III SA/Po 101/24

Dnia 7 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2024 roku sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 9 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z [...] oddala skargę. W dniu 31 lipca 2023 r. M. L. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniosek o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z [...]. Pismem z 14 września 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. poinformował stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie przewidzianym w § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. z 2023 r., poz. 762 ze zm.), dalej: "rozporządzenie". W powyższym piśmie Kierownik BP ARiMR w P. podniósł, że zgodnie z § 6 ust. 4 rozporządzenia pomoc jest przyznawana według kolejności złożenia wniosków, do wysokości sumy kwoty środków, o których mowa w: 1) art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2023/739, wyrażonej w złotych, oraz równowartości tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa oraz 2) art. 2 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2023/1343, wyrażonej w złotych, oraz dwukrotności tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa, a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podejmuje działania zmierzające do przyznania przez Komisję Europejską zwiększonej części pomocy krajowej, tj. zmianę art. 2 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343, co umożliwi realizację pomocy dla wszystkich wnioskujących spełniających warunki do jej przyznania. Kierownik BP ARiMR w P. w powyższym piśmie stwierdził, że wydanie decyzji w sprawie przyznania pomocy nastąpi do 30 listopada 2023 r. Powyższe pismo doręczono stronie 15 września 2023 r. Decyzją z 30 listopada 2023 r. Kierownik BP ARiMR w P. odmówił przyznania pomocy z uwagi na wyczerpanie kwoty środków, o których mowa w § 6 ust. 4 rozporządzenia. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca podniósł, że w związku z pismem organu z 14 września 2023 r. oczekiwał na wydanie decyzji, gdyż nie pouczono go o konieczności złożenia dodatkowego wniosku czy skontaktowania się z osobą prowadzącą sprawę, a warunki do otrzymania pomocy spełnił. Decyzją z 9 stycznia 2024 r. Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: "K.p.a.". W uzasadnieniu decyzji wskazano, co następuje. Odmowa przyznania pomocy nastąpiła z uwagi na wyczerpanie kwoty środków, o których mowa § 6 ust. 4 rozporządzenia. Wypłaty realizowano według kolejności złożenia wniosków. Budżet na taką pomoc nie wystarczył dla wszystkich wnioskodawców, o czym powiadomiono stronę pismem z 14 września 2023 r. W związku z tym wystąpiono o zgodę Komisji Europejskiej na zwiększenie budżetu w ramach środków krajowych. Taka zgoda została udzielona, a wnioskodawca mógł złożyć do 31 października 2023 r. nowy wniosek o przyznanie pomocy, o czym poinformowano na stronie internetowej ARiMR. W skardze wnioskodawca zarzucił naruszenie: 1. art. 107 ust. 3 w zw. z art. 11 K.p.a. i § 6 ust. 4 rozporządzenia przez nieprawidłowe i lakoniczne uzasadnienie decyzji o odmowie przyznani pomocy mimo niewykazania, jak kolejność złożonego wniosku przez skarżącego była skorelowana z wyczerpaniem środków; 2. art. 8 ust. 1 i art. 9 K.p.a. w zw. z § 7 rozporządzenia przez odmowę przyznania pomocy z uwagi na wyczerpanie środków mimo nienależytego poinformowania skarżącego o jego sytuacji, a wręcz wprowadzenia go w błąd i uniemożliwienia złożenia wniosku do drugiego naboru w terminie z uwagi na przedłużenie postępowania w sprawie rozpatrzenia jego wniosku i oczekiwanie na wydanie decyzji, prowadząc do przerzucenia skutków takiego stanu rzeczy na skarżącego działającego w zaufaniu do prawidłowości informacji uzyskanych od organów i ich działań; 3. § 13zzg ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.), dalej: "rozporządzenie z 27 stycznia 2015 r.", w zw. z art. 8 ust. 1 i art. 9 K.p.a. oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) i art. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/1343 z dnia 30 czerwca 2023 r. ustanawiającego środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych w Bułgarii, na Węgrzech, w Polsce, Rumunii i Słowacji (Dz. U. UE L z 2023 r. nr 168 s. 22 z 3 lipca 2023 r.), dalej: "rozporządzenie 2023/1343", przez błędną wykładnię i/lub jego niezastosowanie i nieprzyznanie pomocy skarżącemu w ramach drugiego naboru bez konieczności składania odrębnego wniosku, gdyż to z uwagi na nieprawidłowości legislacyjne, jak i informacje przekazywane od organu i oczekiwanie na jego działania skarżący nie uzyskał tej pomocy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył , co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się tym kryterium, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia. Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia pomoc przyznaje się na wniosek rolnika w wysokości ustalonej zgodnie z § 6 rozporządzenia, po spełnieniu przesłanek z § 3 rozporządzenia i warunków z § 4 ust. 2-4 rozporządzenia. Wniosek o przyznanie pomocy rolnik składa w terminie od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 lipca 2023 r. (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). Skarżący złożył stosowny wniosek 31 lipca 2023 r. Zgodnie z § 6 ust. 4 rozporządzenia pomoc jest przyznawana według kolejności złożenia wniosków, do wysokości sumy kwoty środków, o których mowa w: 1) art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2023/739, wyrażonej w złotych, oraz równowartości tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa oraz 2) art. 2 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2023/1343, wyrażonej w złotych, oraz dwukrotności tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa. Po przekroczeniu wysokości sumy kwoty środków, o której wyżej, pomoc nie może być przyznana, a kierownik BP ARiMR wydaje decyzję w sprawie przyznania pomocy w terminie do dnia 15 września 2023 r. (§ 7 rozporządzenia). Rozporządzenie wydano na podstawie art. 6c ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2157 ze zm.), dalej: "ustawa o ARiMR". Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Stosownie do art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z kolei, stosownie do § 13zzg ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. w 2023 r. ARiMR udziela pomocy finansowej producentowi rolnemu, który spełnił warunki przyznania pomocy, o które mowa w rozporządzeniu z 21 kwietnia 2023 r. i mimo tego nie otrzymał pomocy. Zgodnie z § 13zzg ust. 2 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. pomoc jest przyznawana w drodze decyzji kierownika BP ARiMR na wniosek producenta rolnego złożony do dnia 31 października na formularzu opracowanym i udostępnionych przez Agencję na jej stronie internetowej. Kluczowe dla rozstrzygnięcia jest zatem, czy: 1) nastąpiło przekroczenie wysokości sumy środków i czy organ był obowiązany tę okoliczność expressis verbis uzasadnić oraz czy 2) zasadnie pismem z 14 września 2023 r. na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. poinformował skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie i wskazał nowy termin załatwienia sprawy do 30 listopada 2023 r. oraz czy był obowiązany do poinformowania skarżącego o konieczności złożenia ponownego wniosku do 31 października 2023 r. w ramach drugiego naboru w trybie § 13zgg ust. 1 i 2 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. W ocenie Sądu, skoro decyzję należało wydać do 15 września 2023 r., a 14 września 2023 r., czyli na dzień przed terminem do wydania decyzji, organ informuje skarżącego, że wyczerpano kwotę środków i następnie (23 września 2023 r.) weszły w życie przepisy § 13zzg rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. umożliwiające przeprowadzenie kolejnego naboru, oznacza to wyczerpanie środków w ramach naboru pierwszego, w którym skarżący złożył wniosek. Nie było zatem potrzeby odrębnego uzasadnienia i przedstawienia dowodów na okoliczność wyczerpania kwoty środków. Przesądziło to o zasadnej odmowie przyznania pomocy, skoro nastąpiło wyczerpanie kwoty środków. Wbrew zarzutowi skargi organy nie uniemożliwiły skarżącemu złożenia wniosku w nowym naborze ani nie wprowadziły go w błąd co do możliwości przyznania pomocy w postępowaniu wszczętym złożonym przez skarżącego 31 lipca 2023 r. wnioskiem. W piśmie z 14 września 2023 r. organ pierwszej instancji poinformował jedynie, że w związku z wyczerpaniem kwoty środków i planowanym podjęciem przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi działań zmierzających do przyznania przez Komisję Europejską zwiększonej części pomocy krajowej, o której mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343, celowe jest poinformowanie skarżącego na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. o niezałatwieniu sprawy w terminie i wskazanie nowego terminu załatwienia sprawy do 30 listopada 2023 r. W sytuacji wyczerpania kwoty środków przepisy wprowadzające obowiązek złożenia kolejnego wniosku w ramach kolejnego naboru weszły w życie później - 23 września 2023 r. (§ 13zzg ust. 1 i 2 rozporządzenia z 27 stycznia 2023 r.). Przepisy te wprowadziły wymóg złożenia nowego wniosku do 31 października 2023 r. Wniosku takiego skarżący nie złożył. W ocenie Sądu nie było przeszkód do złożenia ponownego wniosku w świetle § 13zzg ust. 1 pkt 2 powyższego rozporządzenia, gdyż skarżący spełnił warunki przyznania pomocy i mimo tego jej nie otrzymał. O spełnieniu warunków przyznania pomocy świadczy to, że następczo organ odmówił mu tej pomocy jedynie z uwagi na wyczerpanie kwoty środków (a nie z innych przyczyn), a przesłanka nieotrzymania pomocy mimo spełnienia warunków nie jest koniecznie związana z wydaniem decyzji w trybie § 7 rozporządzenia, gdyż nieotrzymanie pomocy mimo spełnienia warunków można rozumieć również jako niewydanie decyzji do czasu złożenia nowego wniosku w ramach drugiego naboru w sytuacji gdy z zawiadomienia o wskazaniu nowego terminu załatwienia sprawy wynika wyczerpanie kwoty środków. Skoro organy nie naruszyły przepisów powołanych w skardze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.