III SA/Po 1011/12

Dnia 12 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.B. i P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym, leśnym oraz podatku od nieruchomości za rok 2012 postanawia: 1. odmówić M.B. przyznania prawa pomocy 2. odmówić P.B. przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną i wniesioną przez M. i P. B. bez udziału profesjonalnego pełnomocnika. W treści zażalenia na powyższe postanowienie skarżący wystąpili z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazali, iż są małżeństwem, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a w ich związku obowiązuje ustrój wspólności majątkowej. Dochód miesięczny brutto rodziny określili na [...] zł (umowa o pracę wnioskodawcy). Wskazali również, że posiadają grunty rolne o pow. [...] ha, a w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej skarżący wynajmuje posiadane nieruchomości. Treść kolejnych oświadczeń majątkowych (k. [...] akt sądowych) oraz okoliczności znane z urzędu - sytuacja materialna i rodzinna ujawniona przy okazji rozpoznawania wniosków o prawo pomocy w innych sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem (dokumenty złożone do akt sprawy o sygn. akt II SA/Po 106/13, postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 lipca 2013 roku), jednoznacznie wykazały, że sytuacja majątkowa skarżących nie uległa istotnej zmianie od czasu prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2012r. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 10 lipca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. wnioskodawcy złożył sprzeciw, w którym podniesiono, że ich stan majątkowy opisany w postanowieniu referendarza odbiega od sytuacji rzeczywistej. Brak możliwości opłacenia kosztów sądowych pozbawia strony prawa do dochodzenia swoich praw przed sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca powinien zatem udowodnić, że powyższa przesłanka zachodzi, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – niezbędną dokumentację źródłową. Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. Należy zaznaczyć, że w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek strony skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym został już rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem z dnia 7 lipca 2012 r., stąd ponownie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrzyć w kontekście normy z art. 165 p.p.s.a., a więc ustalić, czy po wydaniu prawomocnego orzeczenia z dnia 7 lipca 2012 r. nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca przyznanie stronie prawa pomocy. Analiza znajdujących się w aktach sprawy dwóch formularzy PPF pozwala z przekonaniem stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżących nie uległa zmianie. Należy wskazać, że z jednej strony Sąd ustalił, iż skarżący nadal uzyskują dochody z trzech źródeł: - działalność rolnicza na gruntach rolnych o pow. ponad 57 ha (przychód w 2012 roku wyniósł około ... zł, koszty działalności rolniczej za 2012 rok to ... zł tytułu zasiewów, ... zł z tytułu zbiorów, ... zł z tytułu uprawy, ... zł na środki ochrony roślin, ... zł – ubezpieczenie, ... zł podatek rolny i od nieruchomości); - działalność gospodarcza polegająca na detalicznej sprzedaży paliw do pojazdów silnikowych (przychody za 2012 rok to ... zł, koszty uzyskania przychodu za 2012 rok to ... zł); - umowa o pracę z "B." sp. z o.o. (średnio ... zł netto miesięcznie). Wnioskodawca złożył deklaracje dotyczące podatku VAT, z których wynika, że w okresie od stycznia 2013 roku do kwietnia 2013 roku nabył towary i usługi opodatkowane podatkiem VAT o wartości [...] zł - styczeń, [...] zł - luty, [...] zł - marzec, [...] zł - kwiecień. Przychody z działalności prowadzonej przez stronę na stacji paliw płynnych w Koszanowie za okres od stycznia 2013 roku do kwietnia 2013 roku, wyniosły [...] zł. Koszty uzyskania tego przychodu to [...] zł. Skarżący nadal posiadają znaczny majątek, na który składają się w szczególności nieruchomości w miejscowości K.: grunt ... m², budynki [...] m² budynki stacji paliw - nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "B." sp. z o.o. oraz nieruchomości w miejscowości B.: grunt [...] m², budynki [...] m² - nieruchomość nieużywana; nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha - uprawa roślinna oraz [...] ha - las. Koszty utrzymania miesięcznego rodziny wynoszą [...] zł. Z uwagi na powyższe stwierdzić należało, że sytuacja majątkowa wnioskodawców nie uległa istotnej zmianie, a uiszczenie kosztów postępowania obejmujących wpis od zażalenia (... zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru nie spowoduje zachwiania ich sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W tej sytuacji ocena dotycząca zdolności płatniczych przedstawiona w postanowieniu z dnia 7 listopada 2012 roku nadal pozostaje aktualna. Z drugiej strony Sąd stwierdził, iż oświadczenie majątkowe nadal nie uzasadnia stanowiska, że ujemny wynik finansowy z działalności gospodarczej lub rolniczej, istnienie zobowiązań kredytowych, czy nawet wszczęcie postępowań egzekucyjnych, ma ten skutek, że skarżący nie posiadają możliwości zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania. Występując z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przedłożyli dokumentów, które nakazywałyby przyjąć, że środki finansowe pozostające w ich faktycznej dyspozycji (faktyczne obroty finansowe) kształtują się na innym poziomie niż ten określony w dokumentacji rachunkowej. Z kolei wysokość wydatków uwidaczniana w kosztach działalności gospodarczej oraz w kosztach działalności rolniczej nie wskazuje na ograniczenie możliwości płatniczych do granic zabezpieczenia minimum socjalnego. Wnioskodawcy nadal nie wykazują, że osiągane przez nich przychody są uszczuplane, ewentualnie w jakim zakresie są uszczuplane, przez postępowania egzekucyjne. W konsekwencji w dalszym ciągu nie istnieją podstawy do przyjęcia stanowiska, że kwota pozostająca w dyspozycji wnioskodawców (kwota wolna od egzekucji) nie wystarcza na pokrycie deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego oraz kosztów prowadzonych postępowań sądowych. Z kolei ustanowienie hipoteki przymusowej czy zastawu skarbowego nie prowadzi do ograniczenia ich aktualnych zdolności płatniczych. W konkluzji należy stwierdzić, iż złożone przez stronę skarżącego oświadczenia uniemożliwiają Sądowi ocenę, czy zaistniały zmiany okoliczności sprawy, warunkujące możliwość zmiany postanowienia z dnia 7 lipca 2012 r. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.