezygnującego komornika przez komornika zastępcę konieczne jest sporządzenie protokołu czy to na mocy przepisów ustawy o komornikach czy też Kodeksu postępowania administracyjnego, który w do ww. czynności nie ma zastosowania. Ponadto brak jest podstaw do uznania, iż nawet gdyby taki protokół byłby wymagany to stanowiłby od akt lub czynność o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a.. Przepis art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. dopuszcza skargę do sądu administracyjnego na inne niż określone w pkt 1-3 (decyzje i postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków, wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W literaturze przedmiotu (por. J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2006, s. 29-30) prezentowany jest pogląd, który skład orzekający w sprawie podziela, że przedmiot skargi przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. zakreślają następujące elementy w myśl, których akt lub czynność: 1. nie może mieć charakteru decyzji lub postanowienia, wydawanych w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym i zaskarżalnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.; 2. muszą mieć charakter zewnętrzny, tj. muszą być skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność; 3. muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu; 4. muszą mieć charakter publicznoprawny; 5. muszą "dotyczyć" uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu nie można uznać, że mamy do czynienia właśnie z takim aktem lub czynności. Jak wskazano już wyżej przepisy prawa nie przewidują obowiązku sporządzenia protokołu z przejęcia Kancelarii Komorniczej przez Kuratora czy też Zastępcę Komornika. Ponadto nie można w żadnym wypadku uznać, iż czynności związane z przejmowaniem kancelarii komorniczej przez Komornika od innego Komornika stanowi przejaw działalności publicznoprawnej. W niniejszej sprawie nie można uznać, iż Komornik przejmujący kancelarię działa jako organ administracji publicznej. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o komornikach Komornik jest organem władzy publicznej w zakresie wykonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Czynności te wykonuje komornik, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w ustawach. Powyższy przepis nie oznacza jednak, iż na mocy powyższego przepisu Komornika należy traktować jako organ administracji. Należy wyjaśnić stronie skarżącej, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie do postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Co więcej, w art. 171 powołanej ustawy wskazano, że nadzór zwierzchni nad działalnością komorników sprawuje Minister Sprawiedliwości. Poza tym trzeba dodać, że na mocy art. 767 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1460 ze zm.) na czynności komornika sądowego przysługuje co do zasady skarga do sądu rejonowego. Dotyczy to także zaniechania przez komornika dokonania czynności. Skargę rozpoznaje sąd właściwy ze względu na siedzibę kancelarii komornika sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, uznając iż sprawa nie należy do jego właściwości, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w pkt 1 sentencji postanowienia skargę odrzucił. O zwrocie wpisu (pkt 2 postanowienia) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.