II SAB/Po 97/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. L. na przewlekłość Rektora Uczelni A w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia odrzucić skargę. /-/ Wiesława Batorowicz W dniu 12 sierpnia 2013 r. (data przekazania skargi przez organ) wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarga J. L. na przewlekłość Rektora uczelni A w zakresie przekazania do tutejszego Sądu skargi z dnia [...] marca 2013 r. na decyzję Rektora uczelni A z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w sprawie skreślenia z listy studentów, którą złożył w siedzibie organu w dniu [...] marca 2013 r. Skarga ta została wniesiona w dniu 8 lipca 2013 r. bezpośrednio do tutejszego Sądu, w związku z czym została przekazana zgodnie z właściwością organowi w dniu 10 lipca 2013 r. Ponadto skarżący domagał się od tutejszego Sądu, "jako organu II instancji wszystkich działań kontrolno-nadzorczych celem wyeliminowania wszelkich zaistniałych uchybień i nieprawidłowości materialno-proceduralnych", bowiem został "przez podległy [Sądowi] wadliwie funkcjonujący [uniwersytet] poszkodowany". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przedmiotowa kontrola sprawowana jest pod względem legalności. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia oraz inne akty i czynności wymienione w ust. 2 pkt 1-4a, a zatem co do zasady na akty administracyjne i czynności odpowiednio wydawane lub podejmowane w indywidualnych sprawach oraz (ust. 2 pkt 8) na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w wyżej wymienionych przypadkach. Z powyższego wynika, że sądy administracyjne rozpatrują skargi na bezczynność organu administracji publicznej w zakresie wydania określonej decyzji administracyjnej, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia wydawanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, ewentualnie innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego. Z bezczynnością organu lub przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy natomiast do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności proceduralnych, przewidzianych w obowiązujących przepisach prawa, nie wykonuje ich w terminie określonym przez te przepisy. W konsekwencji zarzut bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania powinien pojawić się wówczas, gdy dany organ właściwy w sprawie i zobowiązany do wydania, np. decyzji lub innego aktu administracyjnego, pozostaje w zwłoce w sprawie, która wymaga rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony na podstawie i w granicach zakreślonych obowiązującymi przepisami prawa, w tym regułami proceduralnymi oraz normami kompetencyjnymi wyznaczającymi zakres właściwości tego organu. W tym miejscu trzeba jeszcze raz podkreślić, że zarzut bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania formułowany w skardze do sądu administracyjnego może dotyczyć wyłącznie przypadków określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., jak to wynika z art. 3 § 2 pkt 8, a zatem tylko tych aktów i czynności, składających się na działalność administracji publicznej, które są zaskarżalne i podlegają kontroli sądu administracyjnego. Innymi słowy, ustawodawca dopuścił możliwość składania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Skarga na bezczynność organu administracji publicznej nie może zatem dotyczyć czynności faktycznych, nawet jeżeli organ lub inny podmiot jest zobowiązany do ich wykonania w wyniku zaistnienia określonych zdarzeń lub wydania aktów administracyjnych. Zaskarżalne do sądu administracyjnego są bowiem decyzje, postanowienia lub inne akty administracyjne i czynności materialno-prawne (materialno-techniczne i inne) dotyczące uprawnień i obowiązków strony wynikających z przepisów prawa, a nie czynności faktyczne podejmowane na ich podstawie. W konsekwencji podnieść należy, że skardze do sądu podlegają wprawdzie również "inne czynności" organu administracji publicznej wskazane w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., niemniej jednak ustawodawca doprecyzował, że kontroli sądowoadministracyjnej podlegają wyłącznie te czynności, które mieszczą się w zakresie administracji publicznej i dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Charakter wspomnianych zaskarżalnych czynności był przedmiotem zarówno rozważań przedstawicieli doktryny (np. M. Bogusz "Pojęcie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA" publ. Samorząd Terytorialny 2000/1-2, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 – literaturę podano za WSA w Warszawie – postanowienie z dnia 25 lipca 2012 r. sygn. akt V SAB/Wa 17/12, dostępne w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), jak i bogatego orzecznictwa sądowoadministracyjnego (m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 1998 r. sygn. akt II SA 1367/97 publ. ONSA 1998/4/139, uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003 r. sygn. akt OPS 4/03, publ. ONSA 2004/1/8 – orzeczenia przywołane za WSA w Warszawie jw.). Na ich tle można przyjąć dodatkowe, obligatoryjne cechy, jakimi powinny się charakteryzować wspomniane czynności organu, aby zakwalifikować je do kategorii działań podlegających kontroli sądowej. W szczególności muszą one mieć charakter zewnętrzny i być skierowane do indywidualnego podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie organowi. Jedynie takie czynności mogą stać się przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. W takim samym zakresie można też skutecznie wnieść do sądu skargę na bezczynność lub przewlekłe działanie organu. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest przewlekłość Rektora uczelni A w zakresie przekazania do tutejszego Sądu skargi z dnia [...] marca 2013 r. na decyzję Rektora uczelni A z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w sprawie skreślenia z listy studentów. Jak wynika z powyżej przywołanych przepisów, skarga na bezczynność lub przewlekłe działanie organu w przekazaniu skargi do sądu administracyjnego nie przysługuje. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 1994 r. sygn. akt III SAB 14/94 (niepubl., postanowienie dostępne w bazie orzeczeń jw.) stwierdzono to wprost, wyjaśniając, że na nieprzekazanie skargi do sądu w ustawowym terminie (30 dni) od jej złożenia skarga nie przysługuje. Przekazanie to jest czynnością faktyczną, a tego rodzaju czynność w świetle przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie podlega zaskarżeniu. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Natomiast z art. 55 § 1 p.p.s.a. wynika, że w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. W niniejszej sprawie wniosek o wymierzenie grzywny organowi za nieprzekazanie skargi z dnia [...] marca 2013 r. na decyzję Rektora uczelni A z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w sprawie skreślenia z [...] [listy] studentów nie został złożony, zaś organ po wniesieniu przedmiotowej skargi na przewlekłość Rektora uczelni A przekazał do tutejszego Sądu (w dniu 9 sierpnia 2013 r.) skargę z dnia [...] marca 2013 r. na decyzję Rektora z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]. Sąd uznał za zasadne wyjaśnić stronie, że nie jest organem wyższego stopnia lub też organem II instancji względem żadnego z organów szkoły wyższej (uczelni), a kompetencje do kontroli legalności działania organów uczelni w indywidualnych sprawach studentów wykonuje jedynie w zakresie wynikającym z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) i na zasadach określonych w Prawie o ustroju sądów administracyjnych, stosując procedurę określoną w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę jako niedopuszczalną. /-/ Wiesława Batorowicz