II SO/Po 9/17

Dnia 21 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. A K, M. K. H-K, W. M. H. i W. F. H. o wymierzenia grzywny Rektorowi Politechniki w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia odrzucić wniosek /-/ E. Brychcy We wniosku z dnia 29 września 2017 r. P. A. K., M. K. H-K, W. M. H. i W. F. H. wnieśli na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") o wymierzenie Rektorowi Politechniki grzywny ze względu na nieuzasadnione niewywiązanie się z obowiązku wskazanego w wezwaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Po 105/17. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że w piśmie z dnia 25 lipca 2017 r. organ został wezwany do "odpowiedzi na skargę sprecyzowaną przez skarżących pismem z dnia 13 czerwca 2017 r. z uwzględnieniem pism i wniosków skarżących, wyszczególnionych w punkcie od 1 do 31, zawartych na płytce CD dołączonej do ww. pisma". Po zapoznaniu się z aktami sprawy skarżący ustalali, że obowiązek ten nie został wykonany. Organ nadesłał jedynie 13 pism – dokładnie tych samych, które stanowiły podstawę wniesienia skargi z dnia 31 marca 2017 r. Takie działanie organu jest niezgodne z ładem i porządkiem publicznym, a także skutkuje przewlekłością postępowania, pozbawia strony możliwości załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki i utrudnia pracę sądu. W konsekwencji grzywna powinna być wymierzona w maksymalnej wysokości przewidzianej przez art. 154 § 6 p.p.s.a. Powyższy wniosek został najpierw przesłany pocztą elektroniczną w dniu 2 października 2017 r., a następnie złożony w biurze podawczym w dniu 19 października 2017 r. W wyniku wezwania W. H. do podpisania wniosku z dnia 29 września 2017 r. ustalono, że rozważany wniosek został zarejestrowany dwukrotnie. Początkowo bowiem pierwsze pismo zarejestrowano pod sygnaturą II SO/Po 9/17, a drugie – pod sygnaturą II SO/Po 12/17. Na mocy zarządzenia z dnia 21 listopada 2017 r. skarżący został poinformowany, że sprawa wymierzenia grzywny organowi za nieprzekazanie akt będzie dalej prowadzona pod sygn. akt II SO 9/17. W odpowiedzi Rektor Politechniki wystąpił o oddalenie powyższego wniosku, wskazując, że kwestia przyznania skarżącej stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2013/2014 została rozstrzygnięta wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt II SA/Po 322/17, oddalającym skargę. W niniejszej sprawie organ nie pozostawał również w bezczynności i nie naruszył obowiązków po rozpatrzeniu sprawy przez sąd. Rektor Politechniki przekazał w niniejszej sprawie skargę sądowi wraz z aktami i odpowiedzią. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z 30.08.2002 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 2017 poz. 1369 ) dalej p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 54 § 2 p.p.s.a., że organ, o którym mowa w art. 54 § 1 p.p.s.a., przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do powyższego obowiązku sąd w świetle art. 55 § 1 p.p.s.a. może orzec na wniosek skarżącego o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jak wynika z kolei z tego ostatniego przepisu, grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2016 r. i w drugim półroczu 2016 r. (M.P. poz. 208) wskazano, że przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe, w 2016 r. wynosiło 3.536,87 zł. Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy zauważyć, że skarga P. A. K., M. K. H-K, W. M. H. i W. F. H. z dnia 31 marca 2017 r. na bezczynność Rektora Politechniki w przedmiocie udzielenia informacji publicznej (k. 2-3 akt sądowych o sygn. II SAB/Po 105/17) została zakończona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 105/17. Tym samym w ocenie Sądu wykluczone stało się orzekanie na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. o wymierzeniu grzywny Rektorowi Politechniki. Wniosek, o jakim mowa w powołanym przepisie, składany jest bowiem jedynie w toku postępowania sądowego. Pogląd ten znajduje oparcie normatywne w art. 55 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi, mimo wymierzenia grzywny, a stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Przytoczony przepis, stanowiący sankcję za niewykonanie obowiązku z art. 54 § 1 p.p.s.a., znajduje zatem zastosowanie wyłącznie w ramach toczącego się już postępowania sądowego. Ustawodawca nie przewiduje bowiem merytorycznego orzekania o skardze poza postępowaniem, zainicjowanym jej wniesieniem. Za powyższym poglądem przemawia również analiza celu i funkcji art. 55 § 1 p.p.s.a Powołany przepis stanowi mianowicie dodatkowy instrument dyscyplinowania organów w realizacji obowiązku przekazania skargi i akt administracyjnych zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. Omawiane uregulowanie ma zatem eliminować uniemożliwianie sądowej kontroli działalności organu przez przetrzymywanie skargi lub innych dokumentów. Złożenie wniosku o wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. już po wydaniu orzeczenia nie realizuje tego celu. W szczególności trudno wywodzić w takim przypadku, że powyższy środek prawny zmierza do nadania sprawie dalszego biegu lub doprowadzenia do rozpoznania skargi. Powołany przepis pełni ponadto nie tylko funkcję represyjną (ukaranie organu za nieprawidłowe zachowanie), lecz także funkcję prewencyjną (przeciwdziałanie podobnym uchybieniom w przyszłości). Dlatego też wysokość grzywny powinna być proporcjonalna do negatywnych konsekwencji wywołanych przez nieprzekazanie skargi lub akt administracyjnych. Skoro w niniejszej sprawie skarga z dnia 31 marca 2017 r. została merytorycznie rozpoznana, nie zachodzi potrzeba wymierzania grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. W przeciwnym razie przepis ten pełniłby tylko funkcję represyjną, co nie jest do zaakceptowania. Powyższe stanowisko spotkało się również z aprobatą w orzecznictwie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II OZ 498/16, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, wniosek skarżącej o wymierzenie grzywny organowi należało uznać za niedopuszczalny i odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 16 § 2, art. 55 § 1, art. 58 § 1 pkt 6 i art. 64 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. /-/ E. Brychcy