II SO/Po 19/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. G. o wymierzenie grzywny Prezesowi Zarządu M. sp. z o.o. z siedzibą M. G. w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia: I. wymierzyć Prezesowi Zarządu M. sp. z o.o. z siedzibą M. G. grzywnę w wysokości [...] (słownie: [...]) złotych, II. zasądzić od organu na rzecz wnioskodawcy kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ J. Szuma Przedmiotem rozpoznania jest złożony na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") wniosek K. G. o wymierzenie Prezesowi Zarządu M. sp. z o.o. z siedzibą w M. G. grzywny w związku z nieprzekazaniem skargi wnioskodawcy (wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę) w terminie. Zarzut nieprzekazania dotyczy skargi wniesionej przez K. G. pismem z dnia [...] lutego 2021 r. na bezczynność Prezesa Zarządu M. sp. z o.o. z siedzibą w M. G. w zakresie rozpoznania jego wniosku z dnia [...] września 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarga ta została zarejestrowana przez Sąd pod sygnaturą II SAB/Po [...]. Wniosek o wymierzenie grzywny wniosek złożono w następujących, chronologicznie przedstawionych okolicznościach, które można ustalić na podstawie przesłanych Sądowi dokumentów przy wniosku, jak i zebranych w ramach sprawy skargowej II SAB/Po [...]. Dnia [...] lutego 2021 r. K. G. nadał pismo opatrzone tą samą datą, zawierające w swej treści skargę na bezczynność Prezesa Zarządu M. sp. z o.o. z siedzibą w M. G.. Przesyłkę zarejestrowano pod numerem [...] i wpłynęła ona do organu [...] lutego 2021 r. Wynika to z danych o śledzeniu przesyłki (k. 6-7 akt sądowych II SO/Po [...]). Dnia [...] lutego 2021 r. odnotowano też na rachunku sądowym wpis od skargi K. G. (k. 2 akt sądowych II SAB/Po [...]). Skargę, wraz z odpowiedzią i dokumentami składającymi się na akta sprawy pełnomocnik Prezesa Zarządu M. sp. z o.o. z siedzibą w M. G. nadał na adres sądu dnia [...] marca 2021 r. przesyłką zarejestrowaną pod numerem [...] (k. 20 akt sądowych II SAB/Po [...]). Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. K. G. wniósł o wymierzenie Prezesowi Zarządu M. . z o.o. z siedzibą w M. G. grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. Wnioskodawca akcentował, że skarga została wysłana do na adres Sądu po terminie (który w tym przypadku wynika z przepisu szczególnego: art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej "u.d.i.p."), co wynika chociażby z daty sporządzenia odpowiedzi na skargę (k. 3 akt sądowych II SO/Po [...]). W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wyjaśnił, że na opóźnienie przekazania skargi miały wpływ różne okoliczności. Po pierwsze jego osobisty kontakt z mocodawcą – spółką M. sp. z o.o. z siedzibą w M. G. – był ograniczony z uwagi na chorobę COVID-19 najbliższych członków jego rodziny. Po drugie, na zapytanie klienta o termin przekazania skargi odpowiadał nie znając przedmiotu tej skargi, stąd udzielił porady, iż termin jest 30 dniowy. Wreszcie, gdy otrzymał skargę, nie dysponował kopertą, w której ona wpłynęła, a miał tylko informację (jak się później okazało błędną), że przesyłka ze skargą dotarła do M. sp. z o.o. z siedzibą w M. G. [...] marca 2021 r. (zamiast [...] lutego 2021 r.). Niezależnie pełnomocnik Prezesa Zarządu M. sp. z o.o. z siedzibą w M. G. wyjaśnił, że w okolicznościach sprawy opóźnienie w przekazaniu skargi nie spowodowało żadnych negatywnych konsekwencji dla K. G.. Było ono zarazem spowodowane okolicznościami losowymi. Co więcej, skarga II SAB/Po [...] okazała się niedopuszczalna. Pełnomocnik M. sp. z o.o. z siedzibą w M. G. dodał nadto, że za obciążaniem spółki grzywną nie przemawia także to, że obecnie – na skutek obostrzeń – prowadzona przez spółkę hala sportowa jest wyłączona z użytku, co spowodowało, że podmiot prowadzący znalazł się w trudnej sytuacji finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wymierzenie grzywny zasługuje na uwzględnienie, gdyż Prezes Zarządu M. sp. z o.o. z siedzibą w M. G. powinien był przekazać skargę, która wpłynęła doń [...] marca 2021 r., najpóźniej do [...] marca 2021 r., a tego w określonym prawem terminie nie uczynił. Tytułem wstępu Sąd wyjaśnia, że Prezesa Zarządu M. sp. z o.o. z siedzibą w M. G. – pomimo że jest to osoba piastująca funkcję reprezentanta spółki prawa handlowego, a nie administracji publicznej w ścisłym sensie – potraktował jako organ w rozumieniu funkcjonalnym. Jest on bowiem "podmiotem reprezentującym inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów" podpadającym pod działanie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Prezes Zarządu jest zatem podmiotem, na którym ciążą obowiązki administracyjne określone w u.d.i.p. Zgodnie z treścią art. 55 § 1 P.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., także na posiedzeniu niejawnym. Art. 54 § 2 P.p.s.a. przewiduje, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W sprawach objętych kognicją sądów na podstawie przepisów u.d.i.p. termin ten jest krótszy. Stosownie bowiem do art. 21 pkt 1 u.d.i.p., przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę w sprawach z tego zakresu następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Wysokość grzywny wskazanej w art. 154 § 6 P.p.s.a. określa się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Aktualnie stanowi o tym obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] lutego 2021 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2020 r. i w drugim półroczu 2020 r. (M.P. poz. 199). W oparciu o powyższe regulacje, przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek oraz stwierdzenie niezastosowania się przez organ do obowiązków z art. 54 § 2 P.p.s.a. Podnieść także należy, że sąd orzeka o grzywnie według swego uznania i wymierza ją w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przesłania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 P.p.s.a. pełni bowiem również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (tak też przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, ONSA/WSA 2010/1/2). Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie – mimo zrozumienia dla okoliczności losowych opisanych w odpowiedzi na wniosek – przesłanki wymierzenia grzywny organowi zostały spełnione. Przede wszystkim jest okolicznością bezsporną, że skarga datowana na [...] lutego 2021 r. została nadana na adres sądu dopiero [...] marca 2021 r., podczas gdy termin ku temu upływał [...] marca 2021 r. W tym miejscu Sąd wyjaśnia dodatkowo – zwracając się zwłaszcza do organu, który żądał oddalenia wniosku K. G. – że ocena kwestii zasadności wymierzenia grzywny z tytułu nieprzekazania akt powinna być oceniana przede wszystkim z perspektywy praw skarżącego. W niniejszej sprawie nie sposób zaprzeczyć, że K. G. znajdował się w sytuacji usprawiedliwiającej złożenie wniosku w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. Z daty sporządzenia odpowiedzi na skargę wywnioskował, że skargę, odpowiedź na skargę i akta administracyjne przesłano z naruszeniem art. 54 § 2 P.p.s.a. W takich okolicznościach jego żądanie wymierzenia grzywny, jako oparte na uzasadnionych podstawach, nie może być oddalone. Podsumowując skonkludować należy, że wniosek o wymierzenie grzywny zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ z całą pewnością uchybił terminowi określonemu w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Okoliczności przedstawione przez Prezesa Zarządu M. sp. z o.o. z siedzibą w M. G. mają natomiast znaczenie w procesie miarkowania nałożonej grzywny. Wedle interpretacji pism znajdujących się w aktach można mniemać, że opóźnione przekazanie skargi nie było podyktowane intencjonalnym działaniem organu, ale spowodowane trudnościami organizacyjnymi – przede wszystkim w kontekście nietypowych warunków pracy pełnomocnika w rygorze obostrzeń (jak można wywnioskować z odpowiedzi na wniosek o wymierzenie organowi grzywny, pełnomocnik nie miał okazji zapoznać się z pełnymi aktami sprawy właśnie z uwagi na pracę zdalną). Sąd wymierzając grzywnę Prezesowi Zarządu M. sp. z o.o. z siedzibą w M. G. uwzględnił okoliczności przedstawione przez pełnomocnika organu i zdecydował o wymierzeniu organowi grzywny w minimalnej wysokości [...] zł. Taka dolegliwość finansowa, jakkolwiek stosunkowo niewielka, jest wystarczająca, aby zapobiec na przyszłość uchybieniom w zakresie obowiązków dotyczących przekazywania skarg w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd nadmienia też, że co prawda opóźnienie Prezesa Zarządu M. sp. z o.o. było znaczące w kontekście terminu ustawowego, to jednak odnotować należało, iż skargę przekazano Sądowi z urzędu – to jest, gdy tylko w organie zidentyfikowało ten obowiązek. Nastąpiło to też bez dodatkowych monitów ze strony skarżącego. Wobec powyższego orzeczono na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a., jak w punkcie I. postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. Na wysokość zasądzonej od organu na rzecz wnioskodawcy kwoty złożył uiszczony wpis od wniosku (100 złotych – k. 2 akt sądowych). /-/ J. Szuma