III SA/Po 103/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-04-23
Skład orzekający: Marek Sachajko, Walentyna Długaszewska, Ireneusz Fornalik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego może zostać wydana z pominięciem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności w zakresie kwalifikowalności powierzchni działki rolnej, pomimo jej zalania i objęcia programem rolnośrodowiskowym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły prawo, ponieważ nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego w zakresie kwalifikowalności działki rolnej do płatności. Zastosowanie kodu wskazującego na brak kwalifikowalności było przedwczesne, biorąc pod uwagę materiał dowodowy zgromadzony jesienią i zimą, który wskazywał na zalanie działki. Brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonych decyzji.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. Po kontrolach na miejscu, organy uznały, że jedna z działek rolnych nie kwalifikuje się do płatności z powodu zalania i braku zabiegów agrotechnicznych. Decyzje organów pierwszej i drugiej instancji zostały zaskarżone do sądu administracyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących trwałych użytków zielonych i zaniechanie uwzględnienia programu rolnośrodowiskowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 23 kwietnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Ireneusz Fornalik Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] nr [...] II. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu [...] S. S. (określany dalej także jako: "[...]", "[...]") złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2016. Do wniosku dołączone zostały załączniki graficzne. Na podstawie ww. dokumentów organ ustalił, że producent rolny zadeklarował działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] położone w województwie wielkopolskim, powiat chodzieski, gmina Szamocin, obręb L. G., działkę ewidencyjną nr [...] położoną w województwie wielkopolskim, powiat chodzieski, gmina S., obręb S., działki ewidencyjne nr [...], [...] położone w województwie wielkopolskim, powiat p., gmina M. K., obręb A., działkę ewidencyjną nr [...] położoną w województwie w., powiat pilski, gmina M. K., obręb W., działkę ewidencyjną nr [...] położoną w województwie wielkopolskim, powiat s., gmina P., obręb P. Łączna powierzchnia zadeklarowanych do udzielenia płatności działek rolnych wyniosła [...] ha w ramach JPO. W ramach wniosku zadeklarowano również płatność za zazielenienie, płatność dodatkową, płatność w ramach ONW oraz płatność rolnośrodowiskową PROW 2007-2013.
Następnie wniosek producenta rolnego wytypowany został do kontroli na miejscu w zakresie wymogów wzajemnej zgodności. Kontrola została przeprowadzona w dniach od [...] do [...]. Wyniki udokumentowano w raporcie nr [...].
Wniosek strony został wytypowany także do kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Przedmiotowa kontrola odbyła się w dniach od [...] do [...], a przeprowadzona została przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego w P. Podczas kontroli został sporządzony raport z czynności kontrolnych nr [...].
Następnie dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona w dniu 17 lipca 2017 r.
Skarżący pismem z [...] złożył odwołanie.
W [...]. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wydał decyzję Nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Decyzja ta została skutecznie doręczona stronie w dniu [...].
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. stwierdził, iż postępowanie organu I instancji było prawidłowe i oparte zostało na całości zgromadzonej dokumentacji oraz zastosowaniu w sposób właściwy przepisów prawa. Organ zdefiniował pojęcie "trwałego użytku zielonego" i wskazał, że sam fakt uczestniczenia działki w pięcioletnim programie nie jest potwierdzeniem użytkowania działki jako trwałego użytku zielonego. Zdaniem organu zgromadzona w niniejszej sprawie ilość oraz jakość dokumentacji fotograficznej nie budzi wątpliwości i może być w sposób wiarygodny uznana jako dowód potwierdzający, iż działka rolna [...] w dniu wykonania fotografii była w stanie nie pozwalającym na przyznanie do niej żadnych płatności na rok 2016, gdyż nie stanowiła użytku rolnego. Organ wskazał, na podstawie dowodu w postaci fotografii, ze działka jest zalana i porośnięta trzciną, co wyklucza możliwość wykorzystania rolniczego w roku 2016 tej działki. Organ wskazał, że beneficjent składając podpisany wniosek o przyznanie płatności, zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Organ stwierdził, że strona nie poinformowała o zjawisku wystąpienia zjawiska środowiskowego uniemożliwiającego mu spełnienie warunków kwalifikowalności do płatności powierzchni w 2016 dla działki rolnej [...], natomiast zgodnie z wynikami pokontrolnymi na działce nie stwierdzono zabiegów agrotechnicznych dokonywanych w 2016 roku, zatem powierzchnia zadeklarowana została wykluczona z powierzchni spełniającej wszystkie kryteria kwalifikowalności powierzchni, co w efekcie skutkowało obniżeniem wysokości płatności na rok 2016.
W dniu 24 stycznia 2018 r., S. S., reprezentowany przez adwokata, złożył skargę na decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Do skargi dołączona została m.in. kserokopia planu działalności rolnośrodowiskowej.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie:
- art. 7 w zw. z art. 5,6 i 7 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, że część działek wskazana we wniosku ma powierzchnię inną niż deklarowana przez skarżącego, że na działkach nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności gospodarczej, że działka [...] nie kwalifikuje się do obszaru trwałych użytków zielonych, że działki w całości lub w części nieskoszone w czasie kontroli nie kwalifikują się do przyznania płatności oraz zaniechanie wzięcia pod uwagę wytycznych dotyczących działań agrotechnicznych na działce, które wynikają z objęcia działki programem rolnośrodowiskowym;
- art. 4 ust. 1 lit. H Rozporządzenia PE i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 13 grudnia 20-13 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) Nr 73/2009 poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, że działka [...] nie kwalifikuje się do obszaru trwałych użytków zielonych, i to pomimo, że działka ta objęta jest pięcioletnim planem rolnośrodowiskowym, a z dokumentacji dotyczącej wytycznych związanych z tym planem wynika zarówno sposób użytkowania działki, jak i to, że jest ona kwalifikowana jako trwały użytek zielony. Ponadto skarżący w skardze zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 8, 11 oraz 107 § 3 k.p.a.
Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi , a to w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wniósł o oddalenie skargi i wskazał, iż zadaniem agencji płatniczej jest zweryfikowanie czy wszystkie warunki do otrzymania płatności zostały spełnione w danym roku kalendarzowym. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i powierzchnię uprawnioną do przyznania płatności na rok 2016. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wskazał, iż w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, dokonał szczegółowej analizy sprawy, a także organ II instancji dokonał wyczerpującej wykładni w zakresie przesłanek faktycznych i prawnych występujących w niniejszej sprawie. Organ wskazał, że skarżący w skardze zarzucił naruszenie art. 7, 8, 11 oraz 107 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja spełnia normatywne przesłanki wskazane w 107 k.p.a. i zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne oraz szczegółowe odniesienie do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ II instancji wskazał także na odmienności proceduralne w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7, 8, 11 oraz 107 k.p.a. organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z treścią art. 6 oraz art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, stoją na straży praworządności i są zobowiązane - w toku postępowania - podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z przepisu tego wynika, iż organ administracji nie może ograniczyć się do oczekiwania na przedstawienie przez stronę dowodów potwierdzających jej żądanie, ale powinien aktywnie (tak więc czynnie) dążyć do wyjaśnienia sprawy. Organ ten wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia sprawy są wyłącznie dowody, które zostały przeprowadzone w ramach postępowania. Ponadto przepis art. 7 k.p.a. nakazuje załatwienie sprawy w sposób uwzględniający interes społeczny i słuszny interes obywateli. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 11 k.p.a. organ II instancji wyjaśnił, iż "kwestia podniesiona w tym artykule nie oznacza przekonania osoby o tym, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem". Organ odwoławczy wskazał, iż w świetle art. 107 § 3 k.p.a. w uzasadnieniu faktycznym należy przytoczyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem organu odwoławczego w zaskarżonej decyzji Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. przedstawił prawidłowo stan faktyczny oraz dokonał prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego. Organ II instancji odniósł się również do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Nie zgodził się z zarzutem skarżącego, iż naruszono art. 107 k.p.a.
Organ nie zgodził się z zarzutem, iż w skarżonej decyzji nie uwzględniono faktu, że działka rolna oznaczona identyfikatorem [...] jest objęta 5-letnim programem rolnośrodowiskowym. Zgodnie bowiem z uzasadnieniem skarżonej decyzji (,..)sam fakt uczestniczenia działki w pięcioletnim programie rolnośrodowiskowym nie jest potwierdzeniem użytkowania działki jako [...]. Organ wskazał, iż zadaniem agencji płatniczej jest weryfikacja wniosków, czy są zachowane wszystkie warunki i wymogi do otrzymania płatności. W tym celu służy system kontroli administracyjnych uzupełniony o kontrole na miejscu. W niniejszej sprawie w wyniku czynności kontrolnych na miejscu stwierdzono, że działka rolna [...] jest zalana i nie wykonano na niej zabiegów agrotechnicznych.
Organ wskazał, że zgodnie z uzasadnieniem skarżonej decyzji dotyczącym działki rolnej [...] wyjaśniono że dla działki w roku 2016 stwierdzono brak użytkowania kwalifikującego działkę do płatności. Organ wskazał, że brak było stwierdzenia o braku użytkowania działki dłużej niż rok. Zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, czyli brak użytkowania dłużej niż rok, stwierdzono natomiast dla działki rolnej [...].
Organ wskazał, iż sam skarżący w treści skargi wyjaśnił, iż działka była zalana i z tego powodu wykonał koszenie jedynie na [...] ha oraz nie zdołał zebrać biomasy. Jednak – zdaniem organu - fakt koszenia nie znalazł potwierdzenia w materiale dowodowym. Stwierdzono brak wykonania efektywnych zabiegów, które by utrzymały działkę w kulturze rolnej umożliwiającej przyznanie płatności. Zdaniem organu S. S. miał świadomość, że stan na działce uniemożliwia wykonanie wymaganych zabiegów agrotechnicznych w okresie wyznaczonym w ramach realizacji programu rolnośrodowiskowego, jednakże nie zgłosił tego faktu. Organ wskazał, że beneficjent składając podpisany wniosek o przyznanie płatności, zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie łub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Zgodnie z materiałem dowodowym strona nie poinformowała o zjawisku wystąpienia zjawiska środowiskowego uniemożliwiającego mu spełnienie warunków kwalifikowalności do płatności powierzchni w 2016 dla działki rolnej [...], natomiast zgodnie z wynikami pokontrolnymi na działce nie stwierdzono zabiegów agrotechnicznych w 2016 roku, zatem powierzchnia zadeklarowana została wykluczona z powierzchni spełniającej wszystkie kryteria kwalifikowalności powierzchni, co w efekcie skutkowało obniżeniem wysokości płatności na rok 2016. Organ wskazał, iż w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej, które mogą mieć wpływ na powierzchnię kwalifikującą się do płatności, rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, opatrzone czytelnym podpisem i datą złożenia, w terminie 15 dni roboczych (art. 4 ust. 1 i 2 Rozporządzenia nr 640/2014) od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności oraz dostarczyć dowód potwierdzający wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej. Organ wskazał, iż zastosowanie wyżej wskazanych przepisów uzależnione jest od dowodów oraz terminu, w którym producent rolny poinformował Kierownika Biura Powiatowego o wystąpieniu wskazanych okoliczności. Mając powyższe na względzie Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego stwierdził, iż producent rolny nie uczynił zadość żadnej z wymienionej wyżej przesłanek, tym samym stan faktyczny stwierdzony na działce w dniu kontroli znalazł odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu. Organ wskazał, iż w sytuacji gdy strona dąży do uzyskania określonego przywileju finansowego (środków unijnych) winna dołożyć wszelkiej należytej staranności w celu jednoznacznego i pełnego wykazania, iż spełnia wszelkie ustawowe przesłanki uzyskania danej płatności w pełnej wysokości. Jakiekolwiek zaniechania w tym zakresie obciążają natomiast ujemnie danego wnioskodawcę.
W konkluzji odpowiedzi na skargę organ odwoławczy stwierdził, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwolił na jednoznaczne stwierdzenie o braku użytkowania w roku 2016 działki rolnej [...]. W wyniku weryfikacji dowodów, zarówno na poziomie organu I instancji jak i II instancji, ustalono, że działka rolna [...] jest zalana i porośnięta trzciną. Skarżący potwierdził ponadto fakt zalania działki w roku 2016. Natomiast w przypadku barku możliwości wykonania zabiegów agrotechnicznych z uwagi na zalanie, producent zachowuje prawo do otrzymania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jeżeli rolnik złoży do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, opatrzone czytelnym podpisem i datą złożenia, w terminie 15 dni roboczych (art. 4 ust. 2 Rozporządzenia nr 640/2014).
Organ wskazał, że przedmiotowa sprawa dotyczy przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, a nie rolnośrodowiskowego i obowiązują regulacje prawne dotyczące tej pierwszej płatności. Występowanie trzciny na działce wskazuje na brak wykonywania zabiegów wynikających z przepisów prawa (koszenia i usunięcia biomasy z działki). Organ wskazał, że iż mimo, ze młode pędy trzciny mogą być wykorzystywane na paszę, to już zgodnie z założeniem programu rolnośrodowiskowego, który realizuje skarżący działka rolna [...] mogła być koszona jedynie w okresie od [...] do [...]. Dlatego też organ wskazał, że nie można uznać, iż w roku [...] działka rolna [...] spełniała warunki kwalifikowalności powierzchni do płatności. Zebrany materiał dowodowy nie potwierdził faktu użytkowania działki w roku 2016. Natomiast twierdzenia podniesione w skardze nie przeczą tym ustaleniom. Organ wskazał, że nie sposób również uznać, iż organy administracji nie wzięły pod uwagę faktu, że na działce jest realizowany program rolnośrodowiskowy. Już samo przeprowadzenie kontroli w miesiącu październiku, wskazuje na fakt uwzględnienia wymogów zawartych w programie rolnośrodowiskowym tzn. wymóg koszenia w okresie od [...] do [...].
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego w P. wskazał, iż argumentacja przedstawiona przez skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, a jednoznaczne brzmienie przepisów w tym zakresie powoduje, iż zasadnym jest podtrzymanie stanowiska wyrażonego w decyzji nr [...] z [...] roku i wniósł o oddalenie skargi.
Podczas rozprawy dnia [...] Sąd przeprowadził ww., wnioskowany dowód z dokumentów dołączonych do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.); natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznając przedmiotową sprawę administracyjną należy wskazać, że tutejszy Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje zarówno organu administracji pierwszej, jak i drugiej instancji naruszają prawo. W konsekwencji powyższego skarga okazała się zasadna i podlegała uwzględnieniu.
Sąd wskazuje, że przedmiotem niniejszej sprawy jest naruszenie normatywnych reguł w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2016.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez tutejszy Sąd są kwestie zarówno proceduralne, jak i materialnoprawne, które podlegają, zgodnie z dyspozycją art. 134 p.p.s.a., badaniu przez sąd administracyjny.
Przedmiotem badania jest więc zarówno prawidłowość w zakresie procedury stosowanej przez organy administracji publicznej, jak również treść rozstrzygnięć Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na podstawie której dokonano pomniejszenia płatności oraz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P., który decyzją z dnia [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.
Podstawą normatywną decyzji wydanych przez organy administracji publicznej była przede wszystkim ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. 2015, poz. 1551, określana dalej także jako "ustawa"). Zgodnie z dyspozycją art. 21 ust. 1 ustawy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia [...] do dnia [...]. Wnioskodawca w ustawowym terminie złożył wniosek (jest to okoliczność bezsporna).
Należy w tym miejscu także odnieść się (w aspekcie zarzutów proceduralnych wskazanych w skardze) do przepisów ogólnych ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, modyfikujących w pewnym zakresie ogólne zasady procedury administracyjnej, a zawartych m.in. w przepisie art. 3 tego aktu.
Na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 3 ust. 2 ustawy).
Nie można także pominąć obowiązku organu wynikającego z art. 8 § 1 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20.06.2017, sygn. akt I SA/Gd 542/17). Nie można wyciągać negatywnych konsekwencji w stosunku do strony postępowania w postaci negatywnej decyzji w przedmiocie wniosku strony w sytuacji zaniechania wywiązania się przez organ administracji publicznej z jego normatywnych obowiązków. Tego typu zaniechanie, skutkujące negatywnie dla strony tego postępowania, jest sprzeczne z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, zmodyfikowanymi na podstawie ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Podkreślić należy, że organy naruszyły ogólne zasady tej procedury wyrażone także w art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy tj. zasadę praworządności i zasadę rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przejawiającą się w - aspekcie proceduralnym - w obowiązku organu rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie gdyż tylko takie zachowanie organu będzie mogło być uznane jako praworządne – w zakresie prowadzonego przez organ postępowania. Tylko bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny zebrany po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania dowodowego może stanowić podstawę do dokonania aktu subsumpcji i wydania merytorycznej decyzji - spełniając tym samym zmodyfikowane – w stosunku do k.p.a. - zasady ogólne obowiązujące na podstawie ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje okoliczności, że w świetle przepisów ustawy to na skarżącym ciążył obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających spełnienie przez niego wszystkich normatywnych warunków dla przyznania płatności, jak również okoliczności wyłączających negatywne dla strony konsekwencje normatywne. Jednakże to organy posiadały normatywny obowiązek - w sposób wyczerpujący - rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Sąd dostrzega, że skarżący na etapie postępowania administracyjnego przejawiał aktywność dowodową, której wyrazem są pisma z dnia: [...], [...] oraz [...], wskazujące zastrzeżenia do protokołów kontroli. Natomiast należy stwierdzić, że odwołanie, poza zarzutami dotyczącymi działki [...], jest lakoniczne.
Sąd uznał, że w zakresie procedury nastąpiło naruszenie ww. naczelnych zasad postępowania prowadzonego na podstawie ustawy, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany będzie do uzupełnienia postępowania dowodowego, uwzględniając dostępne, normatywne środki dowodowe, a to w zakresie działki [...]. Biorąc pod uwagę materiał dowodowy dotyczący działki [...] w postaci zarówno protokołu kontroli, jak i zdjęć należy stwierdzić, że środki dowodowe zostały pozyskane w okresie jesiennym oraz zimowym. Biorąc pod uwagę pory roku, w której były dokonywane czynności dowodowe (tj. 29 października 2016 r. oraz 9 lutego 2017 r.) mogło dojść w tym czasie do nagromadzenia się na określonym terenie, będącym przedmiotem kontroli, wody. Znajdujące się w aktach sprawy administracyjnej zdjęcia świadczą o faktycznym zalaniu terenów będących się w posiadaniu skarżącego jednakże organ na tej podstawie uznał, że cała działka o powierzchni [...] hektarów nie nadaje do dokonania "wiarygodnego pomiaru". Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że "...działka jest zalana i porośnięta trzciną, co wyklucza możliwość wykorzystania rolniczego w roku 2016 tej działki."
Podkreślić należy, że brak jest w aktach sprawy materiału dowodowego, świadczącego o tym, że brak było - w okresie dokonywania czynności kontrolnych - możliwości wejścia i skontrolowania całej działki o bardzo dużej bo liczącej 51 hektarów powierzchni. Tak więc przedwczesne jest uznanie za prawidłowe (biorąc pod uwagę materiał dowodowy oraz czas jego zgromadzenia) zastosowanie kodu [...], wskazującego, że na całej działce rolnej stwierdzono sposób rolniczego użytkowania, który nie kwalifikuje się do płatności. Okoliczności faktyczne ustalone w toku postępowania dowodowego powinny zostać następnie skonfrontowane z zakresem przesłanek wynikających z systemu wsparcia bezpośredniego, a to w aspekcie normatywnej wysokości płatności z tego tytułu.
Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego organ zobowiązany będzie do merytorycznego rozpoznania wniosku strony o przyznanie płatności. Dopiero po dokonaniu ww. czynności będzie można stwierdzić, że spełnione zostały dyrektywy postępowania uregulowane w art. 3 ust. 1 ustawy oraz organ będzie mógł stwierdzić, że ustalony stan faktyczny kwalifikuje/nie kwalifikuje się otrzymania wnioskowanej płatności. Na tym etapie postępowania organ będzie zobowiązany do oceny, także w aspekcie pojęcia "trwałego użytku zielonego" i wskazania, czy uczestnictwo skarżącego w zakresie przedmiotowej działki w programie jest/nie jest potwierdzeniem użytkowania tej działki jako trwałego użytku zielonego w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia nr 1307/2013 (por. art. 2 pkt 15 ustawy).
Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło