III SA/Po 1025/15

Dnia 14 grudnia 2015 roku Sebastian Michalski – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2015 roku nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od maja do grudnia 2008 roku; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący M. K. (lat 37), reprezentowany przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, w prawem przewidzianej formie, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wartość przedmiotu zaskarżenia została określona na kwotę 92.990 zł. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że jest osoba schorowaną z orzeczoną całkowitą niezdolnością do pracy. Utrzymuje się ze świadczeń rentowych w kwocie 844,45 zł brutto miesięcznie. Ze świadczenia prowadzona jest egzekucja. Kwota wolna od potrąceń to 517,34 zł. Skarżący został wpisany do rejestru dłużników niewypłacalnych. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada środków na własne utrzymanie i pozostaje na łasce rodziców. Koszt utrzymania miesięcznego określił na kwotę 1.220 zł miesięcznie (620 zł – czynsz za mieszkanie, 200 zł – żywność, 20 zł – woda, 80 zł – energia elektryczna, 300 zł – koszty leczenia). Według oświadczenia Skarżący nie posiada majątku (nieruchomości, ruchomości, oszczędności). Oświadczenie majątkowe budziło wątpliwości w świetle dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych oraz informacji znanych z urzędu. Wniesiona skarga dotyczy decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od maja do grudnia 2008 roku. Z uzasadnienia decyzji wynika, że przedsiębiorca M. K. ul. [...], [...] w podanym okresie w ramach prowadzonego komisu sprzedał na terytorium kraju, a następnie zgłosił do opodatkowania, 107 samochodów osobowych. Zatem niewystarczające okazały się zapewnienia, że stan zdrowia Wnioskodawcy ogranicza jego zdolności płatnicze jedynie do wysokości pobieranych świadczeń rentowych. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego przedłożono: - kserokopie rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za 2013 i 2014 rok (PIT 40A), - kserokopie dwóch decyzji o ponownym ustaleniu renty (z lutego 2015 roku oraz z listopada 2015 roku), - kserokopię przydziału lokatorskiego prawa do lokalu z dnia 01 stycznia 2003 roku, - obliczenie opłaty za użytkowanie lokalu przy ul. [...] za październik 2015 roku, - fakturę za energię elektryczną od 6 sierpnia do 7 października 2015 roku (kwota do zapłaty to 129,74 zł), - trzy zawiadomienia o uchyleniu zajęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na wniosek wierzyciela z uwagi na umorzenie postępowania egzekucyjnego, - postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (13 tytułów wykonawczych dotyczących niezapłaconego podatku VAT, łączna kwota w należności głównych to 1.446.180 zł), - kserokopię postanowienia o wpisaniu Wnioskodawcy do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych (powodem ujawnienia w RDN było zobowiązanie dłużnika do wyjawienia majątku w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego). Jednocześnie w piśmie z dnia 23 listopada 2015 roku pełnomocnik skarżącego, doradca podatkowy z wyboru, wskazał, że: - Wnioskodawca nie ma żadnego tytułu prawnego, co do pomocy od rodziców, ale w rodzinie istnieje obowiązek wzajemnego pomagania sobie, w tym udzielania pomocy finansowej, - Skarżący nie posiada rachunków bankowych, kredytów, kart kredytowych, w tym lokat bankowych, - nieruchomość położona pod adresem ul. [...] jest własnością Spółdzielni Mieszkaniowej "A", - nieruchomości pod adresem [...] należy do siostry skarżącego K. R. (Wnioskodawca jest tam tylko gościem i podaje ten adres jako adres dla doręczeń), - wskazane nieruchomości nie przynoszą dochodów, - Wnioskodawca nie posiada telefonu stacjonarnego, ani komórkowego. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 – dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie wykazał, że odmowa objęcia go ochroną na zasadzie prawa pomocy ogranicza realizację prawa do sądu. W sprawie prowadzonej pod sygn. akt III SA/Po 1103/13 skarżący również był reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru w osobie doradcy podatkowego oraz uiścił wpis od skargi. Skarga została prawomocnie oddalona wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 roku. Przyznania prawa pomocy nie uzasadnia argumentacja wniosku, że Skarżący jest rencistą całkowicie niezdolnym do pracy zarobkowej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym pod sygn. akt III SA/Po 1103/13 ustalono, że całkowitą niezdolność Skarżącego do pracy potwierdził sąd powszechny już 2000 roku. Stwierdzona niezdolność do pracy nie stanowiła przeszkody do zorganizowania środków finansowych na pokrycie kosztów nabycia lokatorskiego prawa do lokalu w styczniu 2003 roku (zasady doświadczenia życiowego nakazują przyjąć wydatek w wysokości, co najmniej kilkudziesięciu tysięcy złotych). Pomimo stwierdzonej niezdolności do pracy Wnioskodawca założył i prowadził działalności gospodarczą (lata 2008 - 2009). Wedle dowodów zgromadzonych w aktach administracyjnych w okresie od maja do grudnia 2008 roku w ramach prowadzonego komisu samochodowego Skarżący dokonał sprzedaży samochodów osobowych na łączną wartość 5.373.170 zł. Powyższe okoliczności znajdują potwierdzenie także w ustaleniach poczynionych w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym pod sygn. akt I SA/Po 397/15 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2008 roku. Podatnik w 2008 roku prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą Firma [...] M. K. Przedmiotem tej działalności była sprzedaż detaliczna używanych pojazdów samochodowych. Podatnik rozliczając podatek od towarów i usług w systemie VAT marża. Nie ewidencjonował w rejestrach VAT nabyć pojazdów. W 2008 roku podatnik udokumentował zakup 126 samochodów na wartość ogółem 3.965.599,36 zł. Wartość ze sprzedaży 107 samochodów w okresie od maja do grudnia 2008 roku przewyższa koszty nabycia 126 samochodów w całym 2008 roku o kwotę 1.407.570,64 zł. Wnioskodawca dokonywał wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów oraz ich sprzedaży krajowej także po tym okresie (ustalenia ze sprawy prowadzonej pod sygn. akt III SA/Po 1103/13). Przedsiębiorca M. K. dokonał wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego o wartości 22.000 euro, a w dniu 23 lutego 2009 roku zakupiony pojazd sprzedał nabywcy krajowemu za kwotę 95.000 zł. Określone powyżej przychody nie zostały w żaden sposób uszczuplone wskutek wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ustalenia ze sprawy prowadzonej pod sygn. akt III SA/Po 1103/13 wskazują, że na dzień 11 lutego 2013 roku Skarżący nie miał jakichkolwiek zaległości z tytułu podatkowych lub niepodatkowych należności stanowiących dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Organy nie prowadziły przeciwko Skarżącemu żadnego postępowania egzekucyjnego. Wnioskodawca nie uznał się za niewypłacalnego i nie ogłosił upadłości. W dniu 12 sierpnia 2009 roku M. K. zgłosił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego zaprzestanie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług z uwagi na likwidację działalności gospodarczej z dniem 30 kwietnia 2009 roku. Egzekucja zaległości z tytułu podatku VAT (łączna kwota w należności głównych to 1.446.180 zł) prowadzona jest ze świadczenia rentowego (potrącenia miesięczne to 211,11 zł). Na mocy postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2015 roku, sygn. akt [...]. Skarżący został zobowiązany do wyjawienia majątku w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Jednocześnie z uzasadnienia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2015 roku o umorzeniu administracyjnego postępowania egzekucyjnego wynika, że zobowiązany M. K. nie przebywa w miejscu rejestracyjnym. Miejsca pobytu oraz miejsca zamieszkania zobowiązanego nie ustaliła także Komenda Miejska Policji. Po likwidacji działalności gospodarczej wnioskodawca podejmował odpłatną współpracę z "B" Sp. z o.o. (zeznanie podatkowe za 2011 rok złożone w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt III SA/Po 1103/13). Oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej - art. 252 ust. 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Reżim ten obejmuje także oświadczenia składane w odpowiedzi na wezwanie, o którym mowa w art. 255 powołanej ustawy (porównaj postanowienie NSA z dnia 15 października 2011 roku o sygn. akt II FZ 627/11). Z tego względu uznać należy, że zarówno oświadczenia majątkowego, a jak i też dodatkowych wyjaśnień w trybie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie można złożyć przez pełnomocnika. Pismo złożone w celu uzupełnienia oświadczenia majątkowego, które zostało podpisane jedynie przez pełnomocnika wnioskodawcy nie korzysta z domniemania prawdziwości gwarantowanego możliwością pociągnięcia do odpowiedzialności karnej. Za niewystarczające należało uznać zapewnienia doradcy podatkowego z wyboru, że Wnioskodawca nie osiąga żadnych dochodów poza świadczeniami rentowymi. Aktualność żądania udokumentowania źródeł przychodu za lata 2013 - 2015 uzasadniają ustalenia, że Wnioskodawca samodzielnie rozliczał się z podatku dochodowego (sprawa o sygn. akt III SA/Po 1103/13), bo poza świadczeniami rentowymi osiągał dodatkowe dochody, ale jednocześnie dokonywał odliczenia wydatków na cele rehabilitacyjne (2.280 zł). Na ograniczenie zdolności płatniczych do wysokości świadczeń rentowych nie wskazują częściowo udokumentowane koszty utrzymania koniecznego (1.220 zł), które ponad dwukrotnie przewyższają deklarowane dochody netto (kwota wolna od potrąceń egzekucyjnych to 571 zł). Deklaracje o tym, że koszty utrzymania koniecznego Wnioskodawcy przewyższają wysokość jego dochodów obejmują okres od 2011 roku (ustalenia w sprawie o sygn. akt III SA/Po 1103/13). Do objęcia skarżącego ochroną na zasadzie prawa pomocy niewystarczające okazały się zapewnienia, że "skarżący pozostaje na łasce rodziców" oraz wyjaśnienia doradcy podatkowego z wyboru, że "w rodzinie istnieje obowiązek wzajemnego pomagania sobie" Za przychody z innych źródeł uważa się w szczególności alimenty. Alimenty powyżej 700 zł nie są wolne od podatku, a świadczenia alimentacyjne do 700 zł na rzecz wnioskodawcy będą wolne od podatku tylko wówczas, gdy są otrzymane na podstawie wyroku sądu lub ugody sądowej – art. 20 ust. 1 oraz art. 21 ust. 1 pkt 127 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2012, poz. 361 ze zm.). Zatem pomoc rodziny na poziomie około 650-700 zł powinna być albo opodatkowana, albo udokumentowana wyrokiem sądu lub ugodą sądową. Z tych względów uznać należało, że źródło finansowania kosztów utrzymania nie zostało w żaden sposób wykazane. Wskazać przy tym należy, ze tylko opłata za użytkowanie mieszkania przewyższa kwotę świadczeń rentowych wolną od egzekucji. Budzą wątpliwości zapewnienia pełnomocnika Wnioskodawcy, że nieruchomość pod adresem ul. [...] nie przynosi dochodu i pozostaje zamieszkana przez skarżącego. Według danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej pod wskazanym adresem od stycznia 2010 roku do kwietnia 2015 roku prowadzona była działalność gospodarcza pod nazwą Firma [...] B.N. Ponadto, zgodnie z ustaleniami organów podatkowych oraz Policji, Skarżący nie przebywa pod adresem zamieszkania, a jego miejsce pobytu nie jest znane. Zapewnienia o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, które nie są obwarowane możliwością pociągnięcia do odpowiedzialności karnej wymagają udokumentowania. Ocena zdolności płatniczych strony postępowania należy do wyłącznej kompetencji sądu (referendarza sądowego). Tej kompetencji nie można wykluczyć (zastąpić) budzącymi wątpliwości oświadczeniami wnioskodawcy lub jego pełnomocnika. Rozstrzygnięcie o udzieleniu prawa pomocy nie może być niezależne od rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz niezależne od oceny sądu (referendarza sądowego) o spełnieniu przesłanek udzielania prawa pomocy. O przyznaniu prawa pomocy nie decyduje strona, lecz wojewódzki sąd administracyjny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2, art. 255 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.