III SA/Po 1008/21

Dnia 5 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2022 roku sprawy ze skargi P. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] z dnia [...] maja 2021 roku nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od kwietnia do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] P. M. 27 kwietnia 2020 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. Decyzją z 1 czerwca 2020 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, powołując art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19", i art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia zdrowotne za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ powołał art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy COVID-19 stanowiący, że na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Następnie organ stwierdził, że analiza zapisów na koncie wnioskodawcy w Kompleksowym Systemie Informatycznym organu potwierdza, że strona nie prowadziła działalności przed dniem 1 kwietnia 2020 r. P. M. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że rozpoczął wykonywanie działalności już 27 marca 2020 r., załączając na tę okoliczność kopię wypisu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ze stosownym wpisem. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS zaskarżoną decyzją z 4 maja 2021 r. nr [...], wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "k.p.a.", oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, utrzymał w mocy decyzję z dnia 1 czerwca 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ ponownie stwierdził, że analiza zapisów na koncie wnioskodawcy w Kompleksowym Systemie Informatycznym organu potwierdza, że nie prowadził działalności przed dniem 1 kwietnia 2020 r. P. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której powtórzył argumenty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i zarzucił, że zaskarżona decyzja ma lakoniczne uzasadnienie, w tym brak powołania stosownego przepisu prawa materialnego i odniesienia się do sprzeczności między stanowiskiem organu (podjęcie wykonywania działalności 1 kwietnia 2020 r.) a kopią wypisu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (podjęcie wykonywania działalności 27 marca 2020 r.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola, według powyższych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialnoprawną decyzji jest art. 21zo ust. 2 ustawy COVID-19 stanowiący, że na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Z przepisu tego wynika, że jednym z warunków zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek jest prowadzenie działalności przed dniem 1 kwietnia 2020 r. Organ przyjął, że analiza zapisów na koncie strony w Kompleksowym Systemie Informatycznym organu potwierdza, że strona nie prowadziła działalności przed dniem 1 kwietnia 2020 r. Nie jest jasne, jakie dokumenty stanowiły dla organu podstawę do takiego wniosku, tym bardziej że organ nie odniósł się do podniesionej przez stronę już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności, popartej kopią wypisu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, że strona rozpoczęła wykonywanie działalności nie 1 kwietnia 2020 r., jak twierdzi organ, ale już 27 marca 2020 r., co uprawniałoby ja do zwolnienia z punktu widzenia spełnienia przesłanki prowadzenia działalności przed dniem 1 kwietnia 2020 r. Tymczasem, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie stanowi integralną część rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia wynikać ma ocena faktów, prawa i subsumpcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia, a zatem kontroli Sądu nie może podlegać sama osnowa orzeczenia, ale orzeczenie jako całość, a więc łącznie z jego uzasadnieniem (por.: postanowienie o sygn. akt I SA/Gd 668/98, opubl. w LEX nr 47109). Obowiązek zawarcia w rozstrzygnięciu uzasadnienia faktycznego i prawnego wynika również z art. 11 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Konsekwencją tej zasady jest ciążący na organie obowiązek wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ, podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać nie tylko stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, ale także kontrolę przez sąd prawidłowości wydanej decyzji. Zdaniem sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i decyzji z 1 czerwca 2020 r. brak jest oceny zebranego w postępowaniu materiału dowodowego i omówienia rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Organ zacytował przepisy prawa, przy czym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł ich wprost do sytuacji skarżącego. Organ nie wskazał, jakie konkretnie dokumenty przemawiały za przyjęciem, że skarżący prowadzi działalność dopiero od 1 kwietnia 2020 r. oraz nie odniósł się do przedłożonej przez skarżącego kopii wypisu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z której wynika że skarżący rozpoczął wykonywanie działalności nie 1 kwietnia 2020 r., jak twierdzi organ, ale już 27 marca 2020 r. W tych okolicznościach Sąd uznał, że uzasadnienie obu decyzji sporządzono z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., a organ, ustalając stan faktyczny, naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Decyzje odmowne (negatywne) dla strony powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać, że organ nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Brak zatem wykazania, że ustalono istotną okoliczność faktyczną (datę rozpoczęcia prowadzenia działalności) w odniesieniu do art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji z 1 czerwca 2020 r. Ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadzi postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie daty rozpoczęcia prowadzenia działalności przez skarżącego, rozpatrzy cały zebrany materiał dowodowy i w razie potrzeby go uzupełni. W przypadku uznania, że działalność podjęto przed dniem 1 kwietnia 2020 r., organ odniesie się do spełniania pozostałych przesłanek warunkujących zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na wskazane we wniosku rodzaje ubezpieczenia za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.