III SA/Po 1012/12

Dnia 27 grudnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania obowiązku podatkowego i określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc wrzesień 2011 roku I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...]. stwierdzającą powstanie obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym od energii elektrycznej za [...], w kwocie [...] zł i obciążającą tym podatkiem A.Z. W motywach decyzji wyjaśnił, ze pismem z [...]. Spółka A powiadomił organ celny o wynikach kontroli układu pomiarowo-rozliczeniowego, przeprowadzonej w dniu [...] w K. przy ul. [...]. Stwierdzono wówczas nielegalny pobór energii przez A.Z. i wystawiono notę obciążeniową, której kserokopię wraz z kserokopią protokołu kontroli doręczono organowi I instancji. Czynności dowodowe tego organu polegały "na zwróceniu się do operatora o udzielenie informacji na temat ewentualnego wystawienia not korygujących, czy też wyniku postępowania odwoławczego". W odwołaniu od powyższej decyzji A. Z. zakwestionowała prawidłowość przeprowadzonej kontroli i jej wyników. Stwierdziła brak podstaw do stwierdzenia nielegalnego poboru przez nią energii elektrycznej. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność powyższa jest bez znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Organ ten wyjaśnił, że w świetle przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t. j. Dz. U. z 2011 r., Nr 108, poz. 626 ze zm.) energia elektryczna jest wyrobem akcyzowym, zaś przedmiotem opodatkowania jest m.in. zużycie tego wyrobu przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niego zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży energii elektrycznej nabywcy końcowemu (art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 19 ustawy o podatku akcyzowym nabywcą końcowym jest podmiot nabywający energię elektryczną, który nie posiada koncesji na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót tą energią. W przypadku zużycia energii elektrycznej obowiązek podatkowy powstaje z dniem jej zużycia, w przypadkach, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3, 4 i 6 ustawy. Organ odwoławczy stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż zużycie energii elektrycznej, o której mowa w cyt. art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku akcyzowym, jest jednoznaczne z jej nielegalnym poborem, który został zdefiniowany w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t. j. Dz. U. Nr 89, poz. 625). Zgodnie z art. 3 pkt 18 tej ustawy , za nielegalne pobieranie energii uważa się pobieranie energii bez zawarcia umowy, z całkowitym albo częściowym pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego lub poprzez ingerencję w ten układ mającą wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo-rozliczeniowy. Zdaniem organu II instancji w trakcie kontroli przeprowadzonej u A. Z. kontrolujący stwierdzili ingerencję w układ pomiarowo – rozliczeniowy energii elektrycznej. Wynika to z protokołu kontroli nr [...] z [...], w którym zapisano, że plomba legalizacyjna po lewej stronie obudowy licznika miała przerwaną przewleczkę oraz z faktu wystawienia przez operatora noty obciążeniowej, którą to notę należy rozumieć jako skutek stwierdzonych nieprawidłowości. W świetle powyższego uznano, ze zaistniała sytuacja, w której od nielegalnie pobranej energii elektrycznej nie został odprowadzony podatek akcyzowy przez nabywcę końcowego i zasadnie wszczęto postępowanie wobec A. Z. "w sprawie podatku akcyzowego od energii elektrycznej za miesiąc [...]" Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że podjęto czynności dowodowe celem uzyskania potwierdzenia czy faktycznie w dniu [...] u podatnika ujawniono nielegalny pobór energii elektrycznej i w wyniku tych czynności ustalono, iż stanowisko operatora w tej sprawie nie uległo zmianie. Za fakt bez znaczenia uznał organ II instancji brak udowodnienia podatnikowi winy nielegalnego poboru energii oraz ustalenie kto ewentualnie odpowiada za nielegalny pobór energii elektrycznej. Liczy się tylko fakt zaistnienia zdarzenia, z którym wiąże się obowiązek podatkowy, a takowe , w ocenie Dyrektora Izby Celnej w P., miało miejsce. Przepisy ustawy o podatku akcyzowym nie wymagają potwierdzenia przez sąd faktu nielegalnego poboru energii a za wystarczające uznają zaistnienie czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą, która to czynność została potwierdzona przez operatora. W konkluzji stwierdzono, ze skoro u A. Z. ujawniono nielegalny pobór energii elektrycznej bo operator nie odstąpił od swojego stanowiska, zaś podatnik nie złożył deklaracji i nie zapłacił akcyzy w odpowiedniej wysokości organy celne nie mogły postąpić inaczej, jak wydać decyzję określającą zobowiązanie podatkowe. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżąca A.Z. zakwestionowała zgodność z prawem powyższej decyzji a przede wszystkim trafność ustalenia, że doszło do nielegalnego poboru przez nią energii elektrycznej. Uznała za wadliwe opieranie się jedynie na opinii Spółki A z jednoczesnym pominięciem wniosków skarżącej. W ten sposób pozbawiona została prawa do obrony. W opisanej sytuacji, skarżąca nie miała możliwości skorzystania z jakiejkolwiek drogi odwoławczej od decyzji operatora skoro ten nie ma obowiązku zgłaszania organom ścigania faktu kradzieży energii elektrycznej i co się z tym wiąże obowiązku udowodnienia winy sprawcy. Skarżąca podniosła, że w sytuacji gdy urządzenie pomiarowo-rozliczeniowe znajduje się na ogólnodostępnej klatce schodowej, mimo, że zamknięte w niedostępnej dla lokatorów skrzynce, nie jest wykluczona ingerencja w nie osób trzecich. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącej wyjaśnił, że zgodnie z art. 88 ust. 2b ustawy o podatku akcyzowym zadanie organu celnego sprowadza się do wyegzekwowania należnego podatku akcyzowego bez możliwości oceny czy dany podmiot był sprawcą nielegalnego poboru energii elektrycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zasad postępowania wyrażonych w art. 121, 122 Ordynacji podatkowej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sporu jest zasadność ustalenia, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do zapłaty podatku akcyzowego z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej i ingerencji w układ pomiarowy. Zgodnie z art. 9 ust 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 roku (t.j. Dz. U. z 2011 roku, Nr 108, poz. 626 ze zm.) przedmiotem opodatkowania jest m.in. zużycie tego wyrobu przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niego zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży energii elektrycznej nabywcy końcowemu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 19 ustawy o podatku akcyzowym nabywcą końcowym jest podmiot nabywający energię elektryczną, który nie posiada koncesji na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót tą energią. W myśl art. 88 ust. 2b, podmiot, który określa szacunkową ilość nielegalnie pobranej energii elektrycznej, jest obowiązany powiadomić właściwego dla podatnika naczelnika urzędu celnego o tym fakcie w terminie 7 dni od dnia ustalenia podmiotu dokonującego nielegalnego poboru energii elektrycznej. Jednakże ustalenie przez dostawcę energii elektrycznej podmiotu dokonującego nielegalnego poboru energii nie zwalnia organu podatkowego z obowiązku przeprowadzenia postępowania podatkowego w tym zakresie. W rozpoznawanej sprawie organ celny stwierdził, że zużycie energii elektrycznej, o której mowa w art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku akcyzowym jest tożsame z zakresem pojęciowym nielegalnego poboru energii określonym w art. 3 pkt 18 ustawie z dnia 10.04.1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 roku, poz. 1059), zgodnie z którym za nielegalne pobieranie energii uważa się pobieranie energii bez zawarcia umowy, z całkowitym albo częściowym pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego lub poprzez ingerencję w ten układ mającą wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo-rozliczeniowy. Z ustaleń poczynionych w rozpoznawanej sprawie wynika, ze "Plomba legalizacyjna po lewej stronie obudowy licznika ma przerwaną przewleczkę" ( Załącznik szczegółowy do protokołu kontroli Nr [...] - k. 2 akt administracyjnych). Z "Protokołu kontroli" wynika nadto, że "Wymieniono licznik do badania laboratoryjnego w celu sprawdzenia wiarygodności plomb legalizacyjnych oraz wskazań licznika..". Na podstawie powyższych ustaleń wystawiona została nota obciążeniowa Nr [...] na kwotę [...] zł skorygowana kolejną notą obciążeniową na kwotę [...] zł. Poza powyższymi ustaleniami zacytowanymi za spółką A oraz poza uzyskaniem potwierdzenia treści powyższych not obciążeniowych organy celne nie poczyniły w sprawie żadnych innych ustaleń. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, czy poza stwierdzonym przerwaniem "przewleczki" na plombie legalizacyjnej dokonano również innych ustaleń dających podstawę do stwierdzenia nielegalnego poboru energii elektrycznej przez skarżącą. Nie wyjaśniono jaki związek ma stwierdzone uszkodzenie z możliwością nielegalnego poboru energii i dlaczego przyjęto za oczywisty fakt nielegalnego poboru tej energii. Z "Załącznika do protokołu kontroli...." wynika, że wykonano dokumentację fotograficzną. Brak tej dokumentacji w aktach administracyjnych wskazuje, że wydając zaskarżoną decyzję organy celne nie zapoznały się z powyższymi dowodami poprzestając w tym zakresie jedynie na stanowisku Spółki A. Organy celne nie dokonały też oceny powyższych dowodów i poprzestały jedynie na ocenie przedstawionej przez operatora. Powyższe wskazuje, że zaskarżona decyzja wydana została bez podjęcia działań niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a więc z naruszeniem art. 122 Ordynacji podatkowej. Tak prowadzone postępowanie narusza również art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej wyrażający zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Brak niezbędnych ustaleń uniemożliwia też ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Z tych powodów decyzja ta podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Na podstawie art. 152 cyt. ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.