III SA/Po 1038/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek . As. sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant : ref. staż. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi B.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania o d d a l a s k a r g ę /-/M. Bejgerowska /-/M. Górecka /-/T.M. Geremek Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Burmistrz Miasta i Gminy na podstawie art. 15 ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 2 b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960, ze zm. ) orzekł o wymeldowaniu B.K. z pobytu stałego z lokalu położonego w Z., ul. K. [...], gm. S.. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji podał, iż z wnioskiem o wymeldowanie zwróciła się I.K., żona B.K. wskazując, iż mąż od [...]r. nie przebywa w miejscu zameldowania, a od [...]r. nie interesuje się nieruchomością. Do wniosku dołączyła wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...]r., na mocy którego B.K. został skazany za fizyczne i psychiczne znęcanie się nad rodziną oraz akt notarialny spisany na okoliczność kupna przedmiotowej nieruchomości. Organ I instancji ustalił, że bezspornym w sprawie jest to, iż B.K. opuścił w [...]r. miejsce swojego stałego pobytu i nie nastąpiło to dobrowolnie bowiem został on zmuszony przez zachowanie żony i syna. Zwracał się on o interwencję w sprawie swojego zamieszkiwania do organów policji oraz do Ośrodka Interwencji Kryzysowej w K. jak również złożył w Sądzie Rejonowym wniosek o orzeczenie rozdzielności majątkowej celem dokonania podziału spornej nieruchomości. Pomimo tego, iż organ poinformował B.K., iż właściwym środkiem prawnym w omawianej sprawie jest żądanie przywrócenia naruszonego posiadania mieszkania to jednak z takiej formy on nie skorzystał. W ocenie organu I instancji fakt nie zamieszkiwania B.K. w przedmiotowym lokalu został potwierdzony przez strony postępowania administracyjnego jednak pomimo braku dobrowolności opuszczenia lokalu, zachodzą przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy bowiem B.K. nie skorzystał we właściwym czasie z przysługujących jemu środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W tym względzie organ I instancji powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej wniósł B.K. żądając jej uchylenia. Wskazywał w nim, że opuszczenie przez niego przedmiotowego lokalu nie było dobrowolne bowiem został z niego wyrzucony. Nie zgadzał się z ustaleniami organu I instancji uczynionymi w przedmiocie jego centrum życiowego wskazując, iż do zimy 2005r. przebywał na przedmiotowej nieruchomości bo karmił psa a nadto do chwili obecnej odbiera pod tym adresem korespondencję jak i rentę, zaś przez cały czas począwszy od sierpnia 2005r. jego działania koncentrują się na zabezpieczeniu nieruchomości i uregulowaniu jej stanu prawnego. Odwołujący wskazywał i na tę okoliczność, że organ administracji publicznej nie ma uprawnienia aby decydować o tym, który środek prawny jest skuteczny dla zabezpieczenia interesu obywatela bowiem w ocenie odwołującego podjął on właściwe kroki celem załatwienia swoich problemów rodzinnych i majątkowych. Odwołujący wskazywał przy tym, że wniósł pozew o przyznanie alimentów od syna, o zniesienie wspólności majątkowej małżeńskiej oraz zgłosił w prokuraturze sprawę o znęcanie się nad nim przez członków rodziny. Jego zdaniem są to skuteczne środki prawne, zaś wskazywany przez organ środek prawny zmierzający do przywrócenia utraconego posiadania przedmiotowego lokalu nie zabezpiecza jego interesów a opłata sądowa w kwocie 200 zł jest dla niego wysoka. Odwołujący wskazał nadto, że wymeldowanie nie jest jedynie czynnością administracyjno-techniczną bowiem w sytuacji gdy nie będzie on zameldowany utraci prawo ubiegania się w gminie S. o lokal socjalny. Odwołujący podał, że sypia na dworcach i je w tanich barach a w jego życiu z uwagi na problemy rodzinne "nie ma miejsca na prowadzenie gospodarstwa domowego". Rozpatrując odwołanie decyzją nr [...] z dnia [...]r. Wojewoda orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...]r. orzekającej o wymeldowaniu. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż podnoszone w odwołaniu argumenty nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie bowiem odwołujący nie mieszka w przedmiotowym lokalu w sposób stały, co potwierdza on sam a także nie wystąpił do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania mieszkania podejmując inne mało skuteczne próby rozwiązania problemu. Zdaniem organu odwoławczego pozostawienie swoich rzeczy w spornym lokalu nie świadczy także, że odwołujący w tym lokalu na stałe przebywa. Natomiast w sytuacji gdy powróci do tego lokalu będzie mógł w nim ponownie się zameldować. Zdaniem organu odwoławczego obowiązek meldunkowy obecnie jest jedynie czynnością techniczną związaną z rejestracją ruchu ludności i skoro w omawianej sprawie nie ulega wątpliwości, że odwołujący pod wskazanym adresem nie zamieszkuje, toteż słusznie orzekł organ I instancji o jego wymeldowaniu. Obecnie skargę na decyzję Wojewody z dnia [...]r. do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł B.K. żądając jej uchylenia i przyznania kosztów niniejszego postępowania. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację podaną w odwołaniu od decyzji Burmistrz Miasta i Gminy S. wskazując, iż organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich jego zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko i argumentację podaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Do protokołu rozprawy skarżący podał, że nie opuścił lokalu dobrowolnie, lecz został z niego wyrzucony przez żonę i syna. Jego rzeczy osobiste zostały wyrzucone na podwórko i prawdopodobnie spalone. Oświadczył, że nie widzi możliwości wspólnego zamieszkiwania z rodziną z uwagi na agresję syna. Ubiega się o meldunek stały bowiem jest mu konieczny ze względu na inne uprawnienia, w szczególności prawo ubiegania się o lokal socjalny w gminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd nie stwierdził naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które uzasadniałby konieczność usunięcia zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W myśl przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. z 2001r. Dz. U. Nr 87, poz. 960 ze zm.) stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia organ gminy na wniosek strony lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu - art. 9 ust. 2b powołanej ustawy. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedlaniu stanu faktycznego; dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowywania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny (wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006r., II OSK 561/05, Lex 194344). Obowiązkiem organu meldunkowego jest utrzymywanie aktualnego, zgodnego z rzeczywistością, stanu ewidencji meldunkowej. Informacja o braku zgodności prowadzonej ewidencji z rzeczywistością aktualizuje obowiązek organu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu usunięcie potwierdzonych niezgodności. Stosowanie do treści art. 6 ust. 1 cytowanej już ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stąd do zrealizowania przesłanki "opuszczenia miejsca stałego pobytu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dochodzi, gdy zostanie stwierdzone, że zameldowany na pobyt stały nie przebywa pod adresem wskazanym w ewidencji meldunkowej oraz, że jest to połączone z porzuceniem zamiaru stałego pobytu pod tym adresem. Zasadą postępowania administracyjnego jest orzekanie w oparciu o stan faktyczny istniejący w chwili podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie. Stąd przyczyny opuszczenia miejsca stałego pobytu, w szczególności pozbawienie posiadania lokalu, przesądzają o braku podstaw do wymeldowania, gdy towarzyszy im zamiar przywrócenia stanu przebywania pod adresem zameldowania. Natomiast długotrwałe utrzymywanie się stanu pozbawienia posiadania połączone z brakiem działań ukierunkowanych na przywrócenie stanu poprzedniego uzasadnia twierdzenie, że doszło do opuszczenia miejsca stałego zameldowania, które posiada cechy trwałości i dobrowolności; rozumianej jako co najmniej pogodzenie się z zaistniałą sytuacją. Dla sprawy meldunkowej liczy się bowiem to czy zamiar stałego przebywania pod adresem zameldowania istnieje w chwili orzekania. W kontrolowanej sprawie bezsporne jest, że skarżący był zameldowany na pobyt stały w lokalu położonym w Z. przy ul. K. [...] oraz, że pod wskazanym adresem nie przebywał od [...] roku. Zarzuty stawiane zaskarżonej decyzji dotyczą wniosków dowodowych sprowadzających się do ustalenia, że nie zamieszkiwanie we wskazanym lokalu połączone jest z porzuceniem zamiaru stałego pobytu w tym miejscu. Skarżący podnosi, że został wyrzucony z mieszkania, w którym był zameldowany. Z kolei powrót do lokalu, z uwagi na agresję ze strony syna i żony, ocenia jako zagrażający jego zdrowiu. Wystąpił do sądu powszechnego o dokonanie podziału wspólnego majątku małżeńskiego. Powództwo o przywrócenie posiadania ocenił jako środek prawny, który nie przyniesie mu pożądanych efektów. Argumentacja powołana na uzasadnienie zarzutów skargi sprowadza się do polemiki z wnioskami dowodowymi organów prowadzących postępowanie. Jednak nie potwierdza ona istnienia u skarżącego zamiaru stałego przebywania w lokalu położonym w Z. przy ul. K. nr [...]; co najwyżej stanowi wyjaśnienie przyczyn porzucenia zamiaru powrotu do lokalu. Wystąpienie z powództwem o podział majątku wspólnego, na gruncie okoliczności przedmiotowej sprawy, dodatkowo potwierdza poczynione przez organy ustalenia. Treść wyjaśnień skarżącego i wystąpienie z pozwem o podział wspólnego majątku małżeńskiego nie wskazuje, aby wnioski organów co do opuszczenia adresu stałego zameldowania i braku zamiaru zamieszkiwania z rodziną nie realizowały zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa). Organy administracji publicznej działają na podstawie prawa (art. 6 kpa). Decyzja o odmowie wymeldowania może zostać oparta jedynie na okolicznościach ustawowo uznanych za istotne. Dlatego argumenty co do możności prawnej w zakresie ubiegania się o lokal socjalny na terenie gminy S. nie mogą być powodem dla utrzymania stanu niezgodności ewidencji meldunkowej z rzeczywistością. Słusznie nadto organy obydwu instancji odwołały się do utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazującego na to, że za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolne zmiany miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001r. V SA 3078, Lex 78937). W uzasadnieniu powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie z niego usuniętej oznacza, że przesłanka "opuszczenia" nie została zrealizowana. Tym samym tylko taki środek prawny uznać należy za środek skutecznie zmierzający do umożliwienia powrotu do lokalu, z którego zostało się usuniętym. Wskazuje na to także inny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2000r. (V SA 1424/99, Lex 79243). Skoro skarżący wybrał inną drogę dochodzenia swoich praw (podział majątku, alimenty od syna), a zrezygnował z przywrócenia utraconego posiadania lokalu – słusznie uznano, że opuścił sporny lokal. W konsekwencji zarzut błędnej interpretacji, czy błędnego zastosowania, art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy ocenić jako nieuzasadniony. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/M. Bejgerowska /-/M. Górecka /-/T. M. Geremek