II SO/Po 5/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 22 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. J. o wymierzenie grzywny [...] sp. z o.o. w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy postanawia: 1. wymierzyć [...] sp. z o.o. grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych, 2. zasądzić od [...] sp. z o.o. na rzecz wnioskodawcy kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ J. Szuma Przedmiotem rozpoznania jest wniosek K. J. o wymierzenie [...] sp. z o.o. grzywny w związku z nieprzekazaniem skargi (wraz z aktami sprawy) złożonej przez wnioskodawcę. Jako podstawę prawną powołano art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Powyższy wniosek złożono w następujących okolicznościach, które można ustalić na podstawie przesłanych Sądowi dokumentów. Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. K. J. wystąpił o udostępnienie mu informacji publicznej sprecyzowanej w czterech punktach. Pismo to nadano na poczcie [...] lutego, a złożono w organie [...] lutego 2019 r. Wnioskodawca zaznaczył, że jego wystąpienie należy traktować jako cztery odrębne wnioski (pismo wraz z kopertą w aktach administracyjnych – bez numeracji). Na powyższe [...] sp. z o.o. odpowiedziała pismem z dnia [...] lutego 2019 r., [...], [...] zbiorczo odnosząc się do wszystkich pytań. Odpowiedź doręczono do rąk K. J. [...] marca 2019 r. (pismo wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru w aktach administracyjnych – bez numeracji). Dnia [...] marca 2019 r. o godzinie [...] (uw. Sądu: dane godzinowe tego i pozostałych dokumentów są istotne, gdyż pozwalają na odróżnienie "par" pism sporządzanych równolegle tego samego dnia zarówno przez skarżącego jak i organ) K. J. wystąpił w formie elektronicznej za pośrednictwem e-mail o udzielenie mu odpowiedzi, kiedy i gdzie może uzyskać wgląd w dokumenty takie jak mapa projektowa nowej linii [...] kV z oryginalną pieczątką, która informuje o numerze pozwolenia na budowę [...]. Zaznaczył też, że nie otrzymał odpowiedzi, kiedy i gdzie może obejrzeć projekt techniczny [...] Nadto wniósł o wydanie mu kserokopii obowiązującego w [...] sp. z o.o. wykazu dokumentów zawierających informacje klasy [...] o jakim to wykazie mowa była w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. (to jest w piśmie stanowiącym odpowiedź na wniosek z dnia [...] marca 2019 r. opisany powyżej – uw. Sądu). (zob.: e-mail z godziny [...], który znajduje się w aktach administracyjnych – bez numeracji; jest to odpowiednik wydruku wiadomości dołączonej do skargi i utrwalonej na k. 16 akt sądowych). Warto dodać uzupełniająco, że K. J. w dniu [...] marca 2019 r. skierował do [...] sp. z o.o. drogą e-mail także drugi, powiązany przedmiotowo, aczkolwiek formalnie odrębny, wniosek dotyczący udostępnienia dokumentacji związanej z linią [...] kV (zob. wniosek z dnia [...] marca 2019 r. z godziny [...]). Wpływ wniosku z dnia [...] marca 2019 r., z godziny [...] został potwierdzony przez [...] [...] marca 2019 r. o godzinie [...]potwierdzenie w aktach administracyjnych). Na oba wnioski z dnia [...] marca 2019 r. [...] sp. z o.o. odpowiedziała pismem z dnia [...] marca 2019 r., [...], [...] Pismo doręczono na adres wskazany przez K. J. (wcześniej precyzował on adres do korespondencji w e-mail’u z dnia [...] marca 2019 r., z godziny [...] – uw. Sądu). Odpowiedź [...] sp. z o.o. została odebrana w dniu [...] marca 2019 r. przez przedstawicielkę [...] sp. z o.o. z siedzibą w lokalu przy ul. [...] (zob. odpowiedź [...] sp. z o.o. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru). W międzyczasie, to jest dnia [...] marca 2019 r., K. J. złożył pocztą elektroniczną za pośrednictwem [...] sp. z o.o. skargę na bezczynność w zakresie załatwienia wniosku z dnia [...] marca 2019 r. Skargę tą złożono o godzinie [...], a z treści wiadomości elektronicznej jednoznacznie wynika, że dotyczy ona rozpoznania wniosku zawartego w wiadomości z dnia [...] marca 2019 r. z godziny [...] (skarga złożona za pośrednictwem poczty elektronicznej znajduje się w aktach administracyjnych). W tym miejscu należy dodać, że [...] marca 2019 r., o godzinie [...] K. J. złożył także drugą skargę, która dotyczyła bezczynności w zakresie rozpoznania pisma z dnia [...] marca 2019 r., z godziny [...] (e-mail ten jest cytowany w skardze, przy czym oznaczony jest o także godziną "[...]") Wniesienie skargi z dnia [...] marca 2019 r., która wpłynęła do [...] sp. z o.o. o godzinie [...], zostało zwrotnie potwierdzone [...] marca 2019 r., o godzinie [...] (pismo w aktach administracyjnych). Podobnie wniesienie skargi z dnia [...] marca 2019 r., która wpłynęła do [...] sp. z o.o. o godzinie [...], zostało zwrotnie potwierdzone [...] marca 2019 r., o godzinie [...] (pismo w aktach administracyjnych). Z akt wynika, że na obie skargi [...] sp. z o.o. zareagowała w jednym piśmie datowanym na [...] kwietnia 2019 r., [...], [...] W piśmie tym spółka, w związku ze skargą na bezczynność, pouczyła K. J., że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 – uw. Sądu, dalej "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – uw. Sądu, dalej "P.p.s.a."), a zgodnie z art. 46 i 47 P.p.s.a. każde pismo powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników, a do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. [...] sp. z o.o. wyjaśniła, że ponieważ skarga uchybiała wymienionym przepisom co do podpisu, oryginału pisma i odpisów dla doręczenia stronom, "na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. [to jest ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – uw. Sądu, dalej "K.p.a."] prosi o uzupełnienie braków formalnych pisma i przesłanie w terminie 3 dni oryginału podpisanej skargi oraz wymaganej ilości odpisów skargi wraz z załącznikami". Jednocześnie spółka zaznaczyła, że "nieusunięcie braku spowoduje pozostawienie pisma bez rozpoznania, albowiem niespełnienie ww. wymogu powoduje, iż wiadomość e-mail z dnia [...] marca 2019 roku nie spełnia wymogu formalnego skargi i nie można sprawie nadać dalszego biegu". W piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r., [...], [...] [...] sp. z o.o. wyjaśniła też K. J., że w dniu [...] marca 2019 r. została mu udzielona odpowiedź na wniosek z dnia [...] marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, a wobec tego "postępowanie sądowe w sprawie ze skargi na bezczynność, w razie uzupełnieniu braków formalnych jak wyżej i jej skierowania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zostanie przez ten Sąd umorzone jako bezprzedmiotowe". Następnie K. J. złożył dwa wnioski o wymierzenie [...] sp. z o.o. grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a., które dotyczyły odpowiednio skarg z dnia [...] marca 2019 r. złożonych o godzinie [...] oraz [...] (w niektórych dokumentach "[...]"). Wnioski zarejestrowano pod sygnaturami II SO/Po [...] oraz II SO/Po [...]. Niniejsza sprawa (II SO/Po [...]) obejmuje więc rozpoznanie wniosku o wymierzenie organowi grzywny w związku z nieprzekazanie skargi złożonej [...] marca 2019 r., o godzinie [...], a dotyczącej bezczynności w załatwieniu żądania wcześniej zawartego w piśmie z dnia [...] marca 2019 r., z godziny [...] W skardze K. J., poza żądaniem wymierzenia grzywny, wystąpił także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W obszernej argumentacji prawnej wnioskodawca uwypuklił, że w zasadzie każdy przypadek nie przekazania skargi w terminie skutkować powinien wymierzeniem grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. i nie mają znaczenia przyczyny, ze względu na które do tego doszło. Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. (k. 29-34 akt sądowych) [...] sp. z o.o. odpowiedziała na wniosek o wymierzenie grzywny wnosząc o jego oddalenie. W bardzo obszernej argumentacji spółka wywodziła, że sprawy II SO/Po [...] i II SO/Po [...] powinny być połączone. Jej zdaniem w istocie nie wiadomo dlaczego K. J. złożył skargę. Podkreśliła, że żądania z [...] marca 2019 r. są kontynuacją sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] lutego 2019 r. Ponadto udzielono skarżącemu na nie odpowiedzi pismem z dnia [...] marca 2019 r. [...] sp. z o.o. podkreśliła też, że nie miała możliwości przekazania skarg do sądu administracyjnego, gdyż nie spełniały one warunków formalnych. Na kolejnych stronach odpowiedzi na wniosek spółka odniosła się do merytorycznych aspektów żądań K. J. o udzielenie informacji publicznej, w kontekście których później złożono skargi z dnia [...] marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wymierzenie grzywny zasługuje na uwzględnienie, gdyż [...] sp. z o.o. powinna była przekazać skargę, która wpłynęła do jej siedziby za pośrednictwem poczty elektronicznej dnia [...] marca 2019 r. o godzinie [...]. Tytułem wstępu Sąd wyjaśnia, że spółkę [...], pomimo że jest to spółka prawa handlowego, potraktował jako organ w rozumieniu funkcjonalnym. Jest to osoba prawna podpadająca pod działanie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., a zatem i taka, na której ciążą obowiązki administracyjne określone w u.d.i.p. Kolejną kwestią, którą należy zaakcentować jest to, że w ocenie Sądu, wbrew sugestiom [...] sp. z o.o., wnioski zarejestrowane pod sygnaturami II SO/Po [...] i II SO/Po [...] nie są tożsame. Dotyczą one skarg na bezczynność w załatwieniu wniosków z dnia [...] marca 2019 r. z godzin [...] i [...], w których zawarto nieco inne żądania. Zgodnie z treścią art. 55 § 1 P.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., także na posiedzeniu niejawnym. Art. 54 § 2 P.p.s.a. przewiduje, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W sprawach objętych kognicją sądów na podstawie przepisów u.d.i.p. termin ten jest krótszy. Stosownie bowiem do art. 21 pkt 1 u.d.i.p., przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę w sprawach z tego zakresu następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Wysokość grzywny wskazanej w art. 154 § 6 P.p.s.a. określa się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Aktualnie stanowi o tym obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2018 r. i w drugim półroczu 2018 r. (M.P. poz. 201) – zgodnie z którym wynagrodzenie to wyniosło [...] zł. W oparciu o powyższe regulacje, przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek oraz stwierdzenie niezastosowania się przez organ do obowiązków z art. 54 § 2 P.p.s.a. Podnieść także należy, że sąd orzeka o grzywnie według swego uznania i wymierza ją w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przesłania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 P.p.s.a. pełni bowiem również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (tak też przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, ONSA/WSA 2010/1/2). Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie przesłanki umożliwiające wymierzenie grzywny organowi zostały spełnione. Przede wszystkim jest okolicznością bezsporną, że skarga z dnia [...] marca 2019 r. wpłynęła do [...] sp. z o.o. tego dnia o godzinie [...]. Sama spółka przyznaje to w odpowiedzi na wniosek. Oznacza to, że zgodnie z art. 54 § 2 P.p.s.a. [...] sp. z o.o. powinna przekazać Sądowi wyżej wymienioną skargę najpóźniej [...] kwietnia 2019 r., dołączając do niej odpowiedź na skargę oraz akta administracyjne. Spółka obowiązku tego nie dopełniła. Sąd w tym miejscu zaznacza, że nie do zaakceptowania jest sposób działania i argumentacja [...] sp. z o.o., która podjęła się kontroli warunków formalnych skargi i uzurpowała sobie prawo do pozostawienia jej bez rozpoznania na podstawie "art. 64 § 2 K.p.a." (patrz pismo z dnia [...] kwietnia 2019 r., [...], [...]). Również próba usprawiedliwienia takiego działania przedstawiona w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny nie może się ostać (spółka wywodziła, że nie miała możliwości przekazania Sądowi skargi mającej formę elektroniczną nie spełniającej braków formalnych właściwych tego rodzajowi pisma). Sąd w tym miejscu podkreśla, że zgodnie z art. 49 P.p.s.a. badanie warunków formalnych skarg jest wyłączną kompetencją Sądu, a konkretnie weryfikacji takiej dokonuje przewodniczący wydziału orzeczniczego. W tym kontekście jako kuriozalne jawi się wezwanie skierowane do K. J. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r., [...], [...], w którym [...] nie dość, że sama wezwała skarżącego do uzupełnienia warunków formalnych skargi, to ponadto powołała się na nie mający zastosowania art. 64 § 2 K.p.a. (skarga wszakże powoduje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, a nie administracyjnego), a do tego zakreśliła skarżącemu trzydniowy termin na uzupełnienie braków formalnych skargi, który nie ma nawet odpowiednika w żadnej regulacji prawnej. Wracając do głównego zagadnienia skonkludować należy, że wniosek o wymierzenie grzywny zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ z całą pewnością uchybił terminowi określonemu w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. (skargi dotychczas formalnie nie przekazano) Miarkując wysokość grzywny Sąd brał pod uwagę fakt, że – wedle interpretacji pism znajdujących się w aktach – można mniemać, że nieprzekazanie skargi nie było podyktowane intencjonalnym działaniem [...] sp. z o.o. nakierowanym przeciwko interesowi K. J., ale spowodowane było mylnym przekonaniem, że skarga nadesłana na adres e-mail nie wymaga przekazania sądowi. Jednocześnie jednak Sąd nie mógł przejść do porządku nad nieakceptowalną praktyką spółki, która (jak wyjaśniono) uzurpowała sobie prawo do badania warunków formalnych skargi. Grzywna w kwocie [...]zł, która jest stosunkowo niska, aczkolwiek nie symboliczna, w ocenie Sądu oddziaływać będzie prewencyjnie i zdyscyplinuje organ, aby nie dopuszczał się tak nagannych praktyk w przyszłości. Odnosząc się do treści odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny Sąd zaznacza zarazem, że udzielenie żądanej informacji publicznej, której dotyczyła skarga, nie zwalniało [...] sp. z o.o. z obowiązku przekazania skargi na bezczynność Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Już samo wniesienie skargi zainicjowało bowiem postępowanie sądowoadministracyjne, które zakończyć w przepisanej prawem formie (wyrokiem, postanowieniem) władny jest tylko Sąd. Wobec powyższego orzeczono na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a., jak w punkcie 1 postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na wysokość zasądzonej od [...] sp. z o.o. na rzecz skarżącego kwoty złożyły się: uiszczony wpis od skargi ([...] złotych – k. 2 akt sądowych), wynagrodzenie adwokata (w wysokości [...] złotych) oraz opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa ([...] złotych – k. 11 akt sądowych). Końcowo Sąd wyjaśnia, że nadal nie zarejestrował (formalnego) wpływu skargi K. J. z dnia [...] marca 2019 r., z godziny [...] wraz z odpowiedzią na skargę. Jeżeli [...] sp. z o.o. nie przedsięweźmie w tym zakresie stosownych działań na podstawie art. 54 § 2 P.p.s.a., to wówczas zaktualizować się może uprawnienie skarżącego z art. 55 § 2 P.p.s.a. ("Jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości"). /-/ J. Szuma