II SO/Po 4/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2016 r. sprawy z wniosku W. K. przeciwko Prezydentowi Miasta P. w przedmiocie ukarania organu za przekroczenie uprawnień urzędniczych postanawia odrzucić wniosek /-/ Izabela Paluszyńska W dniu 22 lipca 2016 r. W. K. (dalej: "zainteresowany", "wnioskodawca" lub "strona") złożył w siedzibie tutejszego Sądu "WNIOSEK O UKARANIE Prezydenta Miasta P. za przekroczenie uprawnien urzedniczych" , argumentując, że w dniu 20 czerwca 2016 r. skierował do organu prośbę o spotkanie (wraz z uzasadnieniem). Prośba została skierowana do organu w dniu 20 czerwca 2016 r. za pomocą poczty elektronicznej i wskazywała m.in. na to, że powodem jej wniesienia jest "bez skuteczna i nie uzasadniona czesc dyskusji [...] w dniu20VI/g11-14". Wnioskodawca podpisał je następująco: "Radny [...]". W dniu 11 sierpnia 2016 r. (data doręczenia wezwania – k. 10) zainteresowany został wezwany (k. 1, 9) do uzupełnienia braków wniosku poprzez nadesłanie 1 odpisu wniosku, z pouczeniem o rygorze odrzucenia wniosku na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – dalej: P.p.s.a. lub "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Pomimo upływu wyznaczonego terminu brak wniosku nie został usunięty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 63 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawy tak stanowią postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. Chodzi przy tym o przepisy tej ustawy czy np. Kodeksu postępowania administracyjnego (por. m.in. B. Dauter [w:] B. Dauter i in. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WK 2016, teza 3.). Zgodnie z art. 64 § 1 P.p.s.a. wniosek składa się bezpośrednio do sądu, zaś art. 64 § 3 P.p.s.a. stanowi, że do wniosku stosuje się przy tym odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W tym zakresie stosuje się również art. 58 P.p.s.a., dotyczący odrzucenia skargi (i odpowiednio – wniosku). Przedmiotowy wniosek nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu przez tutejszy Sąd, albowiem nie istnieją ku temu podstawy prawne wskazane w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w Kodeksie postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) ani w innych ustawach. Trzeba zaś mieć na uwadze, że stosownie do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim wymienione. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Wniosek o ukaranie organu (Prezydenta Miasta P.) za brak spotkania się z zainteresowanym – wykonującym, jak można domniemywać, funkcje społeczne i współpracującym z władzami Miasta P., prawdopodobnie w ramach [...] Rady [...] (uchwała nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] 2015 r. w sprawie powołania składu osobowego [...] Rady – okoliczność objęta lokalną wiedzą notoryjną, źródło: http://[...]) – nie jest przewidziany żadnymi przepisami. W sposób oczywisty bowiem nie może chodzić wnioskodawcy w tym wypadku o ukaranie organu grzywną w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. (wymierzenie grzywny za naruszenie obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., związanych z przekazaniem skargi sądowi administracyjnemu. Podobnie też, skoro zainteresowany kwestionuje zasadność odmówienia przez Prezenta Miasta spotkania się z nim w intersującej stronę sprawie, co uważa za "przekroczenie uprawnień urzędniczych", to nie może być jego wniosek uznany za żądanie ukarania organu grzywną w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. z tytułu bezczynności organu, której organowi wnioskodawca nie zarzuca. Dodać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1961/11; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 478/09, z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 241/09 oraz z dnia 26 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 26/07 – dostępne w bazie orzeczeń pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII K.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a. Tym samym, skarga złożona w takiej sprawie również powinna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jako nienależąca do właściwości sądu administracyjnego (tak NSA w postanowieniu z dnia 20 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 2783/13, dostępnym jw.). Stąd też nawet uznanie przedmiotowego wniosku o ukaranie Prezydenta Miasta P. ("za przekroczenie uprawnień urzędniczych") za skargę wniesioną w przedmiocie skarg i wniosków, o których mowa w przywołanym dziale K.p.a. (w szczególności skargi, o której mowa w art. 227 K.p.a.), względnie skargę na bezczynność organu w tym zakresie – nie zmieniłoby istoty rozstrzygnięcia w tej sprawie. Ponadto warto zwrócić uwagę i na to, że od działacza społecznego współpracującego w zinstytucjonalizowanej formie z władzami Miasta P. można oczekiwać zaznajomienia się z podstawowymi zasadami dotyczącymi kontrolowania gminnej władzy wykonawczej oraz środkami prawnymi służącymi kontroli organu wykonawczego gminy. Pozwoliłoby to z kolei powstrzymać się przed inicjowaniem zbędnych procedur sądowych w sprawach niedopuszczalnych wniosków, których rozpatrywanie nie należy do kognicji sądów administracyjnych. Ramy niniejszego uzasadnienia nie stanowią odpowiedniej niwy do szczegółowego naświetlania tych zagadnień, jednak warto wspomnieć, że zainteresowany może chociażby zwrócić w tym zakresie do Rady Miasta P., która podjęła uchwałę w sprawie powołania składu osobowego [...] Rady [...], o wyjaśnienie trybu, w jakim może kwestionować stanowisko Prezydenta Miasta P. w odniesieniu do odmowy spotkania się z wnioskodawcą w sprawie, której to spotkanie miałoby dotyczyć. W takiej sytuacji należało orzec o odrzuceniu wniosku na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. Niezależną przesłanką odrzucenia wniosku, nawet gdyby był on dopuszczalny prawnie, a sprawa należała do właściwości sądu administracyjnego, był brak formalny w postaci niedołączenia do wniosku – pomimo wezwania opatrzonego stosownym pouczeniem o rygorze zaniedbania tego obowiązku – odpisu wniosku dla organu. Jak już wcześniej to zostało wspomniane, wniosek o wszczęcie postępowania składa się bezpośrednio do sądu (art. 64 § 1 P.p.s.a.). Wniosek taki poza innymi warunkami formalnymi powinien spełniać wymagania pisma w postępowaniu sądowym (art. 64 § 2 P.p.s.a.). Jednym zaś z takich wymogów pisma (wniosku) jest określony w art. 47 § 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. obowiązek dołączenia do skargi odpowiedniej liczby jego odpisów dla doręczenia go stronom postępowania. Natomiast, jeżeli wskutek niezachowania warunków formalnych pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu, przewodniczący wzywa stronę – zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a. – do jego uzupełnienia w terminie 7 dni. Brak dołączenia do pisma (wniosku) odpowiedniej liczby jego odpisów stanowi brak formalny, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 64 § 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., uniemożliwiający nadanie temu pismu prawidłowego biegu. Skoro bowiem wniosek składa się bezpośrednio do sądu administracyjnego, a nie za pośrednictwem organu (jak to ma miejsce w przypadku wnoszenia skargi – art. 54 § 1 P.p.s.a.), to nie można przyjąć, że skarżony organ zapoznał się z treścią wniosku, jak ma to miejsce w przypadku wnoszenia skarg, które są przekazywane następnie wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu w terminie, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Wobec tego wniosek, niezależnie od obarczającej go nieusuwalnej wady w postaci braku kognicji sądu administracyjnego (niedopuszczalność wniosku), podlegał odrzuceniu na podstawie samodzielnej przesłanki z art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie powołanych przepisów orzekł, jak w sentencji. /-/ Izabela Paluszyńska