III SA/Po 1031/14

Dnia 14 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: Ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 1 lipca 2014 roku nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 10 lutego 2014 r., nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 10 lutego 2014 r. nr [...] Starosta, działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r., Nr 30, poz. 151 ze zm.) postanowił skierować B. W. na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 23 stycznia 2014 r. do Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek Komendanta Powiatowego Policji w N. o skierowanie wyżej wymienionego na badania psychologiczne w związku z tym, że kierując pojazdem silnikowym uczestniczył w wypadku drogowym, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub 157 § 1 Kodeksu karnego. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowaniem tramwajem na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowała pojazdem, który uczestniczył w wypadku drogowym, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, domagając się jej uchylenia, jako wydanej przedwcześnie. Podała, że wprawdzie kierowała pojazdem, który uczestniczył w wypadku drogowym, w którym inna osoba odniosła obrażenia ale nie czuje się winna jego spowodowania. Kierowanie na badania psychologiczne przed wydaniem wyroku przez sąd jest niewskazane, bo może się okazać, że prowadzone postępowanie karne zostanie umorzone. Ponadto strona podała, że z uwagi na sytuację materialną i rodzinną nie stać jej na wykonanie na swój koszt takich badań. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 lipca 2014 r. nr [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że skierowanie B. W. na badania psychologiczne nastąpiło w związku z wnioskiem Komendy Powiatowej Policji w N. z dnia 20 stycznia 2014r. Z treści wniosku wynikało, że B. W. w dniu 22.12.2013r. w K. ul. [...], jako kierujący pojazdem [...] nr rej. [...], uczestniczył w wypadku drogowym, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń o których mowa w art. 156 § 1 lub 157 § 1 k.k. Przepisem prawa stanowiącym podstawę działania organu administracji w sprawie skierowania kierowcy na badania psychologiczne jest art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2011r. Nr 30, poz. 151 ze zm.). W myśl ww. przepisu, badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem zwanym dalej "badaniem psychologicznym w zakresie psychologii transportu", podlega kierujący motorem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli uczestniczył w wypadku drogowym, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 k.k. Wskazano, że zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowaniem tramwajem na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowała pojazdem, który uczestniczył w wypadku drogowym, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Z treści przepisu art. 99 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy wynika, że starosta ma obowiązek skierowania na badania, gdy zajdą warunki w nim określone a skierowanie na badania psychologiczne nie dotyczy wyłącznie sprawcy wypadku drogowego. Ustawodawca przewidział takie skierowanie dla każdego kierującego pojazdem, uczestniczącym w wypadku drogowym, którego konsekwencją jest śmierć innej osoby bądź obrażenia, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Wynik postępowania karnego jest zatem bez znaczenia, skoro w badanej sprawie niewątpliwie zaszła przesłanka uzasadniająca skierowanie na badania psychologiczne. Powyższą decyzję strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu powołała takie same argumenty jak w odwołaniu a dodatkowo poinformowała, że "prokuratura oskarża mnie o czyn z art. 177 par. 1 k.k.", zatem nie powinna być skierowana na badania psychologiczne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w decyzji. Ponadto wskazało, że zarzut stawiany przez Prokuraturę potwierdza zasadność skierowania B. W. na badania psychologiczne. Przepis art. 177 § 1 k.k. stanowi, że cyt.: "Kto, naruszając, chociażby nieumyślnie, zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, powoduje nieumyślnie wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała określone w art. 157 § 1, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3." Prokuratura nie kierowała by oskarżeń względem Pana B. W. z art. 177 § 1 k.k., gdyby inna osoba w wypadku drogowym, w którym jako kierowca uczestniczył Pan B. W., nie odniosła obrażeń ciała określonych w art. 157 § 1 k.k. § 1 tj. naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia, innego niż określony w art. 156 § 1 k.k. W sprawie zaistniała podstawa z art. art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d) ustawy o kierujących pojazdami do wydania przez Starostę decyzji administracyjnej o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, ponieważ Pan B. W. kierował pojazdem, który uczestniczył w wypadku drogowym, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Sytuacja materialna strony nie ma wpływu na przeprowadzenie badań psychologicznych, które w opisanym przypadku są obowiązkowe. Organy administracji publicznej nie mają tutaj swobody orzekania, decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne jest decyzją związaną od której wydania nie można odstąpić Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 82 ust. 1 pkt 3 i art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 sierpnia 2014 r. W myśl pierwszego przepisu badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, zwanym dalej "badaniem psychologicznym w zakresie psychologii transportu", podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli uczestniczył w wypadku drogowym, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Natomiast zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowała pojazdem, który uczestniczył w wypadku drogowym, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Z pisma Komendanta Powiatowego Policji w N. z dnia 20.01.2014 r., nr [...], skierowanego do Starosty wynika, że B. W. w dniu 22.12.2013 r., kierując [...] uczestniczył w wypadku drogowym, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego. W aktach postępowania administracyjnego nie ma żadnych dalszych informacji o aktualnym stanie sprawy, dotyczącym tego zdarzenia, jak też informacji o posiadaniu przez stronę uprawnień do kierowania pojazdami, szczegółów dotyczących jego uczestnictwa i następstw wypadku w postaci śmierci innej osoby lub doznania obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 k. k. Sam skarżący podaje jedynie w skardze, że postawiono mu zarzut popełnienia czynu z art. 177 k.k., natomiast z samego lakonicznego wniosku Komendanta Policji nie wynikają istotne w sprawie okoliczności wypadku. Podstawą wydania decyzji przez organy administracji winno być prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Z przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 kpa wynika, że organy od momentu wszczęcia postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W ramach podjętych działań są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona a uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja nie spełniają tych wymogów. Organ w sposób nieuzasadniony treścią powołanych przepisów uznały, że starosta jest związany wnioskiem organów kontroli ruchu drogowego w kwestii wydania decyzji zgodnie z żądaniem wniosku. To przeświadczenie spowodowało, że w kontrolowanej sprawie organy nie poczyniły żadnych ustaleń a decyzję wydały jedynie na podstawie wniosku Komendanta Powiatowego Policji w N. z dnia 20.01.2014 r. Tymczasem przesłanki warunkujące wydanie decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, odrębnie określa art. 99 ust. 1 ustawy. Przepis art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi tylko, iż starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1 na wniosek organu kontroli ruchu drogowego i dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i pkt 3 lit. b i d. Oznacza to nic innego jak to, że starosta ma obowiązek wszcząć postępowanie na wniosek organów wskazanych w tym przepisie i na tej czynności procesowej związanie organu się kończy. Po wszczęciu postępowania organ był obowiązany z zachowaniem zasad i reguł wynikających z wyżej wskazanych przepisów kpa zbadać określone w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, od spełnienia których zależy wydanie przez starostę decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Przesłanką podmiotową jest wskazanie adresata decyzji, którym może być tylko kierowca kierujący pojazdem, który uczestniczył w wypadku drogowym. Zgodnie z art. 2 pkt 21 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, kierowca to osoba uprawniona do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem. Natomiast przesłanki przedmiotowe to po pierwsze, uczestniczenie w wypadku drogowym, a po drugie, następstwo tego wypadku w postaci śmierci innej osoby lub doznanie obrażeń przez inną osobę, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Dopiero łączne spełnienie zarówno przesłanki podmiotowej jak i przesłanek przedmiotowych z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy, upoważnia właściwy organ do wydania decyzji nakładającej określony w nim obowiązek. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą organu I instancji będzie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy w sprawie zaistniały omówione wyżej przesłanki podmiotowe i przedmiotowe do skierowania skarżącego na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu, a następnie wydanie odpowiedniego rozstrzygnięcia w sprawie. Reasumując, skoro zaskarżona decyzja została podjęta mimo niewyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i zasadniczych brakach w materiale dowodowym sprawy, tym samym naruszone zostały przepisy art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy o kierujących pojazdami. Kolegium zaś, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji naruszyło także art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ) należało uchylić zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 152 powołanej ustawy.